V. Eastern Laws: Laws of Theodosius II: AD 438-450

By Years—

438 (Theodosius II) 439 (Theodosius II) 440 (Theodosius II) 441 (Theodosius II) 442 (Theodosius II)

443 (Theodosius II) 444 (Theodosius II) 445 (Theodosius II) 446 (Theodosius II) 447 (Theodosius II)

448 (Theodosius II) 449 (Theodosius II) 450 (Theodosius II)

438 THEODOSIO AUG XVI ET FESTO V C CONSS Tenure of eastern quaestor no.27 begins: Martyrius E913/27/1. NT 3 (Florentio pr.pr. d. 31 Jan/1/15 Feb 438/439/444) Inter ceteras sollicitudines, quas amor publicus pervigili cogitatione nobis indixit (induxit S.ph), praecipuam imperatoriae maiestatis curam esse perspicimus verae religionis indaginem; cuius si cultum tenere potuerimus (potuerimus O Pith. potueris others Meuer app.?), iter prosperitatis humanis aperimus inceptis (aperies inceptas Meyer.app.?). Quod usu longae aetatis experti piae mentis arbitrio ad posteros usque perennitatis iure fundare decrevimus caerimonias sanctitatis. 1. Quis enim tam mente captus, quis tam novae feritatis immanitate damnatus est, ut, cum videat caelum divinae artis imperio incredibili celeritate intra sua spatia metas temporum terminare, cum siderum motum vitae commoda moderantem, dotatam (donatam GS) messibus terram, mare liquidum et immensi operis vastitatem finibus naturae conclusam, tanti secreti, tantae fabricae non quaerat auctorem? Quod sensibus excaecatos (excaecatos OEP3 excaecavit others) Iudaeos Samaritas paganos et cetera haereticorum genera portentorum audere cognoscimus. Quos si ad sanitatem mentis egregiae lege medica revocare conemur, severitatis culpam ipsi praestabunt (praesentabunt NXCPM), qui durae frontis obstinato piaculo locum veniae non relinquunt. 2. Quam ob rem cum sententia veteri desperatis morbis nulla sit adhibenda curatio, tandem, ne ferales sectae in vitam, immemores nostri saeculi, velut indiscreta confusione (confusione OEaXC confessione others) licentius evagentur, hac victura in omne aevum lege sancimus neminem Iudaeum, neminem Samaritam neutra lege constantem (constante edd. neutro lege constante Meyer?) ad honores et dignitates accedere, nulli administrationem patere civilis obsequii, nec defensoris fungi saltem officio. Nefas quippe credimus, ut supernae maiestati et Romanis legibus inimici ultores (ultores ONXPMSL cultores H?G Pith.) etiam nostrarum legum subreptivae iurisdictionis habeantur obtentu et acquisitae dignitatis auctoritate muniti adversum Christianos et ipsos plerumque sacrae religionis antistites velut insultantes fidei nostrae iudicandi vel pronuntiandi quod velint habeant potestatem: 3. illud etiam pari consideratione rationis arcentes, ne qua synagoga in novam fabricam surgat, fulciendi veteres permissa licentia quam ruinam praesentaneam minitantur (ministrantur N). 4. His adicimus, (add ut libri) quicumque servum seu ingenuum, invitum vel suasione plectenda, ex cultu Christianae religionis in nefandam sectam ritumve transduxerit (transduxerit O*E.ph Pith. Iust.PL traduxerit Meld. others), cum dispendio fortunarum capite puniendum, 5. ut quisque igitur vel infulas ceperit, acquisitis dignitatibus non potiatur, vel synagogam extruxerit, compendio ecclesiae catholicae noverit se laborasse. Immo qui ad honores irrepsit, habeatur, ut antea (antea OE Iust. ante Meld. others), condicionis extremae, etiamsi honorariam promeruerit dignitatem. Et qui synagogae fabricam coepit non studio reparandi, cum damno auri quinquaginta librarum fraudetur ausibus suis. Cernat praeterea bona sua proscripta poenae mox sanguinis destinandus qui fidem alterius expugnavit perversa doctrina. 6. Et quoniam decet imperatoriam maiestatem ea provisione cuncta complecti, ut in nullo publica laedatur utilitas, curiales omnium civitatum nec non cohortalinos, onerosis quin etiam militiae seu diversis officiis facultatum et personalium munerum obligatos, suis ordinibus, cuiuscumque sectae sint, inhaerere censemus, ne videamur hominibus execrandis contumelioso ambitu immunitatis beneficium praestitisse, quos volumus huius constitutionis auctoritate damnari (damnari E Iust. damnare others). 7. Hac exceptione servata, ut apparitores memoratorum sectarum in privatis dumtaxat negotiis (add nullius libri) iudicis sententias exsequantur, nec carcerali praesint custodiae, ne Christiani, ut fieri assolet, nonnumquam obtrusi custodum odiis alterum carcerem (a.c. libri ea ultra c. vel atrociorem carcere Meyer.app.?) patiantur, incerto an iure videantur inclusi. 8. Hinc perspicit nostra clementia paganorum quoque et gentilis immanitatis vigiliam nos (non O) debere sortiri, qui naturali vesania et licentia pertinaci verae religionis tramite discedentes (discedentes Meyer dissidentes most) nefarios sacrificiorum ritus et funestae superstitionis errores occultis exercere quodammodo solitudinibus dedignantur, nisi ad supernae maiestatis iniuriam et temporis nostri contemptum eorum scelera professionis genere publicentur. Quos non promulgatarum legum mille terrores, non denuntiandi exilii poena compescunt, ut, si emendari non possint, mole saltem criminum et illuvie victimarum discerent abstinere. Sed prorsus ea furoris peccatur audacia, iis improborum conatibus patientia nostra pulsatur, ut si oblivisci cupiat dissimulare non possit. Quamquam igitur amor religionis numquam possit esse securus, quamquam pagana dementia cunctorum suppliciorum acerbitates exposcat, lenitatis tamen memores nobis innatae trabali iussione decrevimus, ut, quicumque pollutis contaminatisque mentibus in sacrificio quolibet in loco fuerit comprehensus, in fortunas eius, (non Meyer.app.?) in sanguinem ira nostra consurgat. Oportet enim dare nos hanc victimam meliorem ara Christianitatis intacta servata. An diutius perferemus mutari temporum vices irata caeli temperie, quae paganorum exacerbata perfidia nescit naturae libramenta servare? Unde enim ver solitam gratiam abiuravit? unde aestas messe ieiuna laboriosum agricolam in spe destituit aristarum? unde hiemis intemperata ferocitas ubertatem terrarum penetrabili frigore sterilitatis laesione damnavit? nisi quod ad impietatis vindictam transit legis suae natura decretum. Quod ne posthac sustinere cogamur, pacifica ultione, ut diximus, pianda est superni numinis veneranda maiestas. 9. Superest, ut, quae in Manichaeos deo semper offensos, quae in Eunomianos haereticae fatuitatis auctores, quae in Montanistas Frygas Fotinos Priscillianistas Ascodrogos <= Tascodrogos> Hydroparastatas Borboritas Ofitas innumerabilibus constitutionibus lata sunt, cessante desidia celeri executioni mandentur, Florenti parens carissime atque amantissime. 10. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua, cui cordi est cum divinis tum principalibus adhibere iussionibus famulatum, quae insatiabili catholicae religionis honore (amore Pith. Meyer.app.?) decrevimus, propositis excellentiae suae sollemniter edictis, in omnium faciat (g.OHGES faciet others) pervenire notitiam, provinciarum quoque moderatoribus praecipiat intimari, ut et eorum pari sollicitudine cunctis civitatibus atque provinciis quae necessario sanximus innotescant. E914/27/2. NT 1 (Florentio pr.pr. Orient. d. 15/24/14 Feb 438 Const.) Saepe nostra clementia dubitavit, quae causa faceret, ut tantis propositis (praepositis G) praemiis, quibus artes et studia nutriuntur (nutriantur E), tam pauci rarique (raroque G) extiterint, qui plene iuris civilis scientia ditarentur, et in tanto lucubrationum tristi pallore (omit t.p. G) vix unus aut alter receperit soliditatem perfectae doctrinae. 1. Quod ne a quoquam ulterius sedula ambiguitate tractetur, si copia immensa librorum, si actionum diversitas difficultasque causarum animis nostris occurrat, si denique moles constitutionum divalium (add principum Paris 4409), quae velut sub crassa demersae caligine obscuritatis vallo (caligini obscuritates g) sui notitiam humanis ingeniis interclusit, verum (add obruat Meyer.app.?) egimus negotium temporis nostri et discussis tenebris compendio brevitatis lumen legibus dedimus, electis viris nobilibus exploratae fidei, famosae doctrinae, quibus delegata causa civilis officii, purgata interpretatione, retro principum scita (scita g.AOLP3 Paris.4409.4410 scientiam GP2 statuta E.ph) vulgavimus, ne iurisperitorum ulterius, severitate mentita dissimulata inscientia, velut ab ipsis adytis expectarentur formidanda responsa, cum liquido pateat, quo pondere donatio deferatur (deferetur G), qua actione petatur hereditas, quibus verbis stipulatio colligatur (colligetur Kübler), ut certum vel incertum debitum sit exigendum. Quae singula prudentium detecta vigiliis in apertum lucemque deducta sunt nominis nostri radiante splendore. 2. Nec (ne G) parvum pretium sibi hoc suspicetur esse delatum, quibus divina sensa pectoris nostri mandavimus. Etenim si recte mentis acie futura prospicimus, ad posteros usque devenient laboris nostri consortio. 3. Quam ob rem detersa nube voluminum, in quibus multorum nihil explicantium aetates attritae sunt, compendiosam divalium constitutionum scientiam ex divi Constantini temporibus roboramus, nulli post kal. Ian. concessa licentia ad forum et (omit et G) cotidianas advocationes ius principale deferre vel litis instrumenta componere, nisi ex his videlicet libris, qui in nostri numinis vocabulum transierunt et sacris habentur in scriniis. Quamquam nulli retro principum aeternitas sua detracta est, nullius latoris occidit nomen: immo lucis gratia mutati claritudine consultorum augusta nobiscum societate iunguntur. Manet igitur manebitque perpetuo elimata gloria conditorum nec in nostrum titulum demigravit nisi lux sola brevitatis. 4. Et quamvis nostris auspiciis totius operis instauratio deberetur, attamen magis imperatorium magisque credidimus gloriosum, si fugata invidia perennitatis iure memoria remaneret auctorum. Nobis ad fructum bonae conscientiae satis abundeque sufficiet relevatis legibus inventa maiorum obscuritatis iniuria vindicasse. 5. His adicimus nullam constitutionem in posterum velut latam in partibus occidentis aliove in loco ab invictissimo principe filio nostrae clementiae perpetuo Augusto Valentiniano posse proferri vel vim legis aliquam obtinere, nisi hoc idem divina pragmatica nostris mentibus intimetur (intimet Meyer.app.). 6. Quod observari necesse est in his etiam, quae per Orientem nobis auctoribus promulgantur (promulgabantur Meyer.app.); falsitatis nota damnandis, quae ex tempore definito Theodosiano non referuntur in codice, exceptis his, quae habentur apud militum sancta principia, vel de titulis publicis expensarum aliarumque rerum gratia quae in regestis diversorum officiorum relata sunt. 7. Longum est memorare, quid in huius consummationem negotii contulerit vigiliis suis Antiochus cuncta sublimis, ex praefecto et consule, quid Maximinus vir illustris, ex quaestore nostri palatii, eminens omni genere litterarum, quid Martyrius, vir illustris, comes et quaestor, nostrae clementiae fidus interpres, quid etiam Sperantius Apollodorus Theodorus viri spectabiles, comites sacri nostri consistorii, quid Epigenes vir spectabilis, comes et magister memoriae, quid Procopius vir spectabilis, comes et magister libellorum, iure omnibus veteribus comparandi. 8. Quod restat, Florenti parens carissime atque amantissime, illustris et magnifica auctoritas tua, cui amicum, cui familiare est placere principibus, edictis propositis in omnium populorum, in omnium provinciarum notitiam scita maiestatis augustae nostrae faciat pervenire. E915/27/3. NT 4 (Florentio pr.pr. d. 25 Feb 438 Const.) Opem atque auxilium nostrae clementiae (d.O nostra clementia g) limitaneorum poscit utilitas, qui adeo quorundam querimoniis vel exhibitionibus diversorum iudicum dicuntur afflicti, ut inter privatam vitam et militarem scientiam neutri nascantur (neutri nascantur d.O Meyer.app. neutri noscantur g Kübler). Adde, quod usum armorum dediscere compelluntur observatione fori civilis officii et in vita (in vitam g) peregrinantur aliena expertes litium, actionum ignari, quas (Ritters. quos libri) inverecunda facundia et doctrina popularis instituit. Haec assertio (g.O adiectio d suggestio Pith.) viri sublimis Anatolii magistri per Orientem utrisque militiae nostris sensibus intimavit. Quapropter non ulterius patimur tantae commoditatis dissimulare iacturam, cum constet dispositione maiorum vallo limitis ab excursione barbarica defensari (defensare g) quidquid intra Romani nominis concluditur potestatem. 1. Quam ob rem (omit q.o.r. g) victura in omni aevum lege sancimus neminem ducianum, neminem limitaneum militem per totum tractum Orientis ex ultimis solitudinibus qui (ubi Pith.) exiguis solaciis vix aegreque miseram famem repellunt, penitus exhiberi ad nostrum sacratissimum comitatum nec sacra nostri numinis iussione nec divino responso ad preces adeuntis elicito, non denique perennitatis nostrae mandatis vel cuiuslibet sententia iudicis (iudicantis g), dispositionibus insuper integris viri magnifici custodiendis in posterum, quas ad utilitatem limitaneorum sedula investigatione constituit, remissis omnibus iam nunc ad propria sacramenta qui videntur exhibiti. 2. Verum ne condicionem militum praedictorum in quandam arcem videamur quodammodo collocasse peccandi concessa licentia semel exhibitionis submota formidine, sub competentibus militaribus iudicibus adversus eos agentibus ianuam aperimus, cum ea videlicet definitione, ut, si limitaneus fuerit confutatus in contractibus seu legibus deliquisse, sumptus litis dare cogatur, etiamsi hoc sententia prolata non teneat et negotium trecentorum solidorum summam excedat, eadem in actorem poena servata, si limitaneus calculum meliorem et victricem sententiam reportarit. Aliter quippe litigantium tumores (timores d) et execranda studia iurgiorum compesci non poterunt, nisi animus excitatus in litibus imminentis damni periculum pertimescat, ut correctionis metu compressus aeterno silentio conticescat. Quem enim avaritia terminum sortietur, quam si laqueis cupiditatum suarum circumdata intra saepta propria damnata calumnia comprimatur? Et profecto aut hoc est remedium diu vexatis aut, si nec hoc quidem prodesse potuerit, alia ratio commodorum, alia provisionis flagitanda cautela est, scilicet opperiri, scilicet optare debemus, ne libeat audacibus exercere litigia, ut liceat nostris militibus otiari, quos in extrema parte Romani saeculi (saeculi libri caeli Meyer.app.?) sacramentorum legibus amandatos (emendatos d.O) calumnia latentes invenit? 3. Quamobrem, Florenti parens carissime atque amantissime, illustris et magnifica auctoritas tua, quae statuta maiestatis augustae cura pervigili et congruo semper fine conclusit, nunc etiam edictis propositis ad omnium notitiam faciat pervenire. E916/27/4. NT 5.1 (Marcellino com.rer.priv. d. 9/10 May 438 Const.) Prope est, ut beneficium accepisse credamus, quoties offertur nobis causa praestandi, et diem perisse procul dubio suspicemur (suspicamur O Pith.), quem nostri numinis munificentia non illustrat. Fruimur quippe conscientia largitatis et benefaciendi provincia, quae cum deo meritum hominis applicet, tum inter imperatorias primasque virtutes obtinet principatum. 