|
402 ARCADIO V ET HONORIO V AUGG CONSS
Theodosius II was made Augustus on 10 January 402.
IMPPP ARCADIUS HONORIUS ET THEODOSIUS AUGGG
W305. CTh 7.13.15 (Decio pr.urb. d. 6 Dec 402 Ravenna) Ad collationem iuniorum
eos tantum oportet attineri, quos constat dignitates legitimas beneficiis
consecutos, non tamen si iusta privilegia suffragantur.
403 THEODOSIO AUG I ET RUMORIDO V C CONSS
Tenure of western quaestor no.7 begins
W306/7/1. CTh 7.13.21 (Hadriano pr.pr. d. 30 Jan 403/416) Tempore tironatus
eorum procuratores, qui refugas occultandos putaverint aut non ipsi sponte
produxerint, in iudicio praesententur ac poenas veluti rebelles ac decretorum
temeratores compellantur exsolvere.
W307/7/2. CTh 12.6.29 (Septimino procons. Africae d. 20 Feb 403 Ravenna) Dudum
praecepimus (praecipimus V), ut ex corpore negotiatorum ad suscipiendam
tuendamque aurariae nostrae rationem apponeretur idoneus, qui tamen fide omnium
et periculo fuisset electus. Et nunc eadem renovantes ex negotiatorum sive
quolibet alio corpore ad suscipiendam arcae rationem idoneum apponi praecipimus
ea dumtaxat condicione servata, ut tam de suis quam officii sui facultatibus
iudices noverint eruendum, si quid ille ex commissa sibi ratione crediderit
usurpandum.
W308/7/3. CTh 7.18.11 (Hadriano pr.pr. d. 24 Feb 403 Ravenna) Si qui desertores
oberrare in provinciis fuerint comprehensi, eos et comprehendi protinus volumus
et ad iudicem deduci, ut auditi, cum de crimine desertionis suae confessi
fuerint, carceris custodiae deputentur: de quorum nominibus ad tuam
sublimitatem subditis confessionibus referatur, ut instructi magistri militum,
quid de his fieri oporteat, pro sui auctoritate constituant. Sin vero inventi
resistendum atque armis obtinendum (obnitendum Fornerius) putaverint,
tamquam rebelles in ipsis temeritatis suae conatibus opprimantur: 1. ita tamen,
ut provinciarum iudices sollicita cautione disquirant, ne sub falsarum
tractoriarum nomine desertionis suae crimen defendere moliantur, ne suppositis
aut commentis (commentis R Iust. commenticiis Goth.)
epistulis evadendi habeant facultatem. 2. In desertorum quoque occultatores
iuxta promulgatas leges severissime vindicetur.
W309/7/4. CTh 14.3.21 (Vitali praef. annon. d. 8/9 March 403 Ravenna) Nulli
pistori nec posteris eius in privatas personas vel thymelicas vel eas, quae
aurigandi studio detinentur, liceat coniugii societate transire, etiamsi huic
facto omnium pistorum acccedat assensus, etiamsi (etsi T) nostra elicita
fuerint aliqua subreptione rescripta. Quod si quisquam in haec vetita aspirare
temptaverint, sciat se verberibus affectum deportatione puniendum facultatesque
suas paneficio sociandas. Quod si non statim officium (officium T
officio V) gravitatis tuae in ipsis inceptis occurrerit, sed in
suggestione cessaverit, in singulis familiis librarum auri decem multa
feriatur: ita ut eae quoque personae cum patrimonio ad debitum officium
revocentur, quae per huiusmodi nuptias in simili consortio fuerunt. Omnes
igitur, qui filias pistorum in consortium sortiti sunt, vel ex thymelicis vel
aurigis vel universis privatis pistorio corpori ilico deputentur.
W310/7/5. CTh 8.5.64 (Septimino procons. Africae d. 26 March 403 Ravenna)
Comperimus provinciales et pabula et pecuniam pro equorum cursualium sollemni
ratione conferre et extrinsecus paraveredorum onere praegravari. 1.
Provinciarum igitur rectores procurent, ne umquam cursus publicus veniat in
querellam et occasio deceptionis curiales animalia indebita praestare
compellat.
W311/7/5. CTh 13.1.19 (same) Omnes devotionem aurariae functionis agnoscant,
quos diversi mercimonii cura constringit, ita ut, quibus negotiandi sollicitudo
est, ad solutionem teneantur.
W312/7/6. CTh 9.26.3 (Strategio vicar. Africae d. 30 May 403 Ravenna) Non
absque publicae dilacerationis incommodo officia peracta repetuntur. Quare
huius praecepti auctoritate censemus, ut ad eadem rursus officia subrepticiis
nemo supplicationibus admittatur, sed cassatis quae hoc modo sunt impetrata ad
solutionem debiti primitus artentur et qui contra fecerint poenam in futurum
deportationis excipiant.