1. Valuerit igitur in fundis patrimonialibus sitis per Asianam dioecesim, sitis per Ponticam in diem praesentem et consulatum sextum decimum nostrae clementiae lex divae memoriae Constantini, quae aedes per Constantinopolitanam urbem sacratissimam dominos (dominus gd) exigebat. Sed nequaquam ulterius felicitas patitur civitatis non suis meritis, verum porro quaesitis compendiis aestimari, nequaquam utriusque obsequiis elementi (clementi g) contenta suae fortunae desiderat incrementa subsidio praediorum, quae, in caelum usque provecta gloria nominis sui, in societatem admittere dedignatur aliena fata terrarum. 2. Quare cum divinum consilium principis memorati processus (progressus d.O) temporis vicerit et legis proposito in augenda urbe pace superni numinis sit satisfactum, reddit nostra maiestas gratam possessoribus novitatem, ut petitionis vacante formidine cui Romae (expect Romae novae Meyer.app.) desunt penates securus vomerem, securus falcem possessor exerceat, quod paraverit relicturus heredi. Pertinet hoc quoque profecto ad pretium civitatis, ad (omit p.c.a. g Meyer.app.) famam tanti splendoris, amantium ambitu freqentari cessante legis imperio. 3. Quam ob rem (quam d quapropter Pith.) pro suggestione magnitudinis tuae victura in omne aevum lege sancimus, ut, quisque patrimoniales possidet fundos seu praedia per dioeceses memoratas donationis aliove titulo, firmiter in aeternum veluti privato et inconcusso iure possideat, etiamsi domum, etiamsi domicilium in Constantinopolitana urbe non habeat: ad heredum quoque suorum vel emptorum legitimorum (omit l. g), quin etiam retentatorum, si dominus quoquo pacto abalienaverit, ius (ius Meyer eius libri petitioni d) commodis migraturis, omni petitionis exclusa molestia, instructionis quin etiam officio cuius interest licentia denegata. 4. Quam si quis tractator temerario spiritu contra iussa divalia, quod non opinamur, offerre temptaverit, quinquaginta libararum auri cum amissione militiae dispendio ferietur, quatenus cuncti cognoscant firmius non possessoribus praesenti lege donasse quae exceptionibus et ceteris formulis vacillabant, Marcelline frater amantissime. 5. Illustris igitur auctoritas tua statuta nostrae clementiae pro devotione sincera sollemniter edictis propositis ad omnium notitiam faciat pervenire. E917/27/5. NT 6 (Aureliano com.rer.priv. d. 4 Nov 438/439 Const.) Fabricensium corpus invenit necessitas dura bellorum, quod immortalitatis genere principum scita custodit, ne deficiente principio successus generis (generes gd) laberetur: hoc enim armat, hoc nostrum ornat exercitum. 1. Hinc iure provisum est artibus eos propriis inservire, ut exhausti laboribus immoriantur cum subole professioni cui nati sunt. 2. Denique quod ab uno committitur, totius delinquitur periculo numeri, ut constricti nominationibus suis sociorum actibus quandam speculam gerant, et unius damnum ad omnium transit dispendium. Universi itaque velut in corpore uniformi uni (unius Kübler) decoctioni, si ita res tulerit, respondere coguntur, ut viri illustris atque magnifici magistri officiorum suggestio nostrae clementiae patefecit. 3. Quae cum ita sint, praesenti sanctione perpetuo valitura legis in morem decernimus, ut, quisque fabricensium sine liberis vel legitimo herede decesserit non condito testamento, eius bona, cuiuscumque summae sint, ad eos nutu nostrae mansuetudinis pertinere, qui velut creatores decedentium attinentur, qui fisco pro intercepto respondere coguntur. Hoc enim pacto contingit (continget Pith.), ut et rei publicae ratio salva permaneat et fabicenses collegarum suorum solaciis perfruantur, qui damnis ac detrimentis tenentur obnoxii, omni in posterum ab eorum facultatibus, ab eorum patrimoniis petitione cessante, Aureliane frater amantissime (omit amantissime g). 4. Illustris igitur auctoritas tua post hanc legem nullius petitionem admittat vel instructionem fieri patiatur super bonis fabricensis defuncti. Quod si ulla processerit instructio, non sacra adnotatio, non divina pragmatica habeat locum contra generalem nostri numinis sanctionem. Quinquaginta etenim auri libras officium palatinum fisci viribus inferre cogetur, si postquam susceperit huiusmodi divinum oraculum, vel instructionem dare temptaverit. 439 THEODOSIO AUG XVII ET FESTO V C CONSS E918/27/6. NT 7.1 (Florentio pr.pr. d. 20/19 Jan 439/444 Const.) Iuratur in militiae sacramenta, ut necessitates publicae procurentur, sed suggestione culminis tui comperimus (conferimus g) quosdam ideo tantum sortiri militiam, ut alienorum praediorum idonei possint fieri conductores. Quod nisi numinis nostri fuerit auctoritate correctum, in contumeliam aulae divinae proficiet, si iisdem privilegiis muniantur qui in privatis negotiis occupantur (omit q.i.p.n.o. g), quibus iure militiae servientes obsequiorum praemiis gloriantur. Quare presenti lege sancimus omnes omnino domesticos, agentes in rebus et quaecumque alia praetenditur militiae dignitas, sub moderatoribus provinciarum functionibus publicis respondere, si hac qui exiguntur debita publica uti temptaverint. 1. Immo et in aliis (i.a. libri Iust. aliis in Meyer.app.) privatis actionibus occupatos malumus respondere qui per provincias otiantur vel conductorum vocabulis defenduntur, sive domorum divinarum sive virorum potentium seu cuiuslibet condicionis sint conductores, nisi forte commeatu (commeatum d.O) ad rem propriam componendam unius anni indutias ostenderint accepisse, Florenti parens carissime atque amantissime. 2. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua, quae provisionum titulis et commodis publicis illustrantur noverit praesenti lege nostram clementiam statuisse, omnes conductores, omnes qui per provincias otiantur vel suis vacant compendiis sine beneficio, ut dictum est, commeatus, suis adversariis agentibus respondere, ne sub praetextu militiae privatum seu publicum debitum deseratur (deseratur G Pith. deferatur d differatur O), eadem forma servata in his etiam, qui mercandi et militandi divalia beneficia meruerunt. 3. Scita sane nostrae perennitatis edictis ex more propositis ad omnium notitiam tua magnificentia faciat pervenire. E919/27/7. CJ 1.51.10 (Florentio pr.pr d. 20 Jan 439) In consiliariis observari censemus, ut in eum, qui in sua provincia ultra quattuor menses moderatoribus assederit adversus leges antiquas et divorum retro principum scita, proscriptio bonorum et accusatio publici criminis immineat, nisi per caeleste oraculum vel amplissimae tuae (omit tuae CR) sedis praeceptionem sese defendat. E920/27/8. CJ 1.2.9 = 11.18.1 (Cyro pr.urb. d. 23 March 439/440) Qui sub praetextu decanorum seu collegiatorum, cum id munus non impleant, aliis se muneribus conantur subtrahere, eorum fraudibus credidimus (credimus M) obviandum, ne quis sub specie muneris, quod minus exequitur, alterius muneris oneribus relevatur, ne argentariorum vel nummulariorum munera declinentur ab his, qui dici tamen collegiati vel decani festinant. 1. Ideoque si quis eorum sub nudae appellationis velamine collegiatum se seu decanum (seu dec. se 11.18.1) appellat, sciat pro se alium subrogandum, qui praedicto numeri sufficiens approbatur, subrogatione (subrogationi Meyer.app.) videlicet memoratorum vel eorum qui moriuntur primatum eius qui subrogatur admisso iudicio: ab hac dispositione nemine se excusante sacrosantarum ecclesiarum reverentia (omit ab hac ... reverentia 11.18.1). 2. Quod autem supra numerum, qui encautis brevibus continetur, nemo se quolibet patrocinio vel cuiuslibet assumpta potentia debeat excusare, hoc nostrae est serenitatis censere, tuae sublimitatis tuique officii cautius observare. 3. Hoc inter omnes aequa lance servari praecipimus, nullo divinae domus patrocinio nullo sacrosanctarum ecclesiarum reverentia nullo qualibet vel cuiuslibet se potentia excusante. 4. Sed ne tantum (tantummodo 11.18.1) circa munera relevanda supplicibus consuluisse noscamur, illud etiam dicendum (edicendum Cuiac.) observandumque esse censemus, ut chartae venditio, quae de provinciis ad corporatos supplicum per innovationem translata est, primae constitutionis terminis concludatur, hoc est, quod initio dispositionis constitutum est, id in posterum nulla addita novatione servetur (omit Quod autem ... servetur 1.2.9). E921/27/9. CJ 1.24.3 (Florentio pr.pr. d. 3 Apr 439) In nostrae serenitatis imaginibus ac statuis erigendis collationis iniuriam propulsari praecipimus, ne quid in eo (eas R) suum collator agnoscat. E922/27/10. NT 8 (Florentio pr.pr. d. 7/6/5 Apr 439 Const.) Semina ferendi leges (legis G) fragilitas humani generis subministrat, repetitio vero legum nostrae est humanitatis indicium, si quidem, cum priorum aculei adversus (ad Meyer.app.) temeratores earum sufficerent corrigendos, admoneri (admonere g) tamen per legis repetitionem delinquentes (add magis Pith.) volumus quam poenas exigi delictorum. Ideo calcatam legem, quae de navigiis non excusandis olim fuerat promulgata, suggestione tuae sublimitatis edocti humanis sensibus saluberrima repetere scita compellimur ac iubemus, nullam navem ultra duorum milium modiorum capacitatem ante felicem embolam vel publicarum specierum transvectionem aut privilegio dignitatis aut religionis intuitu aut praerogativa personae publicis utilitatibus excusari posse subtractam. Nec si caeleste contra proferantur oraculum sive adnotatio sive sit divina pragmatica, providentissimae legis regulas oppugnare debebit (debet d.O). 1. Quod etiam in omnibus causis cupimus observari, ut generaliter, si quid huiusmodi contra ius contrave utilitatem publicam in quolibet negotio proferatur, non valeat, cum haud dubie subreptionem arguat precatoris. 2. Sed ne presentis iuris videatur impunita contemptio, quidquid in fraudem istius legis quolibet modo fuerit attemptatum, id navigii quod excusatur publicatione corrigimus (corregimus d), Florenti parens carissime atque amantissime. 3. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua legem perpetuo valituram ad omnium notitiam propositis edictis perferri praecipiat. E923/27/11. NT 9 (Florentio pr.pr. d. 7/6/8 Apr/Jan 439/438 Const.) Non dubium est in legem committere eum, qui verba legis amplexus contra legis nititur voluntatem, nec poenas insertas legibus evitabit (O Iust. evitavit others), qui se contra iuris sententias scaeva praerogativa verborum fraudulenter excusat. 1. Curiales ne ad procurationem rerum alienarum accederent, cautum est providentissima sanctione, cuius in fraudem conducendi eos sibimet usurpare licentiam sublimitatis tuae suggestione comperimus. Quos licet pristinae legis laqueis irretiri cernamus (g.O decernamus alii) - conductionem namque speciem esse procurationis certissimum est - attamen ne sub fraudis suae velamine legis lateant contemptores neve eis fucata suae calliditatis excusatio relinquatur, hac perpetuo lege valitura sancimus conducendi quoque fundos alienos licentiam curialibus amputari, locatas res fisci viribus vindicari. 2. Conductor itaque locatori vel contra locator conductori contra hanc legem nulla tenebitur actione. Nullum enim pactum, nullam conventionem, nullum contractum inter eos videri volumus subsecutum, qui contrahunt lege contrahere prohibente. 3. Quod ad omnes etiam legum interpretationes tam veteres quam novellas trahi generaliter imperamus, ut legis latori quod fieri non vult tantum prohibuisse sufficiat, cetera quasi (quae M1 Iust.PtLt) expressa ex legis liceat voluntate colligere: hoc est, ut ea quae lege fieri prohibentur, si fuerint facta, non solum inutilia, sed pro infectis etiam habeantur, licet legis lator fieri prohibuerit tantum nec specialiter dixerit inutile debere esse quod factum est. Sed et si quid fuerit subsecutum ex eo vel ob id quod interdicente factum est lege, illud quoque cassum atque inutile esse praecipimus. 4. Sed quo omne fraudis semen per hanc legem curialibus radicitus amputetur, nec fidem suam pro conductoribus fundorum interponere concedimus curiales. Cur enim conductio prohibetur, si conductionis periculum vel sollicitudo permittitur? Secundum praedictam itaque regulam, quam ubique servari factum lege prohibente censuimus, certum est nec stipulationem eiusmodi tenere nec mandatum ullius esse momenti nec sacramentum admitti nec actionem quolibet pacto adversus eum (omit eum OG) fideiussorem competere locatori, Florenti parens carissime atque amantissime. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua providentissime constituta edictis propositis ad omnes provincias perferri praecipiat. E924/27/12. NT 10.1 (Florentio pr.pr. d. 19/24 Apr/17/22 March 439/444 Const.) Providentissime suggestis lege saluberrima subvenimus. Enervasse curias vel provinciarum officia effusam in amplissimae praefecturae iudicio postulandi cupiditatem illecebris immunitatis accensam tui culminis suggestione comperimus. Dispositiones itaque sublimitatis tuae in hoc quoque secuti negotio perpetuo lege valitura decernimus curiales, qui post sexaginta quattuor priores advocatos contra licitum iam (omit iam O Pith.) in amplissimo foro postulandi sibimet usupavere licentiam, per substitutum munia suae civitatis agnoscere nulloque sacrarum constitutionum, quae de advocatis latae sunt, beneficio frui, nisi ad fisci nostri pervenerint (pervenerunt g) patronatum. Cum vero advocationem fisci susceperint, omnibus aliis perfruantur, substituto curiam non fraudantes, ulterius neque curiali neque cohortali advocatorum praefecturae consortio sociando. 1. Sed quo numerus, ut suggeritur, infinitus eorum, qui post centum quoque et quinquaginta passim matriculis continentur, quadam valeat provisione diminui, nullum (d.O nulli g) ad advocationem fori culminis tui post hos, qui iam matriculis continentur, iubemus (iubemus d.O iubentur g) accedere, nisi ad centum numerus advocatorum pervenerit. Hunc enim (g.O etenim d) numerum utpote sufficientem litibus amplissimae praefecturae nec minui volumus nec augeri concedimus. 2. Sed ne dura illis, qui supra numerum veniunt constitutum (constitutum vel constituta Pith.), longi temporis expectatio videatur, liberam eis ad alia, si voluerint, fora migrandi tribuimus facultatem nulla e minoribus iudiciis praescriptione pellendis. 3. Superest non solum fugiendi provincias advocatis necessitatem extinguere, sed etiam amplectandi eas atque in advocationis earum officio perseverandi ministrare materiam. Quod ita credimus eventurum, si ipsis quoque advocationis praemium securitas proponatur (praeponatur g). Sic factiones eorum non timeant, contra quos clientibus suis fideliter adfuerint (adfuerunt d.O), si officiis amplissimarum potestatum suas non viderint subiacere fortunas. 4. Quamobrem nihil advocatis provinciarum vel spectabilium iudicum quis existimet iniugendum, nulla eis inspectio, nulla ingeratur peraequatio, nulla operis instructio, nulla discussio, nullum ratiocinium imponatur, nihil denique aliud eis mandetur praeter arbitrium in ea dumtaxat provincia, ubi advocationis exercetur officium: quinquaginta librarum auri poena officio feriendo, quod legis istius (omit i. g) regulas temerare temptaverit, Florenti parens carissime atque amantissime. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua legem hanc curiis civitatibus provinciis profuturam edictis propositis ad omnium notitiam perferri praecipiet. E925/27/13. NT 10.2 (Florentio pr.pr. d. 19/18 Apr 439 Const.) Eloquentia non ut aliae res senio deterioratur. Nullus enim eius est finis, nisi exercitationis eius cottidianae studium denegatur. Unde advocationem certo tempore artare litigatoribus noxium, grave iudicantibus aestimantes constitutionem abrogamus, quae XX annorum curriculis silentium imperat advocatis, Florenti parens carissime atque amantissime. 1. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua saluberrimam legem edictis propositis ad omnium notitiam pervenire praecipiat, quo (quos g) praeter advocatos virorum illustrium praefectorum, quos ad finem advocationis specialium privilegiorum fructus, proposita etiam palma dignitatis hortatur, sciant alii, lege priore sublata, postulandi sibi licentiam datam nullo tempore praescribendam. E926/27/14. CJ 1.52.1 (Florentio pr.pr. d. 30 May 439 Const.) Omnibus tam viris spectabilibus quam viris clarissimis iudicibus, qui per provincias (provinciam CR) sive militarem sive civilem administrationem gerunt, nec non comiti commerciorum, magistro aeris sive privatae rei, rationali per Ponticam atque Asianam dioecesin et assessoribus iudicum singulorum in praebendis solaciis annonarum hic fixus ac stabilis servabitur modus, ut ea pro annonis (annona M) et capitu dignitati suae debitis pretia consequantur, quae particularibus delegationibus soleant contineri. E927/27/15. NT 5.2 (Florentio pr.pr. d. 8 June/10 July 439/438 Const.) Suggestionem tui culminis salutarem debita cum laude divinus amplectitur nostrae perennitatis (serenitatis d.O) assensus, per quam suggeritur providendum, ne redituum praestatio minor videatur expensis neve erogatio collationis functionem excedat. Quo evenire monstratur patrimonialibus fundis ac limitotrofis nec non etiam (omit n.n.e. g) saltuensibus pro libidine petitorum ad ius privatum securitatemque translatis. Cui rei, ne ulterius adtemptetur, hac lege perpetuo valitura remedium credidimus afferendum (Pith. offerendum gd.O) omnes eiusmodi post hanc legem petitionum materias inhibentes. 1. Praecipimus (Praecepimus g) itaque nulli iam in posterum licere patrimoniales seu limitotrofos vel saltuenses fundos, qui per tractum Orientis positi sunt, ad ius transferre (transferri g) privatim, sive dempto, sive salvo canone iuris fundorum (omit f. gd.O) immutatio postuletur, legis temeratores quinquaginta librarum auri poena coercentes, tam videlicet petitorem quam officium, quod petitionem concedit admitti, licet adnotatio nostra, licet divina pragmatica contra vetitum proferatur, Florenti parens carissime atque amantissime. 2. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua edictis propositis quam sanximus ad omnium notitam perferri praecipiat. E928/27/16. CJ 2.15.2 (ad Florentium pr.pr. d. 15 June 439 Const.) Ne quis vela regia suspendere vel titulum audeat sine praeceptione iudicis competentis rebus alienis imponere, quas quocumque modo qualiscumque persona possideat, licet non dominus, licet iniustus possessor ac temerarius invasor qui possidet doceatur. 1. Eum autem, qui hoc facere ausus fuerit, si plebeius est, ultimo subdi supplicio, si clarissimus vel curialis vel miles vel clericus, proscribendum deportandumque (proscriptum deportatumque LbCM) non solum civitate Romana, sed etiam libertate privari censemus, exsecutoresque huius legis omnes iudices esse oportere. 2. Deponendi autem vel frangendi titulos vel etiam conscindendi vela non solum eis, ad quorum praeiudicium tale aliquid contra fas contraque leges committitur, sed omnibus tam liberis quam servis sine metu calumniae vel accusatione criminis licentiam ministramus, decernentes iudices eorumque officia tricenis libris auri multari, si talem accusationem vel admittant vel depositam scribi concedant. E929/27/17. NT 11 (Florentio pr.pr. d. 10/9/8 July 439/438/444 Const.) Cum in omnibus rebus tum vel maxime moderamen desideratur in legibus, per quas delinquentes pro qualitate criminum convenit emendari (convenient emendare g). Nec enim utile est vel a iudicibus observandum, quod modum emendationis excedit. Sic constitutionem, qua matres pupillis vel minoribus defensionem legitimam non petentes vel relictarum rerum inventarium non facientes mori praecepit (praecepit g.ONEXC praecipit HGPMSL) intestatas, utpote amaram ac matres immoderata poena plectentem, antiquari decernimus. 1. Sed ne superflua vel inhumana resecantes impunitatem delinquentibus promittere videamur, hac saluberrima lege pupillorum quoque utilitatibus censuimus providendum. Sciant itaque qui ad successionem vocantur pupilli mortui, si defuncto eius patre tutorem ei secundum leges non petierint intra annum, omnem eis, sive ab intestato sive iure substitutionis, successionem eius, si impubes moritur, denegandam. 2. Idemque observari (observare g) volumus, et si mater legitima liberorum tutela suscepta ad secundas contra sacramentum praestitum aspiraverit nuptias, antequam ei tutorem alium fecerit ordinari (ordinare g) eique quod debetur ex ratione tutelae gestae persolverit. 3. Quod si contra huius legis auctoritatem, antequam haec adimpleverit, secundo se marito crediderit copulandam, mariti quoque eius praeteritae tutelae ratiociniis bona iure pignoris tenebuntur obnoxia, Florenti parens carissime atque amanatisime. 4. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua legem perpetuo valituram edictis propositis ab omnibus observari praecipiat. E930/27/18. NT 12 (Florentio pr.pr. d. 10 July 439 Const.) Consensu licita matrimonia posse contrahi, contracta non nisi misso repudio dissolvi (d. libri Iust. M solvi Iust. others) praecipimus (praecepimus S). Solutionem etenim matrimonii difficiliorem debere esse favor imperat liberorum. 1. Sed in repudio mittendo culpaque divortii perquirenda durum est veterum legum moderamen excedere. Ideo constitutionibus abrogatis, quae nunc maritum, nunc mulierem matrimonio soluto praecipiunt poenis gravissimis coerceri, hac constitutione repudii culpas culparumque coercitiones ad veteres leges responsaque prudentium revocare censemus (censuimus S), Florenti parens carissime atque amantissime. 2. Ilustris itaque et magnifica auctoritas tua quae providentissime constituta sunt edictis propositis publicari praecipiat. E931/27/19. NT 13 (Thalassio pr.pr. Illyr. d. 13/11/12 Aug 439/444 Const.) Suggestio sublimitatis tuae et nobis non (omit non L) probatae legis abrogandae materiam ministravit et, quae (add secuta Meyer.app.?) sit in examinandis litigatorum allegationibus tua celsitudo, monstravit. Quod enim litigantibus in amplissimo tuae sedis iudicio relinquitur, si post sententiam, quam nefas est appellatione suspendi, nec nostrae serenitatis imploretur auxilium? 1. Ideo hac lege perpetuo valitura litigantibus in amplissimo praetorianae praefecturae iudicio, si contra ius se laesos affirment, supplicandi licentiam ministramus, licet pro curia vel qualibet alia (omit a. g) publica utilitate dicatur prolata sententia. Nec enim publice (publico Iust.) prodest singulis legum adminicula denegari, Thalassi parens carissime atque amantissime. 2. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua constitutione, quae adversus sententiam pro curia latam supplicare prohibuit, omni parte cassata sciat preces intra biennium tantum nostro numini contra cognitionales sedis tuae sententias offerendas, post successionem videlicet iudicis numerandum. 3. Huius legis ne quem latere possit utilitas, edictis propositis eam ad omnium notitiam venire praecipiat. E932/27/20. NT 14 (Florentio pr.pr. d. 7/6/8/12/1 Sept/Oct/Feb/Aug 439/444 Const.) Officium est imperatoriae maiestatis his etiam, qui nondum nati sunt, providere et in parentum contractibus futuris quoque liberis fructum naturae debitum praeparare (reparare G). 1. Praeteritae constitutiones mulierum, morte mariti matrimonio dissoluto communibus liberis extantibus, donationem ante nuptias resque alias certis modis (certissimo iure S) ad eam devolutas ex mariti persona isdem liberis quibusdam condicionibus servare praeceperant. 2. Haec divus nostrae mansuetudinis avus humana mente viros quoque, morte mulieris extantibus liberis matrimonio dissoluto, circa dotem resque alias certis modis ad eum ex persona mulieris devolutas isdem condicionibus suaserat observare (observari g.E). 3. Nos feliciter vinculo legis haec a viris observanda censemus. Nam generaliter, quoquo casu constitutiones ante hanc legem mulierem liberis communibus, morte mariti matrimonio dissoluto, quae de bonis mariti ad eam devoluta sunt servare sanxerunt, isdem casibus nos per huius legis auctoritatem maritum quoque quae de bonis mulieris ad eum devoluta sunt, morte mulieris matrimonio dissoluto, communibus liberis servare censemus (censemus most censuimus OGE) nec interesse volumus, si alter pro marito donationem ante nuptias vel pro muliere dotem crediderit offerendam. Haec observari praecipimus, licet res ante nuptias donatae, ut assolet fieri, in dotem a muliere redigantur; 4. nam et si culpa mulieris repudio matrimonium fuerit dissolutum, maritus totam donationem, non partes ut in altera dote, retinebit. Dominium autem rerum, quae liberis vel huius legis vel praeteritarum constitutionum auctoritate servantur, ad liberos pertinere decernimus. Itaque defuncto eo, qui eas liberis reservabat, extantes ab omni possessore liberi vindicabunt, consumptas ab heredibus eius exigent, qui eas servare debuerat (debuerat O Iust.Ma debuerant G others). 5. Alienandi sane vel obligandi suo nomine eas res, quae liberis reservari praeceptae sunt, eis qui reservaturi sunt adempta licentia est. Negotia vero liberorum patri utiliter administrare concedimus. Dividendi quoque res inter eos ipsos liberos parentibus pro suo arbitrio vel eligendi quem voluerint licentiam non negamus. 6. In his autem casibus, in quibus res ut paternas mater liberis communibus servare praecepta est, hoc est ubi morte mariti matrimonio dissoluto mulier ad alias nuptias venit, vel ubi ad maternas patrem liberis communibus servare censuimus, hoc est ubi morte mulieris matrimonio dissoluto vir ad alias nuptias venit, si hereditatem eius parentis qui prior mortuus est non adierint (adierunt g) liberi, licebit eis, tamquam eius tantum res fuerint, eas sibimet vindicare, scilicet si vel eius qui posterior moritur hereditatem crediderint adeundam, ne, quod favore liberorum indictum est, quibusdam casibus ad laesionem eorum videatur inventum. 7. Illud etiam humanis sensibus huic legi credidimus inserendum, ut eo quoque casu, quo lucratur vel mulier res, quae ad eam a marito perveniunt, vel maritus eas, quae ex bonis mulieris ad eum transeunt, hoc est ubi primum matrimonium alterius morte dissolvitur nec (nec g.ONEC ne others) superstes ad secundas nuptias venit, si res vel maritus vel uxor, hoc est qui superstes est, non consumpserit vel alienaverit, quod eis ad secundas nuptias non venientibus quasi rerum dominis concessum esse non dubium est, si hereditatem eius qui posterior moritur liberi adire noluerint, ut eis liceat res a patre profectas ut paternas, a matre ut maternas accipere. 8. Quod autem scitis prioribus continetur, nec a filia quae in potestate est donationem (donationes K) ante nuptias patri nec a filio dotem acquiri, eo addito confirmamus, ut defunctis his adhuc in potestate patris, si liberis extantibus moriantur, ad liberos eorum eaedem res iure hereditatis, non ad patrem iure peculii transmittantur, nec per nepotes avo videlicet acquirendae, Florenti parens carissime atque amantissime. 9. Illustris itaque ac magnifica auctoritas tua legem saluberrime promulgatam ad omnes populos edictis propositis faciat pervenire. E933/27/21. NT 15.1 (ad senatum urbis Constantinopolitanae d. 12/10/11 Sept 439/444 Const.) Splendidissimo coetu vestro, patres conscripti, placere confidimus, si civitatum (curiarum Pith.) commodis consulatur. Vestrum nempe est velle civitates augeri. Vos curiis peculiariter (specialiter Pith.) prospicere consuestis, si quidem vobis nostro iudicio res publica solet gubernanda committi. Nam etsi otio frui vos quodam tempore patiamur, ne labore videamini fatigari continuo, non tamen ideo cura vos deserit optime regendae rei publicae. Quamobrem (add de Meyer.app.) lege curiis profutura vobis, patres conscripti, vel maxime gratulamur. 1. Suggestione viri illustris atque magnifici praefecti praetorio Orientis et exconsule Florenti comperimus quosdam curiales iniuriis se praesidum subtrahere (omit subducere O g) cupientes ad senatoriae dignitatis praerogativam confugere. Hoc curias enervare non dubium est: curialibus quippe praeturae munus impositum patrias etiam functiones ac suae quemque munia civitatis, patimoniis eorum eo modo consumptis, denegare compellit. 2. Sed et quod motibus se iudicum reverentia subtrahant dignitatis, publicis commoditatibus (civitatibus g) noxium esse perspicitis. Cessat enim debitorum compulsio, si debitori deferat (deferat g.ESK deserat GXCPM desiderat Cuj.) executor. Lege itaque perpetuo valitura decernimus nullum posthac curialem senatoriae sibimet dignitatis infulas usurpare, nulli curiali licentiam dari clarissimo se permiscendi consortio. 3. Sed ne providentissime (prudentissime Pith.) constituta quibusdam praeteritis semiplena reliquisse noscamur, illis etiam curialibus, qui iam senatoriam adepti sunt dignitatem, praeturae munus remitti decernimus, quo nondum praetores sunt nominati vel quos nominatos nondum amplissimi vestri coetus sententia praeturae muneri mancipavit obnoxios. E934/27/22. NT 16 (Florentio pr.pr. d. 12/11/9/7 Sept/Feb 439/438 Const.) Ita prodest gentes barbaras nostri numinis (nominis others) imperio mancipari, ita nostrae victoriae videbuntur oboedientibus fructuosae, si pacis commoda legum regulis componantur (computantur N). Ideo divinis sensibus die noctuque res humani generis pertractantes gratum duximus deficientium quoque voluntatibus subvenire, ut pro suo quisque testetur arbitrio, ut in potestate sua suam habeat voluntatem, ut invitus nemo nec taceat nec loquatur. Illud quippe est proprie testamentum, quod testantis meram continet (g.OK obtinet GXCPM) voluntatem. 1. Natura talis est hominum, ut quosdam diligant, alios timeant, quibusdam sint officiosae gratiae debitores, alios suspicentur, quorundam fidem intellegant eligandam, aliis nihil credendum existiment (existimant g) nec tamen audeant de singulis quae sentiunt confiteri. Ideo veteres testamenta scripta testibus offerebant oblatarumque eis tabularum perhiberi testimonium postulabant. Sed dum iuris antiqui cautelam paulatim mutat posteritatis imperita praesumptio et testes exigunt omnimodo quae testamento continentur agnoscere, eo res processit, ut, dum sua quisque nonnumquam iudicia publicare formidat, dum testibus testamenti sua non audet secreta committere, ne suis facultatibus inhiantes offendat, intestatus mori quam suae (sua g.G) mentis arcana periculose patiatur exprimere. 2. Hac itaque (igitur SKL) consultissima lege sancimus licere per scripturam conficientibus testamentum, si nullum scire volunt quae in eo scripta (scripta g.ph.ESK Iust. conscripta others) sunt, signatam vel ligatam vel tantum clausam involutamve proferre scripturam vel ipsius testatoris vel cuiuslibet alterius manu conscriptam eamque rogatis testibus septem numero civibus Romanis puberibus omnibus simul offerre signandam et subscribendam, dum tamen testibus praesentibus testator suum esse testamentum dixerit quod offertur eique ipse coram testibus sua manu in reliqua parte testamenti subscripserit: quo facto et testibus uno eodemque die ac tempore subscribentibus et signantibus valere testamentum (t.v. O) nec ideo infirmari, quod testes nesciant quae in eo scripta sunt testamento. 3. Quod si litteras testator ignoret vel subscribere nequeat, octavo subscriptore pro eo adhibito eadem servari decernimus (decernemus K praecipimus ph). 4. In omnibus autem testamentis, quae vel absentibus vel praesentibus testibus dictantur, superfluum est uno eodemque tempore exigere testatorem et testes adhibere et dictare suum arbitrium et finire testamentum. Sed licet alio tempore dictatum scriptumve proferatur testamentum, sufficiet uno eodemque die nullo actu interveniente testes omnes, videlicet simul nec diversis temporibus, subscribere signareve testamentum. 5. Finem autem testamenti subscriptiones et signacula testium esse decernimus. Non subscriptum namque a testibus atque signatum testamentum pro infecto haberi convenit. Ex imperfecto autem testamento voluntatem tenere (teneri OE) defuncti, nisi inter solos liberos habeatur, non volumus. 6. Per nuncupationem quoque, hoc est sine scriptura, testamenta non alias valere sancimus, nisi septem testes, ut supra dictum est, simul uno eodemque tempore collecti testatoris voluntatem ut testamentum sine scriptura facientis audierint, non ut suum (solum PM), ut assolet fieri, narrantis arbitrium, hoc est ut manifeste testari se sub isdem testibus sine scriptura eo ipso tempore dicat, non futurum suae voluntatis promittat arbitrium. 7. Si quis autem testamento iure perfecto postea ad aliud pervenerit (pervenerit g.E Iust.PR venerit others Iust.M) testamentum, non alias quod ante factum est infirmari decernimus, quam id quod secundum facere testator instituit iure fuerit consummatum, nisi forte, in priore testamento scriptis his, qui ab intestato ad testatoris hereditatem successionemve venire non poterant, in secunda voluntate testator eos scribere instituit, qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur. Eo enim casu, licet imperfecta videatur scriptura posterior, infirmato priore testamento secundam eius voluntatem non quasi testamentum, sed quasi voluntatem intestati valere censemus (censuimus g): in qua voluntate quinque testium iuratorum depositiones sufficient (sufficiant OKL). Quo non facto valebit primum testamentum, licet in eo scripti videantur extranei. 8. Illud etiam huic legi perspicimus inserendum, ut, quoniam Graece iam testari concessum est (concessimus O), legata quoque ac directas libertates, tutores etiam Graecis verbis liceat in testamentis relinquere, ut ita vel legata relicta vel libertates directae tutoresve dati videantur, ac si legitimis verbis ea testator fieri observarique iussisset, Florenti parens carissime atque amantissime. 9. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua consultissimam legem edictis propositis ad omnium notitiam perferri (praeferri g) praecipiat. E935/27/23. NT 17.1 (Florentio pr.pr. d. 20/19 Oct 439/438 Const.) Suggestionem viri illustris comitis sacrarum largitionum Marcellini, vicem agentis viri illustris comitis rerum privatarum, admodum comprobamus, quae et pio nostro proposito convenit et in commune omnium subiectorum commoditatibus consulit. Felicissimis namque imperii nostri temporibus haec nobis praecipua (g praecipue d.O) cura est, quemadmodum liberalitatibus nostris sine cuiusquam pernicie omnes possint divitiis abundare. Imperatoriae quippe provisionis munus esse censemus, ut omnes nostris dispositionibus gaudeant, nemo (add eas Meyer.app.?) suis inique nudatus facultatibus defleat. 1. Quare hac perpetuo lege valitura sancimus, ut nemini liceat bona defunctorum caduca vel quamlibet rem aliam ad fiscum nostrum pertinentem vel eam quae eam parit (ei paritur O Pith.) actionem ullo modo a nostra serenitate competere, nisi (nisi O Pith. si gd) annus ex die mortis defuncti excesserit vel ex quo fiscus locum habuit vel habere potuerit, 2. et si sacrum oraculum mansuetudinis nostrae secundum hanc legem ab aliquo fuerit impetratum, nullo modo competenti iudicio (add id Meyer.app.) intimari, nisi prius officio productum in iudicio liberae condicionis delatorem tradiderit vel in hac alma urbe, si res ad fiscum pertinentes hic inventae fuerint competitae, quorum interest periculo sub carceralibus vinculis observandum vel moderatori provinciae sub artissima custodia transmittendum. Servos namque nec ab initio, quasi nec personam habentes, in iudicium admitti iubemus et, si hoc ausi fuerint, continuo eos flammis tradi vel bestiis. 3. Neque vero (omit vero g) praedicti temporis praescriptionem neque delatoris concessione vel speciali adnotationis beneficio aut sacra pragmatica iussione posse convelli et, si forte quisquam, quod non credimus, huiusmodi quid per subreptionem elicuerit, id a nullo iudice admittendum esse decernimus; quod si admiserit, non modo poenae sacrilegii eum esse obnoxium, sed etiam damna ei, qui eius iniquitate laesus fuerit, resarcire (resarcire g sarcire d.O). 4. Illud etiam pro communi omnium commoditate censuimus (c. g censemus O Pith.) sanciendum, ut, si ab aliquo quicquam petitum fuerit et semel cuius interest officii instructio praecesserit, nullus id possit a nostra deinceps clementia postulare neque de eadem causa denuo fieri liceat instructionem: officio quod id permiserit (i.p. g admiserit Pith) decem librarum auri poena pro tali obreptione feriendo, Florenti parens carissime atque amantissime. 5. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua saluberrimam legem edictis propositis ad omnium notitiam faciat pervenire, ut sciant provinciales nostri pro eorum quiete serenitatem nostram iugi sollicitudine vigilare. E936/27/24. CJ 8.11.20 (Cyro pr.urb. d. 1 Nov 439) Qui sine auctoritate divini rescripti ad iudicium tuae celsitudinis destinandi angiportus integros vel partes suis domibus incluserint seu porticus usurparint (usurparunt CRbM), procul dubio iura pristina sacratissimae reddere civitati iubemus: multa auri quinquaginta librarum non defutura, si quis posthac in similem audaciam prodire temptaverit. E937/27/25. CJ 9.27.6 (Florentio pr.pr. d. 26 Nov 439 Const.) Sancimus eiusmodi viros ad provincias regendas accedere, qui honoris insignia non ambitione vel pretio, sed probatae vitae et amplitudinis tuae solent testimonio promoveri (promereri Meyer.app.), ita sane ut, quibus hi honores per sedis tuae vel nostram fuerint electionem commissi, iurati inter gesta depromant se pro administrationibus sortiendis neque dedisse quippiam neque daturos umquam postmodum fore, sive per se sive per interpositam in fraudem legis sacramentique personam, aut donationis venditionisque titulo aut alio velamento cuiuscumque contractus, et ob hoc exceptis salariis nihil penitus tam in administratione positos quam post depositum officium pro aliquo praestito beneficio tempore administrationis, quam gratuito meruerint (meruerunt R), accepturos. 1. Et licet neminem divini timoris contemnendo iureiurando arbitramur immemorem, ut saluti propriae ullum commodum anteponat (interponat R), tamen, ut ad salutis timorem et necessitas periculi subiungatur, tunc si quis ausus fuerit praebita sacramenta neglegere, non modo adversus accipientem, sed etiam adversus dantem accusandi cunctis tamquam crimen publicum concedimus facultatem, quadrupli poena eo qui convictus fuerit modis omnibus feriendo. E938/27/26. CJ 12.23.14 (Florentio pr.pr. before 6 Dec 439 and during tenure of quaestor no.27) Iubemus viros devotos palatinos rei nostri numinis (nominis libri) privatae isdem privilegiis decorari, quibus etiam palatini qui in sacris largitionibus deferuntur. Cum enim par similisque militia sit, iustum et competens videtur isdem utrumque officium privilegiis gloriari. 1. Primicerios itaque officii tresque primates scriniorum rerum privatarum finito tempore militiae inter tribunos militares praetorianos, salvis isdem praestitis privilegiis sacris constitutionibus, nostram clementiam adorare decernimus, ita tamen, ut nullam iniunctionem, nullam sollicitudinem privati vel publici negotii quolibet iudiciario praecepto sustinere possint, sed excepta omni necessitate omnique fatigatione indeptae dignitatis honore potiantur. E939/27/27. NT 18 (Cyro pr.pr. d. 6 Dec 439 Const.) Fidem de exemplis praesentibus mereantur historiae et omni dehinc (dehinc g de d.O) ambiguitate liberetur antiquitas, quae nobis summos viros praetulisse (praetulisse d protulisse O rettulisse g) rem publicam facultatibus indicavit, cum virum illustrem Florentium praetorianae praefecturae administratione subfultum cernamus non iam cum maiorum laudibus, sed cum suis magnis in rem publicam meritis praeclari animi aemula virtute certantem (certante g) existimationem rei publicae non solum consilio suo ac providentia, sed etiam devotione ac munificentia pudendae turpitudinis labe atque ignominia liberasse. Nam cum lenonum calliditate damnabili circumventam veterum videret incuriam, ut sub cuiusdam lustralis praestationis obtentu corrumpendi pudoris liceret exercere commercium, nec (nec Meyer et libri) iniuriam sui ipsam quodammodo ignaram cohibere (cohibere d Meyer conhibere g Kübler) rem publicam, pio circa omnium verecundiam proposito mansuetudini nostrae amore pudicitiae castitatisque suggessit ad iniuriam nostrorum temporum pertinere, si aut lenones in hac liceret urbe versari aut eorum turpissimo quaestu aerarium videretur augeri (augere g). Ac licet nos illud adverteret execrari etiam cessante vicaria oblatione vectigal, tamen, ne ullum ad aerarium incommodum perveniret, propriam possessionem obtulit, ex cuius reditibus possit accedere, quod praedictum pessimum genus consueverat pensitare. 1. Unde providentiam et munificentiam eius libenter amplexi hac mansura in (add omne O) aevum lege sancimus, ut, si quis posthac manicipia tam aliena quam propria aut ingenua corpora qualibet taxatione conducta prostituere sacrilega temeritate temptaverit, in libertatem prius miserrimis mancipiis vindicatis vel ingenuis personis conductione impia liberatis gravissime verberatus huius urbis finibus, in qua vetitum nefas crediderit exercendum, ad exemplum omnium emendationemque pellatur, Cyre parens carissime atque amantissime. 2. Illustris igitur auctoritas tua ea, quae tuendae honestatis decrevimus gratia, veneratione debita iubeat custodiri, officio amplitudinis tuae viginti librarum auri poenam, si praecepta nostra neglexerit, luituro (luituro g.O inituro Pith.). E940/27/28. CJ 11.43.5 (Cyro pr.pr. between 26 Nov 439 and end of tenure of quaestor no.27/440-1) Si quis per divinam liberalitatem meruerit ius aquae, non viris clarissimis rectoribus provinciarum, sed tuae praecellentissimae sedi caelestes apices intimare debebit (debet K debent Ia): condemnatione contra illum qui preces moderatoribus insinuare conatur quinquaginta librarum auri et contra universos administratores qui rescriptum per subreptionem elicitum suscipere moliuntur proponenda, apparitoribus nihilo minus eorundem virorum clarissimorum provinciae moderatorum animadversionibus pro vigore tui culminis subiugandis: et amplissima tua sede dispositura, quid (quicquid I) in publicis thermis, quid in nymphaeis pro abundantia civium convenit deputari, quid his personis, quibus nostra perennitas indulsit, ex aqua superflua debeat impertiri. Tenure of eastern quaestor no.27 ends 440 VALENTINIANO AUG V ET ANATOLIO V C CONSS Tenure of eastern quaestor no.28 begins: Epigenes? E941/28/1. CJ 8.11.21 (Cyro pr.urb. d. 22 Jan 440 Const.) Basilicam inauratam et marmoribus decoratam liberam in perpetuum manere neque alicuius imaginis pictarum cuiuslibet honoris tabularum adumbratione fuscari iubemus, neque in aliqua (alia CM) parte eiusdem basilicae tabulato quicquam (cuiquam Meyer.app.) opere stationes ergasteriae constitui sancimus. 1. Illud quoque decernimus, ne in eam equos liceat intromitti vel nuptias celebrari. E942/28/2. CJ 1.14.7 (Cyro pr.pr. et consuli designato d. 5 Apr 440 Const.) Leges et constitutiones futuris certum est dare formam negotiis, non ad facta praeterita revocari, nisi nominatim etiam de praeterito tempore (p.t. delete Meyer.app. add et M) adhuc pendentibus negotiis cautum sit. E943/28/3. NT 19 (Eudoxio com.rer.priv. d. 20 May 440 Const.) Amorem circa rem publicam sublimitatis tuae suggestio nuper oblata testatur, quippe si observatione diligenti fuerit custodita, reditus nostros inhibet a deminutione perpetua. Occupationibus etenim nostris, quibus pro mundi commoditatibus occupamur, abuti quorundam noxia cupiditas non desinit, qui paulatim canonem possessionum ad divinam nostri numinis (numinis Pith. nominis gd.O) domum pertinentem comparantes sub specie contractus furtiva subreptione patrimonium nostrum exhauriunt. Hac itaque perpetuo valitura lege sancimus nullum (nullo d nullos O) dempto canone ad comparationem dominicae possessionis accedere. 1. Quod si quis post hanc legem ad interdictum contractum accesserit, eum volumus pretia perdere fundos reddere fructus redhibere perpetuo (perpetuos d.O) nec expensarum vel melioratae rei (omit e.v.m.r. Fuld.) fructuum exactioni compensationem (add e.v.m.r. O Meyer.app.?) opponere nec temporis sibimet contra commoda praescriptione blandiri. 2. Palatinum etiam officium, si quoquo modo contractus eiusmodi fuerit celebratus vel si talem petitionem instruxerit, quinquaginta pondo auri poenae nomine inferre privato nostrae maiestatis aerario, nulla liberalitate nostrae clementiae, nulla sanctione contra tanta privatae rei commoda valitura, licet adnotatio vel divina pragmatica sit, quae contra vetitum canonem vendi concedit vel poenam palatino remittit (remittit g remittat O remittet Pith.) officio, Eudoxi frater amantissime. 3. Illustris itaque auctoritas tua legem hanc edictis propositis ad omnium notitiam deferri praecipiat. E944/28/4. CJ 3.4.1 (Cyro pr. pr. d. 20/21/17 May 440) In causarum delegationibus illud consultissime praecipimus observari, ut ita valeant, si ad iurisdictionem pertineant delegantis. 1. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam (patientiam edd.) accommodare censemus et, si contra leges obtemperaverit deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infectis haberi praecipimus, ac si ipsi qui delegaverant alienae iurisdictionis iudices resedissent, ut nec appellandi quidem necessitas victis adversus eas sententias imponatur. 2. Haec, nisi iudices a nobis specialiter delegantibus dati aliis causas delegaverint iudicandas: nam his delegantibus nullo personarum causarumque habito tractatu appellationem ad eos iure iudicia remeabunt. E945/28/4. CJ 7.62.32 (same) Praecipimus ex appellationibus spectabilium iudicum, quae per consultationes nostri numinis disceptationem implorant, non nostram ulterius audientiam expectari, ne nostris occupationibus, quibus pro utilitate mundi a singulorum nonnumquam negotiis avocamur, aliena fraudari commoda videantur. 1. Sed si a proconsulibus vel Augustali vel comite Orientis vel vicariis fuerit appellatum, virum illustrem praefectum praetorio, qui in nostro est comitatu, virum etiam illustrem quaestorem nostri palatii sacris iudiciis praesidentes disceptationem iubemus arripere eo ordine, ea observatione, isdem temporibus, quibus ceterae quoque lites fatali die post appellationem in sacris auditoriis terminantur. Et hoc, licet quidam praedictorum spectabilium iudicum iure concesso ut sacri iudices appellationes acceperint. 1a. Quod si a duce (adhuc voce R) fuerit appellatum, si idem et praeses sit, praefectura necessario tantum (tamen Ra) iure ordinario in sacro auditorio iudicabit. 2. In his autem omnibus iudiciis, quae (add in R) consultationum introduximus loco, vel apostolos vel ea quae apud eum gesta sunt, contra cuius sententiam dicitur appellatum, suscipere ab appellatoribus et cognitiones inducere apud viros illustres praedictos iudices et ea quae geruntur excipere scribere scriptaque litigatoribus edere nostros epistulares praecipimus: officiis videlicet eorum, cum quibus vir illustris quaestor iudicat, exsequentibus iudicata. 3. Haec, si appellatio fuerit oblata iudici, qui non ex delegatione cognoscit. Eorum enim sententiis appellatione suspensis, qui ex delegatione cognoscunt (cognoscent R), necesse est eos aestimare, iuste nec ne fuerit appellatum, qui causas delegaverint iudicandas. 4. Huic saluberrimae legi illud etiam consultissime credidimus (credimus Ra) inserendum, ut, si privato, non illustri, uni pluribusve, ut assolet, nostra serenitas adita delegaverit causam et eius eorumve definitio fuerit appellatione suspensa, vir quidem magnificus praefectus praetorio, qui in nostro est comitatu, cum viro illustri quaestore temporali (tempore fatali Kr.) iudicet die. 4a. Nostri vero libellenses quae apud arbitros gesta sunt suscipiant, cognitiones inducant et ea quae geruntur excipiant scribant scriptaque litigatoribus edant; qui etiam apud arbitros, licet illustres sint, ex delegatione nostra cognoscentes excipiunt, si in sacratissimo nostri numinis comitatu causae dicantur. 5. Sane si illustrium et magnificorum iudicum sententiae fuerint appellatione suspensae, eorum videlicet, quorum sententias licet appellatione suspendi, per consultationem (consultationes C) nostram volumus audientiam expectari, licet antea privato homini, id est non illustri, lite a nobis delegata is postea tempore definitionis illustri decoratus dignitate reperiatur: eodem observando et si aliter ei coniunctus sit arbiter, qui non illustrem meruit dignitatem. 6. Quidquid autem hac lege specialiter non videtur expressum, id veterum legum constitutionumque regulis omnes relictum intellegant. E946/28/4. CJ 7.63.2 (same) Tempora fatalium dierum pro saeculi nostri beatitudine credidimus (credimus LRM) emendenda ubique dilationum materias amputantes. Et primi quidem fatalis diei tempora post appellationem, sive a viro clarissimo rectore provinciae sive a spectabili iudice fuerit appellatum, sex mensuum esse iubemus. 1. Quod si primo fatali die lapsus est appellator, tricesimum primum diem alterum volumus esse fatalem. Quod si eo quoque appellator exciderit, tertium similiter totidem diebus intermissis fatalem observari decernimus. Quod si tertius quoque lapsus fuerit temporalis, quartum etiam fatalem post tricesimum primum diem similiter observari decernimus. 2. Quod si ita contigerit, ut quattuor fatalibus diebus qui appellavit excederit, tunc intra trium alium mensum spatium a nostro numine reparationem peti praecipimus: qua petita nec adversarium decernimus admoneri nec temporalem diem a petitione (ad petitionem RM) reparationis numerari, sed trium mensum spatio ex quarto fatali numerando causam induci praecipimus, licet ante unum diem reparatio fuerit impetrata, licet adlegata in iudicio virorum illustrium praefectorum non fuerit. 3. Nec hoc parti nocebit adversae, cum non dubius, sed notus omnibus dies fatalis appareat. Haec, si adversus viri clarissimi rectoris provincae vel spectabilium iudicum sententias fuerit appellatum. 4. Quod si arbitro in provincia ex delegatione sacra disceptante appellatio subsequatur, post priorem fatalem lapsum tres alii tantum fatales dies similiter ut supra dictum est servabuntur, nulla reparatione a nostro numine postulanda, ita ut nonaginta tribus diebus elapsis iudicata congruae exsecutioni mandentur. 5. Sin autem ex sententia praetorianae praefecturae vel magistri officiorum vel alio (ab alio Meyer.app. cum B) illustri dignitate decorato arbiter in hac sacratissima urbe fuerit delegatus et appellatio contra definitionem vel sententiam eius subsecuta fuerit, primus quidem fatalis dies duorum mensum, alii vero tres ad similitudinem supra dictorum fatalium numerentur. 6. Qui vero (add contra Meyer.app.) delegatum vel a spectabili iudice seu praeside provinciae arbitrum appellaverit, primum quidem fatalem diem duorum mensum, tres vero alios ad similitudinem praedictorum fatalium dierum habeat. 7. Illud etiam circa observationem fatalium dierum custodiri decernimus, ut, si forte temporales in feriatos quoque modo inciderint, praecedentes eos dies ut temporales a litigantibus observentur. Quod si quis secus, ac iura praecipiunt, lapsus die fuerit temporali et hoc primo loco vel a praesente adversario vel etiam a iudice, si solus litigat, appellatori fuerit oppositum probatumque, pro eo habebitur appellator, ac si sententiam quoquo modo non coactus susceperit. E947/28/5. NT 7.2 (Cyro pr.pr. d. 21/20 Sept 440 Const.) Omnes odiosae sunt fraudes et hae maxime quae legibus fiunt, quae contra commoditatem publicam exquiruntur. His itaque legum convenit auctoritatem opponi. Fori praescriptiones noxia quidam interpretatione suis assertionibus aptare festinant, qui cinguli praerogativa iudiciarias eludere posse cognitiones existimant, nescientes veteres quoque leges specialiter eiusmodi praescriptionibus et contractus et negotia gesta et delicta subtrahere nec pati eum, qui aliquid (aliquem qui quid Pith.) in qualibet provincia criminose commiserit vel qui alicubi contraxerit vel qui in quodam loco negotia gesserit aliena, memorata se posse praescriptione defendere. 1. Sed tua celsitudo per suggestionem edocuit quosdam eorum etiam, qui (si g) ad curiam vocantur quive cohortalibus deberi dicuntur officiis vel qui debitis publicis obligantur quive superexactionum vel concussionum criminibus involvuntur, in tantum audaciae processisse, ut sub specie militiae excelsae tuae quoque sedis iudicio praescribere (perscribere g) non horrerent: cui quis dubitat nullam personam in quocumque negotio posse praescribere (perscriber g)? 2. Ideo divinis sensibus callida memoratorum resecantes incepta hac perpetua lege sancimus excelsae quidem tuae sedis neminem sub specie fori praescriptionis in quolibet negotio declinare posse sententias. Sed ne (nec Pith.) provincialibus quoque iudiciis posse fori praescriptionem opponere eos, qui ad curiam vocantur vel cohortalibus deberi dicuntur officiis, vel eos (omit o.v.e. g), qui debitis publicis obligantur, eosve qui superexactiones vel concussiones perpetrasse firmantur quive criminose quid arguuntur in provincia commisisse quive contraxisse vel alienum dicuntur gessisse negotium in ea provincia, in qua conveniuntur, hac saluberrima lege decernimus, licet talis officii videatur apparitor, quod specialiter, ut (omit ut dO) apud suos tantum iudices responderet, de nostri numinis (nominis libri) impetravit clementia. 3. Quod si quis contra tam saluberrimam legem pertinaciter (add attentare Pith.) voluerit impetratis sibimet vel suo corpori scitis uti caelestibus, sciat tam tua sublimitas quam moderatores provinciarum adversus eum tamquam in contumacem sententiam proferendam, Cyre parens carissime atque amantissime. Illustris itaque atque magnifica auctoritas tua legem saluberrimam edictis propositis ad omnium notitam perferri praecipiat. E948/28/6. NT 20 (Cyro pr.pr. et consuli designato d. 21/20 Sept/July 440 Const.) Suggestionibus tui culminis semper magnum (permagnum KL) aliquid rei publicae conferendi materia (materia d.Grom. materiae g others) ministratur, semper nobis aliquid porrigitur emendandum. Quanta itaque magnitudinis tuae provincialium cura est, per eas quoque non dubie declaratur. 1. Adluvionum, quae contingere solent in praediis quae ripis quorundam fluminum terminantur, ea natura est, ut semper incerta possessio, incertum sit eius dominium quod possessori per adluvionem adcrescit (adcrescet L Grom.). Nam quod hodie possidemus nonnumquam altero die vicini fundi dominio (domino Meyer.app.?) in alteram fluminis ripam translatum acquiritur nec tamen apud quem adcrescit semper remanet (manet ES) acquisitum, sed plerumque redit ad (apud ph. Meyer?) priorem dominum cum augmento, saepe nec ad posteriorem manet nec ad priorem redit sed in harenam fluminis inundatione dissolvitur. 2. Ideo suggestionem tui culminis admittentes non Aegyptiis solis nec de Nili tantum adluvionibus loquimur, sed quid salubre est orbi terrarum atque omnibus provinciis promulgamus. Et ea, quae per adluvionem possessoribus acquiruntur, neque ab aerario vendi neque a quolibet peti nec separatim censeri (recenseri Grom.) vel functiones exigi hac perpetuo lege valitura sancimus, ne vel adluvionum ignorare vitia vel rem noxiam possessoribus videamur indicere. 3. Similiter nec ea quidem, quae paludibus antea vel pascuis videbantur ascripta, si sumptibus ac laboribus possessorum nunc ad frugum fertilitatem translata sunt, vel vendi vel peti vel quasi fertilia separatim censeri vel functiones exigi concedimus, ne doleant diligentes operam suam agri dedisse culturae nec diligentiam suam sibi damnosam intellegant. 4. Huius legis temeratores quinquaginta librarum auri condemnatione coerceri decernimus. Inter quos habendum est officium quoque tuae sedis excelsae, si aliquid eiusmodi suggesserit disponendum vel si preces instruxerit petitoris, Cyre parens carissime atque amantissime. 5. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua, suggestione tui culminis hac dispositione non admissa tantum sed etiam collaudata, legem hanc edictis propositis ad omnium notitiam perferri praecipiat. E949/28/7. NT 7.3 (Cyro pr.pr. d. 29/30 Dec 440 Const.) Nos quidem semper singulis atque universis ea provisionum maiestate consulimus (consuluimus Pith.), qua re Romana paulatim ad totius orbis terrarum processit imperium. Quibus enim acquiruntur artibus bona, iisdem scimus etiam acquisita servari. Quis dubitat suis commodis veteres rei publicae commoda praeferentes mundi finibus imposuisse Romanos? Sic nos in legibus maxime (maximis g) promulgandis non quid forte quibusdam separatim, sed quid universis in commune prodest, divinis sensibus ponderamus. Sed nonnumquam ea, quae saluberrrime promulgantur, interpellatione (interpretatione Meyer.app. cum Ritter.) quidam non recta deformare contendunt. 1. Nuper curiis civitatibus, ipsis etiam provinciis consulentes cavimus lege perpetua non debere passim cinguli praerogativa vel illustrissimae praefecturae vel rectorum provinciarum declinari sententias. Hanc legem etiam de nostris militibus quosdam comperimus dicere promulgatam. Ne itaque male interpretandi scita nostra quibusdam detur occasio, sciat sublimitas tua de scholaribus nostris, comitibus etiam ac tribunis nec (tribunis nec Meyer tribunis et g1) militaribus consuetudinem observari velle nos hactenus observatam, de ceteris vero militibus armatis vel de (omit de g) tribunis, qui numeros agunt, prorsus legem nuper promulgatam non loqui certissimum est, Cyre parens carissime atque amantissime. 2. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua legem perpetuo valituram edictis propositis ad omnium notitiam perferri praecipiat. E950/28/8. CJ 2.7.8 (Cyro pr.pr. consuli designato d. 30 Dec 440) Cum advocatio praetoriana centum quinquaginta numero togatis minime vel imminuendo vel augendo concludatur, iubemus eos, qui ex his ad fisci patronatum pervenerint, a cohortis vel alterius vilioris condicionis nexibus cum liberis quandocumque (quinque R) genitis liberos custodiri postque tale officium depositum annumque completum advocatorum consortio (insert senatores factos Kr.) abscedere cum comitiva consistoriana: omneque, quod togatis fori celsitudinis tuae quolibet casu (omit q.c. C contra BS) quolibet acquiritur titulo, ut castrense sibimet vindicare nec patribus vel avis paternis earum rerum commodum acquirere legis istius auctoritate decernimus: his omnibus etiam ad urbicariae praefecturae advocationem trahendis. E951/28/9. CJ 12.57.13 (Thomae pr.pr. ? 440) Nullum ex primipilaribus, nullum ex principe cohortalis officii vel ad aliam posse militiam aspirare vel ministeriis sibi contra publicam utilitatem blandiri vel ad quamlibet aliam dignitatem ad praeiudicium (a.p. edd. apud iudicium OIX) praeteriti status accedere concedimus. 1. Quod si contra hanc tam saluberrimam formam vel responsa caelestia quaedam militia aut dignitas audacter eliciatur, pro ingestis haberi, etiamsi (etsi KX) speciali adnotatione nostrae indulgentiae eam obtinuisse videatur, nec assertionem ei quoque modo patere, qui se memoratis artibus publicae studet commoditati subtrahere, sed statim civitatis unde oriundus est curiae tradi praecipimus (praecepimus O). Tenure of eastern quaestor no.28 ends 441 CYRO V C CONS Tenure of eastern quaestor no.29 begins E952/29/1. NT 7.4 (Ariobindo mag.mil. d. 6 March 441 Const.) Quae de fori praescriptione nuper saluberrima lege decrevimus, ipsius legis definitionibus demonstrantur. Sed suggestione tuae sublimitatis admoniti quosdam etiam de apparitionibus magisteriae potestatis excipi postulantis (postulantes g.O Pith.), ad eam quoque partem ordinandam divina moderatione pervenimus. Itaque neque pulsatis (pulsatis g pulsatos O Pith.) ab adversariis suis vel in amplissimae praefecturae iudicio vel in provinciis ad praescribendum sufficiat apparitorem magisteriae se dicere potestatis, et sint certi, quos obsequiis magistri militum deputatos ad alia iudicia inconsulto suo iudice trahi non liceat. 1. Per singula officia virorum illustrium magistrorum militum trecentos excipi lege pridem promulgata decrevimus, quos nec in provincialibus nec in praetorianae vel urbicariae praefecturae iudicio sine permissu viri illustris (magnifici Pith.) magistri militum litigare conveniet; ceteros omnes, qui supra praedictum sunt numerum quasi nec militantes et apud illustrissimas praefecturas et apud viros clarissimos rectores provinciarum de quolibet negotio pulsari (pulsare g) et conveniri (convenire g) et respondere (responderi g) sine cinguli praescriptione decernimus. 2. Probari autem apparitores magisteriae potestatis neque curiales neque cohortales neque censibus volumus ascriptos. 3. Quo autem sit certum, qui trecentorum numero continentur, in sententiis vel praeceptis, quae apparitoribus magisteriae potestatis exsequenda mandantur, vel in commeatibus, si forte quis eorum ad sua reverti voluerit commeatu, virum magnificum magistrum militum subnotare (subnotari g) censemus de numero trecentorum eum esse, cui praecepta vel sententiae mandatae sunt exsequendae vel cui ad sua per commeatum reverti concessum est. 4. Si quis igitur conventus ex sententia tuae excelsae sedis vel urbicariae praefecturae vel moderatoris provinciae apparitorem se magisteriae potestatis dicat nec magistri militum talem subscriptionem protulerit, fori eiusmodi praescriptionem in eius persona cessare decernimus. 5. Quod si qualem diximus magistri militum subscriptionem protulerit, si quidem ille est, cui neque a curia neque a cohortali officio de statu moveatur (movetur g) controversia, nec tributa vel functiones debere firmatur, statim dimittendus est utpote fori alterius litigator. 6. Quod si ab eo proferatur saepe dicta subscriptio, qui a curia vel officio cohortali de statu patitur controversiam, vel ab eo, qui ut tributa vel functiones debens in provincia detinetur, de eius persona et ad virum magnificum magistrum militum, cuius se apparitor dicit, et illustrissimam praefecturam referri (referri g) decernimus, ut, si intra quattuor menses non fuerit a magistro militum causa rectori provinciae delegata, tunc ex sententia tui culminis negotium vel in tuo iudicio vel apud rectorem provinciae peroretur. 7. Quod si apud illustrem atque magnificam tuam sedem postulatio contra talem fuerit apparitorem deposita, ab ea quoque sede ad virum magnificum magistrum militum scribi conveniet (conveniat g). Quo facto intra tres menses cum amplissima tua sede viro quoque magnifico magistro militum iudicante causam ordine legum determinari censemus. 8. Sed et eo casu apparitor magisteriae potestatis de statu supra dicto in provincia patitur controversiam, si sententia vel interlocutio rectoris provinciae fuerit appellatione suspensa, similiter utroque amplissimo iudice cognoscente causae iubemus merita ponderari, licet magister militum rectori provinciae causam delegaverit perorandam. 9. In cognitionibus autem futuris omnes ex iure venientes assertiones partibus illibatas servari censemus (concedimus O), Ariobinde parens carissime atque amantissime. 10. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua legem hanc edictis propositis ad omnium notitiam perferri praecipiat. Eodem exemplo Aspari v.i. com. et mag.mil. et exconsuli ordinario. E953/29/2. NT 21 (Phlegetio mag.off. d. 17/16 Apr/March 441 Const.) Scholarium nostrorum devotio probata nostris parentibus circa nostrae maxime serenitatis affectionem enituit (innotuit O Pith.). Inde quidquid ad fovenda servandave eorum privilegia postulatur statim credimus (credidimus Iust. most) admittendum: ideoque (ideoque Iust. inde gd.O) suggestionem tui culminis approbantes viris spectabilibus comitibus scholarum verberandi regradandive senatores ac ducenarios licentiam denegamus. Ea namque, quae tali commotione digna sunt, ad tuae sublimitatis volumus referri notitiam. 1. Domesticos etiam eorum a gradibus lege praeterita designatis fieri, non senatores vel ducenarios centenariosve decernimus. 2. Quae super his observandis, poena circa temeratores statutorum promissa (praemissa Pith.) tua statuit celsitudo, ut quinque librarum auri qui de gradibus supra dictis ad indebitum domesticatus accedit officium, decem librarum auri scrinium barbarorum (barbariorum Pith.), si tale quid vel attemptari passum fuerit vel attemptatum contra legem non suggesserit, quinque etiam librarum auri vir spectabilis comes scholarum (scholarum g scholae d.O), si quid adversum hanc legem vel commiserit vel committi concesserit, percellatur, firma per istius quoque legis auctoritatem esse praecipimus, eum, qui contra vetitum ad domesticatum quoque modo temptaverit aspirare, post quinque librarum auri illationem militia quoque pelli non immerito decernentes. 3. Illud etiam observari non sine ratione conveniet, ne quis, cui domestici officium per militiae gradum vel (vel Iust. Pith. omit gd.O) quinquennii tempus interdici censuimus, familiaritate comitis simulata rem prohibitam alio nomine valeat usurpare, Flegeti frater amantissime. 4. Illustris itaque auctoritas tua legem hanc perpetuo valituram ad devotissimorum scholarum notitiam perferri praecipiat. E954/29/3. NT 5.3 (Cyro pr.pr. d. 26/25 June 441 Const.) In omnibus quidem rebus publicam convenit utilitatem privatis commodis anteponi, sed tum praecipue, cum saluti pariter provincialium ac imperii nostri felicitati consulitur (consuletur Pith.), unde singulorum quoque fortunis ac securitatibus prospici debere non habetur incertum. 1. Quoniam igitur per consultissimam tuae sublimitatis suggestionem comperimus Armeniae tractum in ipso paene limitis aditu Persarum constitutum, pridem regalium fundorum copiis ac praesidiis munitum, in praesenti Persicis eruptionibus expositum fuisse eo, quod eosdem fundos et maxime Theodosiopolitanae et Satalenae civitati (civitatibus Pith.) contiguos vel propinquantes quorundam petitio diversis retro temporibus in propria iura mutato pristino canone (nomine Pith.) transtulerit, hac in perpetuum victura lege censuimus statuendum, ut universi, qui nostram in his munificentiam meruerunt, sub ea condicione possessiones habere donatas concedantur, si contatos (cunctatus d.O) et bastagas et paraveredos et species nec non (add et d.O) coemptiones secundum pristinam consuetudinem dispositione tuae magnificae sedis iniungendas et alia universa fisci calculo sollemniter (omit s. O) sine mora dependant et agnoscant aut resistentes pro utilitate communi publicae possessioni continuo praedia refundant; sub ea scilicet observatione, ut nulli deinceps eosdem fundos liceat insidiosis et derogantibus rei publicae precibus emereri aut ad sua compendia despectis publicis utilitatibus transferre, centum pondo auri poenae nomine tam his, qui preces offerre temptaverint, quam scriniariis vel aliis quorum interest, si supplicationes oblatas ausi fuerint instruere, feriendis, Cyre parens carissime atque amantissime. 2. Sublimis igitur et magnifica auctoritas tua hanc saluberrimam legem edictis ex more propositis ad omnium notitiam faciat pervenire. E955/29/4. CJ 1.55.10 (Cyro pr.pr. d. 18 Aug 441 Const.) Nulli defensorum licere decernimus, si de publica sollicitudine voluerit se liberare, nisi divinos affatus intimaverit tuae sublimitatis iudicio, triginta librarum auri poenam tam moderatoribus provinciarum quam ceteris iudicibus vel temeratoribus sacri nostri oraculi subituris, si neglecta fuerit auctoritas principis. 442 EUDOXIO VC ET DIOSCURO CONSS E956/29/5. CJ 10.71.4 (Cyro pr.pr. between 26 Nov 439 and 25 Feb 442) Boëthos logistarum demogrammateos logographos diastoleos, quae vocabula publicis dicuntur subiacere necessitatibus, sive quolibet alio nomine nuncupentur, non honore aut alicuius privilegii colore subnixos pro definitione legum inexorabilium suam fortunam subire compelli, quatenus nec publicis quicquam noceatur (noceantur O) aut minuatur (minuantur Oa) utilitatibus, et suis corporibus illi reddantur (reddentur I), quos vel patris vel maiorum obligatio vel sua constringit. E957/29/6. CJ 11.43.6 (Cyro pr.pr. between 26 Nov 439 and 25 Feb 442/440) Omnis servitus aquarum aquaeductus Hadriani sive domorum sive possessionum sive suburbanorum sive balneorum vel per divinos affatus intimatos in quolibet iudicio vel per usurpationem impertitos (expect acquisita Kr.) penitus exprobretur: maluimus etenim praedictum aquaeductum nostri palatii publicarum thermarum ac nymphaeorum commoditatibus inservire. Et decernimus hanc dispositionem modis omnibus in posterum servari, nemini licentia tribuenda ab eodem aquaeductu precibus oblatis usum aquae petere vel eum audere perforare: scientibus his, qui qualibet ratione putaverint ad huiusmodi molimen accedere, vel officio, si ausum fuerit instruere vel minus instructis precibus parere, centena pondo auri multae nomine fiscalibus rationibus se esse illaturos. 1. Super his sancimus sulcum publicum aquarum nullis intra decem pedes arboribus coartari, sed ex utroque latere decempedale spatium integrum illibatumque servari. 2. Praeterea de plumbeis fistulis ducentibus ad thermas, quae Achillis nuncupantur, quas providentia tuae magnificentiae factas esse cognovimus, eandem formam servari censemus. 3. Etenim memoratas fistulas thermis tantum et nymphaeis, quibus eminentia tua deputaverit, volumus inservire: facultate praebenda tuae sublimitatis apparitoribus circumeundi sine formidine domus suburbana balnea ad requirendum, ne qua deceptio vel suppressio vel insidiae contra publicam utilitatem a quoquam penitus attemptetur. E958/29/7. CJ 12.8.2 (Cyro pr.pr. between 26 Nov 439 and 25 Feb 442/early 441) Omnes privilegia dignitatum hoc ordine servanda cogoscant, ut primo loco habeantur ii, qui in actu positi illustres peregerint administrationes: secundo venient vacantes, qui praesentes in comitatu illustris dignitatis cingulum meruerint: tertium ordinem eorum prospicimus (proponimus Ot), quibus absentibus cingulum illustris mittitur dignitatis: quartum honorariorum, qui praesentes a nostro numine (nomine OX) sine cingulo codicillos tantum honorariae dignitatis adepti sunt: quintum eorum, quibus absentibus similiter sine cingulo mittuntur illustris insignia dignitatis. 1. Sed administratores quidem, etiam comites rei privatae, omnibus vacantibus omnibus honorariis anteponi censemus. 2. Vacantes autem post administratores venientes non omnes iam omnibus honorariis credidimus praeponendos, sed eos vacantes illis honorariis, qui similem adepti sunt dignitatem, ut praefectorius praefectorio, non quaestorius praefectorio praeponatur, parique modo quaestorius quaestorio, non vacans comes thesaurorum vel comes rei privatae honorario quaestorio vel ex magistro officiorum praeferatur. 3. Inter administratores illos etiam (add tunc O) numerari decernimus, quibus illustribus in sacro nostro consistorio cinctis (cinctis Cuiac. cunctis IbX) aliquid ordinariae dignitatis vel antea commisimus vel postea committemus peragendum, verbi gratia si vacanti magistro militum belli cura committatur. 4. Cur enim aut vir magnificus Germanus magister militum vacans appellatur, cui bellum contra hostes mandavimus? Aut cur excellentissimus Pentadius non egisse (exegisse K) dicitur praefecturam, cuius illustribus cincti (cuncti ObIv) dispositionibus vice praetorianae praefecturae miles in expeditione copia commeatuum abundavit (abundabit Ia)? E959/29/8. CJ 12.21.5 (Cyro pr.pr. between 26 Nov 439 and 25 Feb 442) Eos, qui ordine transcursa militia post ducenam ad desideratum principis pervenerint (perceperint Ia) gradum aut adiutores viri illustris magistri officiorum extiterint, cum inter honoratos coeperint numerari, vicarianae dignitatis titulis decorari censemus. E960/29/9. CJ 12.50.21 (Cyro pr.pr. between 26 Nov 439 and 25 Feb 442/440-1) Nullus penitus cuiuslibet ordinis seu dignitatis vel sacrosancta ecclesia vel domus regia tempore expeditionis excusationem angariarum seu parangariarum habeat (habet K). E961/29/10. CJ 10.32.60 = 1.3.21 (Thomae pr.pr. d. 25 Feb 442 Const.) Nullus, qui nexu generis curiae tenetur obnoxius, per substitutam quamcumque personam curiales impleat functiones, sed ipse per se debitum patriae munus exsolvat, etsi spectabili dignitate decoratus sit, nisi hoc ei speciali beneficio sit concessum (omit Nullus ... concessum 1.3.21). 1. Ad similitudinem tam episcoporum (delete a.s.t.e. add tam episcopi Kr.?) orthodoxae fidei quam presbyteri et diaconi (omit ad ... diaconi 10.32.60) ii (add vero 10.32.60), qui honorario titulo illustrem dignitatem consecuti sunt, per substitutos periculo suarum facultatum curiae muneribus satisfacere non vetentur. E962/29/11. CJ 3.26.11 (Artaxi praep.sacr.cub. d. 9 Apr 442) Hac lege sancimus, ut, sive agat domorum nostrarum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab aliquo super criminali vel civili negotio non alibi quam tui culminis ac viri spectabilis comitis domorum petatur examen: nullius adlegatione super fori praescriptione penitus admittenda (add sit M). E963/29/12. CJ 2.7.9 (Apollonio pr.pr. d. 21 Aug 442 Const.) Si quis de togatis fori celsitudinis tuae vel Illyricianae seu urbicariae praefecturae sive de his, qui in provincialibus iudiciis causarum patrocinium profitentur, electione tuae sedis regendae provinciae munus potestatemque susceperit, post peractam integre ac sine ulla opinionis labe administrationem ad illud (aliud R) officium, unde abstractus est et unde sibi vitae subsidia comparabat, remeandi habeat facultatem nec causas orare denuo quadam prohibeatur invidia. Tenure of eastern no.29 ends Tenure of eastern quaestor no.30 begins: Procopius? E964/30/1. NT 22.1 (Apollonio pr.pr. d. 16/21/18/17 Dec/May 442/443 Const.) Nulla professione virtutum (virtutum G virtutis others) nullaque re alia potius homines deo quam prona liberalitate iunguntur. Nam cum beneficiorum fontibus genus amplificetur humanum, divinam benevolentiam nobis credimus obligari, unde spes tota vicissitudinis expectatur. Quod si quis bene de se meritum (d.s.b.m. OH) laedat, ex amore omnium, quam liberalitas meruit, communi necesse est odio condemnetur ingratus. 1. Huius iniquissimae rei acerbitate commotam celsitudinem tuam a nobis remedium postulasse praesens suggestio declarat (declarat GaO declaravit Gb others). Multi enim saepe nullam trahentes sorte maiorum decurionatus originem sua sponte liberalique sententia pietatis quoddam insigne duxerunt magnificis patriam muneribus beneficiisque donare; alii, cum extruendi publici operis nulla eis necessitas immineret, diversis eam aedificiorum ornatibus extulerunt. Id augendae patriae desiderium maximis laudibus ac praeconiis efferendum alios curialibus oneribus, alios discussionum laqueis implicavit. Et, quod ultra omnem indignationem est, rationem liberalitatis suae dare cogitur (cogetur OGE) qui luxuriae non dedisset. Quod nisi provida dispositione curetur, quotusquisque erit tam sui suaeque utilitatis ignarus, qui vel in operibus construendis largitatem exercere velit, cui discussor immineat, vel in conferendo aliquo munere gloriari, cum id quod munus fuerat incipit esse iam debitum? Qui (quis O) denique sic patriam suam diligat, ut, cum frui liceat opibus otiosis, iactura patrimonii sui sollicitam redimat egestatem? 2. Quapropter ipsis civitatibus (civibus GPM) potissimum consulentes, quibus suorum civium benevolentiam nolumus interclusam, huius aeternae legis saluberrima latione decernimus, ut, si quis sua sponte nullique eiusmodi oneri subditus in qualibet civitate per se alteriusve personam quodcumque munus ediderit vel honorem gesserit, nullum ex voluntaria largitate vel praeiudicium sui status incurrat vel discussionis ratiociniis obligetur. Hoc enim pacto, cum ex voluntate praebeatur quod, si necessitas immineat, evitetur, nec gratos suae circa patriam benevolentiae paenitebit nec excusatio relinquetur ingratis. 3. Illi etiam parti solita (solita g.ES Pith. sollicita others) nobis circa res humanas providentia suggerente consulendum esse credidimus: quantum favoris splendorisque legitimae proli ex legum suffragatione praestatur, tantum naturali ac degeneri suboli derogatur. Nam cum de successionibus (functionibus K) paternarum facultatum quaedam severiora, quaedam humaniora circa eos iura prolata sint, nulla lex eis adeo pepercit, ut eiusmodi sorte conceptos saltem in aliorum loco poneret, quos naturae coniunctione proximos invenisset. Sed nos, a quibus solet in hominum genus semper aliquid procedere quo iuventur, una eademque saluberrima sanctione et horum condicioni et curiarum commoditati subveniendum esse perspeximus (perspeximus OXCK prospeximus GE), ut, cum et naturalium liberorum vilitas splendidiorem fortunam et decurionum nobilitas multitudinem desideret auctiorem, utriusque generis utilitatibus in commune perpensis ab altero commodetur quod alteri deficit lexque undique temperatissima collocetur, quae et naturae vitium dignitatis impertitione soletur et ordinum dignitatum a corporum exiguitate defendat. 4. Hac igitur perpetuo duratura promulgatione decernimus, ut, si cui et legitimorum et naturalium liberorum progenies suppetat, veterum illibata constitutionum auctoritate servata iustae ac legitimae subolis iura nulla imminutione decrescant. 5. Si qui (qui g.O. others quis Iust.) vero parentibus amissis naturalem dumtaxat fecunditatem, non etiam legitimam sortiatur, seu liber ipse seu curiae sit nexibus obligatus, et tradendi filios, vel omnes vel quos quemve maluerit, eius civitatis curiae unde ipse oritur et in solidum heredes scribendi liberam ei concedimus (concessimus PM) facultatem. 6. Parentibus vero superstitibus si naturalis pater vitae munus impleverit, quartam partem bonorum contemplatione gradus legitimi patri matrive, avo vel aviae salvam intactamque servamus, ut, si quis eorum vel praeteritus vel parum quam ei debebatur ex legibus fuerit consecutus, movere de inofficioso (add testamento most) querelam pro iuris ordine concedatur. Quos ex hac nostra dispositione nec laedi credimus nec offendi. Nec enim aliquid ex eorum iure decoquitur, cum nequeant, in quoscumque heredes sorte transmissa quicquam amplius ex filiorum suorum nepotumve facultatibus praeter memoratam defendere quantitatem. Nisi forte moleste ferendum sit natura sibi cohaerentes, licet iure seiuncti sint, alienissimis anteferri rerumque esse participes, quos consortes sanguinis confitentur. 7. Quod si cui non ex urbe sed vico vel possesione qualibet oriundo naturales liberi contigerunt eosque velit sub definitione praedicta et curiae splendore cohonestare (honestare O Iust.) et hereditatis opibus aduivare, eius civitatis ascribendi sunt ordini, sub qua vicus ille vel possessio censeatur. 8. Quod si alterutram regnantium civitatem patriam sortiatur, sit ei liberum susceptam ex inaequali coniugio subolem cuiuscumque (cuiusque g) civitatis decurionibus immiscere, dummodo civitas quae eligitur totius provinciae teneat principatum. Indignum est enim, ut, qui sacratissimae urbis ubere gloriatur, naturales (n. Pith. O Iust. natales g others) suos non illustris ordine civitatis illuminet. 9. Haec sive cum postrema definiat sive cum donationem cuiuslibet quantitatis habita ratione parentum in liberos naturales pater conferat, quod de subeunda sorte curiali seu testamento seu actorum fide constituat, ita ratum esse stabiliterque (stabilitumque G) volumus observari (observare g), ut, sive abstinendo hereditatibus sive abdicando donationes naturales liberi curialem voluerint evitare fortunam posteaque paternarum opum vel in solidum vel ex parte reperti fuerint possessores, licet eas alienaverint, omnimodo ad condicionem, in quae pater eos amplificatis opibus esse voluit, etiam inviti cogantur accedere, Apolloni parens carissime atque amantissime. 10. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua quae sanximus edictis propositis ad universorum nostro imperio subiectorum notitiam commeare perficiat. E965/30/2. CJ 10.30.3 (Apollonio pr.pr. d. 28 Dec 442) Per singulas provincias vel civitates honoratis usque ad comitivam consistorianam nec non etiam militantibus et suis obsequiis non adhaerentibus, advocatis quin etiam fori provincialis mandari discussionis iugorum (iugerum KvIX) sollicitudinem decernimus. 443 MAXIMO ET PATERIO VV CC CONSS E966/30/3. CJ 1.46.3 (Anatolio mag.mil. d. 28 Jan 443 Const.) Nemo de his (dehinc?), qui in virorum spectabilium ducum (ducum omit C) officiis militaverint (militaverit CRM), scholae agentum in rebus quacumque subreptione post completam militiam societur, ne agendi vices (vice M) viri clarissimi principis accipiat facultatem. Si quis autem adversus haec nostrae perennitatis decreta venire conetur (conabitur M), militia spoliatus proscriptionis poena pro parte bonorum tertia constringatur. E967/30/3. CJ 12.59.7 (same?) Ad splendidioris militiae privilegia, posteaquam priorem continuo labore compleverint, eos venientes admittimus, qui ea voto adipiscendi honoris crediderint expetenda (expectanda K), non eos, qui studio exercendae cupiditatis ambierint, ut velut in meliore fortuna positi aut ea scelera quae prius commisisse doceantur occultent aut alia deinceps possint impune committere. E968/30/3. CJ 12.54.4 (Apollonio mag.mil.praes. et Anatolio mag.mil. per Orient. same?) Numerarios virorum illustrium magistrorum militum tam praesentalium quam Orientalium qui ordine stipendiis militiae fuerint decorati, exeuntes tribunis praetorianis partis militaris sudoribus eorum beneficium deferentes sociari praecipimus: ita videlicet, ut post completam militiam ab omnibus indictionibus tam militarium quam civilium iudicum semper habeantur (habentur O) immunes. 1. Principatus vero munere functos tribunis vigilum militaribus volumus adgregari (a.v. K). E969/30/4. NT 22.2 (Apollonio pr.pr. d. 9/8/11/12/14 March 443 Const.) Nulla paene res adeo pro utilitate humani generis invenitur, quae non callidis hominum consiliis ad fraudem malitiamque convertitur. Nonnulli enim curiales, quorum corpori semper volumus esse consultum, parum habent sua commoda nostris beneficiis adiuvari, nisi eis ad aliorum abutantur incommodum (incommodum g.CP3 incommoda OMG). Sed nos, quibus ingenitum est prodesse cunctis obesse nemini, sicut eorum utilitatibus providendum esse censemus, ita fraudibus etiam ducimus obsistendum. Hic enim est expeditissime (e. Meyer) sanctionis effectus, qui dum aliis prospicit aliorum iura non minuit. 1. Meminimus quippe nuper emissa lege divali portionem quartam de facultatibus curialium fati munus implentium, ex qualibet novissima voluntate vel ab intestato etiam ad quemcumque, praeterquam si ad filios deferantur, curiarum deputasse corporibus. Sed multi tamquam corrumpendi totius patrimonii occasione captata uniuscuiusque rei sibi particulam vindicando adeo totas dilacerant facultates, ut, dum participibus relictarum opum nocere cupiant, sua quoque iura praecipitent. 2. Quorum nimiam licentiam provida dispositione frenantes ipsis quidem curialibus occupandi sua auctoritate res mortui copiam denegamus, optionem vero damus heredi, ad quem (add vel Brev.) ab intestato vel ex postrema voluntate directis vel fideicomissariis verbis decurrit hereditas, utrum aestimationem quartae partis curiae velit offerre an omne patrimonium quod relictum est in partes quattuor pro sua voluntate dividere, ut rebus totis in sortitum casumque deductis vel curiae quadrantis vel immobiles heredi ac fideicomissario per universitatem dodrantis electio ex sortis condicione contingat. Ita scilicet et praefati successores et curia promiscui rerum dominii liberabuntur incommodo. Naturale quippe vitium est neglegi, quod communiter possidetur, utque se nihil habere, qui non totum habeat, arbitretur. Denique suam quoque partem corrumpi patitur, dum invidet (invidit XCPM invidet others Iust.Z) alienae. 3. Sed ubi quarta pars bonorum mortui curiae debet offerri (offerre g), immobiles quidem res, quae nec latere facile possunt nec quicquam si divulgentur officiunt, sub aspectu etiam curialium aestimari dividive concedimus: mobiles autem res vel se moventes vel instrumenta vel si quid etiam in huiusmodi iure consistat in medium proferri divulgarique non patimur, sed iuratis successoribus, cum apud se diligenter aestimaverint quae quantique sint (sunt g) pretii facultates, credi oportere decernimus. Quid enim tam durum tamque inhumanum est, quam publicatione pompaque rerum familiarium et paupertatis detegi vilitatem et invidiae patere divitias? In exigendis vero debitis, si pretium, quod pro quarta parte actionum curiae competit, successores praestare noluerint, cautionibus iurata fide prolatis in medium unusquisque a debitoribus convenientem sibi exigat actionem eque diverso aes alienum, si cui defunctus fuerat obligatus, tam idem successores quam curia pro sua sorte restituere compellentur (c. G Iust. compellantur O compelluntur others). 4. Quod si saepe dicti successores sacramentum sibi crediderint excusandum, tum vero ad similitudinem rerum immobilium diligentior curialibus omnium rerum indago praebebitur (p. O praebetur G most), scilicet ut universis mortui facultatibus in aperto propositis vel aestimatio rerum vel divisio, prout successores elegerint, sub praesentia curialium celebretur. 5. In omnibus autem casibus, ubi quarta pars curiae competit, transactiones interpositas firmas illibatasque manere decernimus. 6. Ad filiorum vero numerum, ad quos integras opes venire censuimus, filium nepote, pronepotem patrem avum et proavum ad virilis sexus originem pertinentes, etsi aliena sint curia (curia g.H curiae others), iubemus adiungi, ut has quoque personas ex ultima voluntate vel ab intestato delapsae facultates nullius partis imminutione ditescant (d. Meyer ditescant libri). 7. Filiam quin etiam neptem proneptemve principali (principalis PM) eiusdem civitatis, unde pater avus vel proavus oritur, nuptam rerum vel ab intestato vel ex dispositione voluntatis ultimae quaesitarum integrum nullaque parte minutum dominium habere sancimus. 8. Quod si post parentum obitum inveniantur innuptae vel viduae, in impuberibus quidem post transactam pubertatem, in aliis vero, quae pubertatem excesserint, vel etiam in viduis post mortem parentis triennium dumtaxat volumus expectari (O expectare g others), ut interim quarta portio suspensa vel apud eam, si in matrimonio curialis eiusdem civitatis fuerit collocata, perpetuo iure permaneat vel, si intra id temporis alienum eadem curia (e.c. g.HXCK Iust. ex e.c. others) sortiatur maritum penitusve nupta non fuerit, memorata pars curiae cum triennii tam urbanorum quam rusticorum praediorum dumtaxat fructibus addicatur: ita tamen, ut et optionis condicio in offerendis rebus auratae partis seu eius pretio et sacramenti tam de quantitate quam de aestimatione rerum mobilium deque actionibus inferendis excipiendisve, sicut in extraneis personis dictum est, ratio conservetur, (add et GPM) ceteris videlicet, quae super hac re prolata constitutio continet, firmiter duraturis. 9. Sed et si mater mortui vel avia tempore, quo filius neposve moritur, in coniugio curialis inventa fuerit, ne ipsas quidem patimur quartae portionis subire iacturam. 10. Extraneum quin etiam heredem, propinquitatis quidem iure discretum, curiae tamen eiusdem civitatis obnoxium, supradictae portionis dispendio liberamus. 11. Femineo vero sexui non hac tantum provisione, sed illa insuper iuris adiectione (addictione Pith.) consulimus: praecipimus namque, ut ad similitudinem naturalium filiorum, quos decurionatus sorti paterna sententia dedicavit, filia quoque naturalis in matrimonium curialis ascita, si tamen nulla patri eius suppetat legitima suboles idque paternae visum fuerit voluntati, et omnes res patrias donationis titulo consequatur et heres scribatur ex integro: ita tamen, ut et parentum, quibus quarta pars patrimonii reliquenda est, et locorum, unde gener eligitur principalis, ad formam nuper emissae constitutionis ratio conservetur (consequatur g.G). Quod enim interest utrum per filios an per generos civitatum commoditatibus consulatur et utrum novos lex faciat curiales an foveat quos invenit? 12. Aliam quoque de negotio curiali caliginem suggestione tuae celsitudinis moti recenti interpretatione discutimus. Et imprimis discriptionis onere siliquarum quattuor, quas lucrativis iugationibus tantum, non humani vel animalium censibus neque mobilibus rebus iubemus indici, etsi curiales non sint, maiores ac posteros liberamus, ut, si pater avus vel proavus filio nepoti pronepotive vel filiae nepti proneptive - nec interest nuptae sint curialibus necne - postrema voluntate vel inter vivos etiam donatione quicquam de suis opibus largiatur, memoratae discriptionis cesset indictio: eque diverso ut, si idem posteri ad maiores praedicta sibi consanguinitate devinctos praefatis titulis suas conferant facultates, nullius accessione gravaminis huiusmodi liberalitas oneretur. Ita enim necessariis sibi coniunctisque personis sub liberalitatis appellatione debitum naturale (n. Brev. Iust. naturae g) persolvitur. 13. Cuius auctoritatem iuris pariter valere sancimus, et si ab intestato succedant praefati sibi generis ordine sociati. Ex his enim successionibus maxime debiti potius solutio quam muneris oblatio comprobatur, quae non largientibus etiam dominis ipsa propinquitatis serie deferuntur. Ceteri vero, licet quadam inter se cognatione iungantur, numquam tamen curiale praedium sine praedicto onere (g.OHP3K honore XC Iust.) lucrabuntur, nisi forte is, cui lucro res cesserit, eiusdem civitatis ordini sit obstrictus: qui, licet inter extraneos numeratur, vacuum tamen ea functione quod datum est consequitur. Nam cum personae condicio non mutetur, ne rei quidem statum convenit immutari. 14. Lucrativas vero res eas tantum volumus appellari ac praedictae discriptionis (discriptionis g.HPMSK descriptionis most Iust.) gravamen excipere, quae hereditatis legati fideicommissi iure mortis causa donatione vel cuiuslibet postremae voluntatis arbitrio ad quempiam delabuntur. 15. Inter vivos etiam donatio simplici liberalitate confecta lucrativae merebitur et nomen et sarcinam. Si vero vel socer futurus filii nepotis vel pronepotis sponsae affinitatis coeundae causa donaverit vel parens etiam filiam neptem vel proneptem (proneptemve GPMS) curiali seu extraneo nubentem dotaverit, licet casus eventu res eius cui data est vertatur ad lucrum, nec inter lucrativas numerabitur nec discriptionis oneri subiacebit. Nec enim iuris optimi est matrimonium, cum tot tantisque suis difficultatibus opprimatur, adventiciis etiam cumulare ponderibus. 16. Res vero, quae memoratis causis lucrativae semel nomen exordiumque sortita est, licet ab eo qui suceperit ad alterum emptionis vel cuiuscumque contractus iure migraverit, cum praedicto discriptionis gravamine procul dubio transferetur, ut vel sciens sibi imputet qui accepit oneratam vel, si ignoraverit, quod interest consequatur: contraque si cuiuslibet contractus exordio lucrativae nomen evaserit et si postea lucri titulo in dominatum alicuius ceciderit sarcinam memoratae discriptionis (descriptionis libri Iust.) effugiet. Nulla enim in huiuscemodi causis confusionis intercedit occasio, si ad primordium tituli posterior quoque formetur (firmetur H) eventus, nisi forte res decurionis, quae ad eum cuiuslibet mercimonii iure pervenerit, ad alterum fuerit postrema eius voluntate vel ab intestato vel inter vivos donatione translata. Tunc enim, quia semel in personam cecidit principalis, veterum titulorum nequaquam ratione perspecta condicionem et onus merebitur lucrativae, Apolloni parens carissime atque amantissime. 17. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua edictis ex more propositis sanctionem nostrae clementiae, quam in perpetuum volumus observari, ad omnium notitiam pervenire constituat. E970/30/5. NT 23 (Apollonio pr.pr. d. 22 May/21 June 443 Aphrodisias) Cum summo studio totisque viribus enitamur (nitamur Pith.) civitates dicioni nostrae subiectas in perpetua felicitate versari, nihil tam (tamen g) iniquum esse neque a nostris temporibus dissentiens arbitramur, quam si eas adventiciis quidem subsidiis adiuvari velimus, propriis vero facultatibus nudari spoliarique patiamur. Quapropter cum voti causa per Heracleotanam civitatem transitum faceremus, petitionibus civium eiusdem maxima sumus commiseratione commoti (commoti Pith. commoniti gd.O), qui tam murorum suorum quam aquaeductus nec non etiam aliorum operum publicorum, utpote longo tempore neglectorum, curam fieri oportere nostris provisionibus flagitarunt. Et quoniam saepe ab una civitate vel homine postulatum remedium generalem solet formam correctionis afferre, horum desideriis adnuentes liberalitatem nostram ad omnes provincias ducimus propagandum. Tunc enim maxime vota proficiunt, cum statui rei publicae, quae causa votorum est, consulatur. 1. Omnibus itaque consiliis diu nostro animo volutatis nullam salubriorem causam revocandae pristinae beatitudinis invenimus, quam si praedia tam urbana quam rustica nec non etiam tabernae, quae ad ius civile pertinent et a quibusdam quolibet modo intra triginta annos abhinc retro (vero d) numerandos detentae sunt, universis civitatibus assignentur exceptis videlicet tantum his, quae vel a procuratore divinae domus vel a viro illustri comite rerum privatarum iussu nostrae clementiae vel communi consensu civitatum (civium Meyer.app.?) cum scripturae interpositione distractae sunt. Nemo igitur quodcumque memorati iuris praeter civitates, quas suis volumus opibus frui, sibi deinceps existimet possidendum, ne propositum nostrae pietatis offendat, quod divinitus nobis in mentem venisse confidimus. 2. Et credimus quidem nostris praeceptionibus divulgatis neminem tam incautum esse, ut dispositionibus nostris obviam ducat esse veniendum: verum quia nulla paene res adeo tuta atque inviolanda (inviolata O Pith.) est, contra quam hominum naturalis aviditas non umquam aliquid existimat (existimet Pith.) moliendum, totius rei perfectionem amplitudini tuae, cuius provisionem amoremque circa rei publicae commoditates (commoditates Meyer commoda O Pith.) ipsis rerum documentis saepe sumus experti, una cum viro illustri magistro officiorum, cuius administratio probatissima nobis est, delegamus, Apollonio parens carissime atque amantissime. 3. Illustris itaque auctoritas tua certo scitura, quod tam nobis haec causa huiusque rei efficacitas cordi est, ut omnibus eam paene aliis praeponamus, quae per hanc divinam legem sanximus ad omnium provinciarum notitiam edictorum propositione pervenire constituat, quatenus summa cum celeritate modis omnibus impleantur. E971/30/6. NT 24 (Nomo mag.off d. 12 Sept 443 Const.) Cum nulla paene res adeo parva sit, quae non plurimum de nostra clementia consequatur, praecipuam (perpetuam x?) limitibus (limitibus g militibus dosx) curam impertiendam esse censemus, quibus maxime communitur universa res publica. Haec una res enim diligentissime procurata multarum nos rerum sollicitudine relaxabit nec singulis cogemur adhibere medicinam, si generali remedio cuncta sanemus. 1. Imprimis itaque duces limitum et praecipue, quibus gentes quae maxime cavendae sunt appropinquant, iudicio nostrae clementiae provehi volumus, quorum integritatem fortitudinem vigilantiam probata (probata g prolata dosx) rerum documenta commendat: capitali poena videlicet ambitus libidine restinguenda. Eos igitur, quos nostra aestimatio, sicut iam dictum est, promovendos esse censuerit, in ipsis plerumque limitibus commorari et milites ad antiquum redigere numerum imminentibus magisteriis potestatibus diurnisque (d. Hänel diuturnis libri Iust.) eorum exercitationibus inhaerere praecipimus (praecepimus S). Castrorum quin etiam ipsis lusoriarumque pro antiqua dispositione curam refectionemque mandamus. 2. Quibus cum principe castrorumque praepositis pro laborum vicissitudine limitanei tantum militis (milites gsdx) duodecimam annonarum partem, distribuendam videlicet inter eos magisteriae potestatis arbitrio, deputamus. De Saracenorum vero foederatorum aliarumque gentium annonariis alimentis nullam penitus eos decerpendi aliquid vel auferendi licentiam habere concedimus. Sciant plane, quod, si quid amplius, quam eis ex nostra auctoritate statutum est, audeant usurpare, utpote sacrae pecuniae violatores, et ipsi, facultatibus suis tui culminis dispositione limitibus assignandis, poenam gladii sustinebunt et qui tanti flagitii vel potius proditionis publicae ministros participesve se dederint, pari supplicio subiacebunt nullum effugium nec sacra adnotatione nec lege pragmatica divinisve mandatis, nullam spem salutis habituri. 3. Viros autem illustres magistros militum priorem integritatem suae administrationis imitaturos in posterum quoque ab omni limitaneorum militum ac foederatorum gentium concussione temperaturos suaque officia prohibituros esse confidimus. Quod si quis huiusmodi fuerit perpetratum, apparitiones, quae his obsequuntur, quadrupli (quadruplem S2) solutionem agnoscere isdem addicendam limitibus imperamus. Id enim ipsis quoque viris eminentissimis magistris militum amicum esse non dubium est, qui semper omnia sua compendia pro salute rei publicae contempserunt. Quis enim dubitat eos communem statum sui opibus praelaturos, qui defensione strenua bellicisque conflictibus imperium nostrum suo saepe sanguini praetulerunt? Universis videlicet, qui hoc nefandum atque illicitum facinus perpetrare temptaverint, adeo tam sacrae adnotationis quam legis pragmaticae mandatorumque nostrorum subsidio, etsi aliqua forsitan obreptione meruerint, excludendis, ut neque intimatio, licet admissa fuerit, penitus prosit et ducis seu magistri militum vel cuiuslibet iudicis, si (iudicis, si Meyer iudicis qui dsx omit g) insinuationi adnuerit officium, centenarum librarum auri damnatione multetur: quam summam ad eorundem limitum refectionem volumus proficisci (proficere Pith.). 4. Agros etiam limitaneos universis (u. G universos dos Iust.) cum paludibus omnique iure, quos et prisca dispositione limitanei milites ab omni munere vacuos ipsi curare pro suo compendio atque arare consueverant (consuerant x), et si in praesenti coluntur ab his, firmiter ac sine ullo concussionis gravamine detineri, et si ab aliis possidentur, cuiuslibet spatii temporis praescriptione cessante ab universis detentoribus vindicatos isdem militibus sine ullo prorsus, sicut antiquitus statutum est, collationis onere (honore dsx) volumus assignari: in his etiam contra eos, qui praeceptionibus nostris obviam venire temptaverint, eadem poenarum acerbitate, quae adversus ducum aviditatem prolata est, valitura. Nam si quis forte, quod minime audere debuerat, emptionis titulo memorati iuris possidet praedia, competens ei (et g) actio contra venditorem intacta servabitur. 5. Id autem curae perpetuae tui culminis credimus (credidimus ds Iust.) iniungendum, ut tam Thracici quam Illyrici nec non etiam Orientalis ac Pontici limitis, Aegyptiaci insuper Thebaici Libyci quemadmodum se militum numerus habeat castrorumque ac lusoriarum cura procedat, quotannis mense Ianuario in sacro consistorio significare nobis propria suggestione procures, ut, uniuscuiusque tam industria quam desidia nostris auribus intimata, et strenui digna praemia consequantur et in dissimulatores competens indignatio proferatur. Credimus namque, quod, re militari ad eum modum disposumius observata, quocumque terrarum se hostis movere temptaverit victoria nobis propitia secundum numinis voluntatem nuntiabitur ante quam proelium, Nome frater amantissime. 6. Illustri igitur auctoritas tua, cuius integram fidem ipsis experta est nostra perennitas, hanc generalem saluberrimamque nostrae clementiae sanctionem et observationi perpetuae effectuique mancipari praecipiat et edictis ubique propositis ad omnium notitiam venire perficiat. 444 THEODOSIO AUG XVIII ET ALBINO V C CONSS E972/30/7. NT 25 (Nomo mag.off. d. 16 Jan 444 Const.) Cum inter multa privilegia, quae militaribus (militariis g) detulit viris antiqua provisio, habitaculis etiam eorum certae portionis domorum sorte prospexerit (prospexit DSX), nos, quibus familiare est universa negotia competenti temperatione disponere, suggestione tuae magnitudinis moniti ita hospitiis militantium volumus esse consultum, ut tamen honore praeditis in excusationibus aedium debita dignitati reverentia conservetur. 1. Meminimus quippe nos divina promulgatione tam consularium virorum quam praefecturae infulis ornatorum ceterorumque illustrium nec non etiam silentiariorum certas domos in hac sacratissima urbe sitas metatorum praebendorum onere (honore GSX) liberasse: cui nunc addi oportere censemus, ut his consularibus, qui auspiciis etiam patriciatus exultant, ternarum domorum excusationis licentia concedatur, in heredibus etiam eorum, quibus excusationis ius datum est, immunitatis aedium privilegio pro tenore sacratissimae constitutionis, quae super hac re loquitur, firmiter valituro. 2. Sed ne liberalitate nostra laxius quam oporteat propagata vel hospitalis commoditas militantibus abnegetur vel nihil emolumenti referatur in publicum, id imprimis constituendum (constituendum g statuendum dosx) esse censemus, ut, si quis vel (omit vel Meyer.app.) ius excusandarum aedium non habens vel (omit n.h.v. Meyer.app.), licet habeat, in pluribus tamen domibus, quam ex sacratissima constitutione concessum est, (add exerceat Meyer.app.?) beneficium excusationis, ut metati onere sit immunis, seu sacro oraculo seu quocumque modo vel iam consecutus est vel consequetur in posterum, tertiae partis domus super quem oportuit numerum excusatae pensionem arbitrio tui culminis in rationes publicas conferre cogatur (cogitur g cogetur dosx), ut aurum ex huiusmodi titulo profligatum pro iussu nostri numinis cura tuae sublimitatis, quo visum nobis fuerit, erogetur. Idque in omnibus huius almae urbis domibus custodiri decernimus, ceteris videlicet omnibus, qui metata in suis domibus praestant, sive hospitia praebuerint metatoribus seu quolibet pacto (facto g) satis eis fecerint, nullam vel pensionis vel discussionis domus gratia molestiam sustinere cogendis. 3. Deinde neminem volumus cuiuslibet loci vel ordinis in hac florentissima urbe domum propriam excusantem metatum sibi in alienis domibus privilegio militiae vindicare. 4. Et his quidem, quibus iam praebendi metati immunitatem illustris favor dignitatis indulsit, licet vacantis militiae cingulo usi sint (sunt S) vel utantur vel honorariae praerogativae potiantur insignibus, inviolata, ut cautum est, excusationis iura largimur. In posterum vero hi quidem, quibus illustrem dignitatem ius actae administrationis attribuit, domos suas pro modo, quem sacratissima constitutio praefiniendum censuit, excusabunt, ceteris vero, quibus illustris dignitas cum cingulo vel citra cingulum pro solo honore delata est, excusandarum aedium licentiam penitus denegamus. 5. Hoc iuris in his etiam praecipimus (praecepimus ds) observari, quos ipsa quidem administrationis condicio spectabiles novit, honor tamen additus a nostra liberalitate reddit illustres: excepto videlicet viro spectabili primicerio notariorum, cui volumus in excusandis aedibus illustrium magistratuum privilegium convenire. 6. Sed et si quis tam illustrem dignitatem inter vacantes vel honorarios consecutus domum postea in hac sacratissima civitate possederit, hunc quoque iubemus esse privilegiorum excusationis alienum. 7. Scituris omnibus, quod si quis, cum cingulo perfruatur et excusationem ita propriae domus impetravit, ut a pensione etiam portionis tertiae sit immunis, et militiae causa metatum in alienis domibus sibi crediderit vindicandum, si quidem honore praeditus excusationis ius habeat, carebit legum privilegiis, quas fraudare conatus est: si vero inter eos quibus nulla suffragatur dignitas numeratur, centum librarum auri sacratissimis largitionibus pendendarum illatione multabitur, Nome frater amantissime. 8. Illustris igitur auctoritas tua, quae per hanc divinam legem diximus sancienda, sollemniter ad omnium notitiam pervenire constituat. E972a. CJ 12.1.15 (ad Neuthium pr.urb. between 426 and 26 Feb 444) Clarissimis vel spectabilibus universis ad genitale solum vel quolibet alio et sine commeatu proficiscendi et ubi voluerint commorandi habitandive permittimus facultatem. E973/30/8. CJ 12.1.16 (Apollonio pr.pr. between 25 Feb 442 and 26 Feb 444) Si gravius ullum facinus admittatur, nocente persona extra carceralem custodiam substitutione (sub tuitione Cuiac. sub fideiussione Iv) habita, super illustribus quidem nobis suggeri iubemus, super ceteris vero quadam m