W313/7/7. CTh 6.27.13 (Hadriano pr.pr. d. 1 July 403 Ravenna) Agentibus in
rebus, qui post iugis militiae tempus praemium laboris exacti gesserint
principatum, etiam illud beneficio nostrae liberalitatis adiungimus, ut
collatione iuniorum, qui nuper honoratis indicti sunt, ea dumtaxat condicione
habeantur exortes, si post principatus officium nulla ulterius (alterius
Hänel) honoris fuerint administratione perfuncti.
W314/7/8. CTh 7.18.12 (Hadriano pr.pr. d. 25 July 403 Ravenna) Si quis militem
profugum desertoremque (desertorumque R) castrorum in praedio suo
susceperit, nisi eum ipse prodiderit aut comprehensum severitati iudiciariae
potestatis obtulerit, sciat, si in dissimulando convictus fuerit, fundum ipsum,
in quo praedictus postea potuerit inveniri, fisci nostri viribus sociandum. 1.
Quod si forte contigerit, ut inscio domino in eius praediis habitarit, fundo a
nexu (nexu Cuiac. nixu R) huius legis exuto actorem conscium
severo supplicio damnandum esse censemus. Quam condicionem etiam circa actores
(auctores R) domus nostrae volumus custodiri.
W315/7/9. CTh 7.18.13 = 7.18.14 (Hadriano pr.pr. d. 2/3 Oct 403) Desertores
modis omnibus attinendos esse censemus. Universi igitur provinciales sciant
(omit desertores ... sciant 7.18.14) opprimendorum
sibi desertorum facultatem esse (omit esse insert provincialibus
iure 7.18.14) permissam: quibus ne sit tarditas poenae
solacio (omit quibus ... solacio insert qui si resistere ausi
fuerint 7.18.14), velox ubicumque iubemus esse supplicium. Cuncti
etenim adversus latrones publicos desertoresque militiae ius sibi sciant pro
quiete communi exercendae publicae ultionis indultum: 1. hac tamen condicione
servata, ut ab his iunioribus, qui proxima indictione praesenti tempore
conferuntur (qui proximo tempore indictione praesenti offeruntur
Momm.app?), supplicio temperetur, quia (quia Goth. qua
R) per provinciales intra praescriptum legibus tempus ad ea signa,
quibus destinati fuerant, redhibendi sunt, ne possessores redhibitionis (nec
possessores redhibentes Momm.app.) damna percellant propter eos,
qui necdum paene auspicati militiam fugerunt. 2. Sed ut in his patientiam
tenemus, ita omnes, qui ultra memoratam indictionem et nostrae beneficia
sanctionis castra et militiam deseruere, condemnationibus obnoxios esse
praecipimus occultatoresque (omit Cuncti igitur ... occultatoresque
insert Quod ad notitiam primatium urbium vicorum castellorumque
deveniat, quo scire possint etiam occultatores 7.18.13)
eorum ad subeundam poenam, quae divi genitoris nostri est constituta
(constituta est 7.18.14) legibus, attineri (volumus
retentari 7.18.14).
Tenure of western quaestor no.7 ends
404 HONORIO AUG VI ET ARISTAENETO V C CONSS
W316. CTh 8.5.65 (Hadriano pr.pr. d. 27 Feb 404 Roma) Per stationes singulas
idoneos mancipes volumus collocari, amotis, ne (ne T omit
R) deinceps usurpantium praesumptionibus atteratur (add
e.g. cursus publici curam male gerentibus
Momm.app.).
W317. CTh 7.5.2 (ad Hadrianum pr.pr. d. 24 March 404 Roma) In excoctione
buccellati, quod devotissimis militibus convenit praeparari, in translatione
etiam annonae nullius excipiatur persona, videlicet ut ne nostra quidem
domus ab his habeatur immunis. Et si quisquam, quod non opinamur,
implere quae sunt praecepta neglexerit, in procuratorem eius
severissime vindicetur, ita ut, si huiusmodi contumaciae dominum
conscium esse constiterit, quadruplum id, quod pro eius capitatione poscitur,
posthabita dilatione solvatur.
W318. CJ 1.51.4 (ad Caecilianum vicar. <Africae> d. 8 Apr 404) Domesticus
iudicis a publicis actibus arceatur; quod si necessitatibus publicis sese
convictus fuerit miscuisse, statim eum ad maioris potestatis examen deduci
oportet, ut competens in eo vindicta promatur (vindicta promatur in eum
M).
W319. CTh 16.8.16 (Romuliano pr.pr. <Gall.> d. 22/30 Apr/1 May 404 Roma)
Iudaeos et Samaritanos, qui sibi agentum in rebus privilegio blandiuntur, omni
(omnino YDO) militia (militiae YD) privandos esse censemus.
W320. Collectio Avellana 38 (epistula Honorii ad Arcadium d. shortly after 20
June 404) Quamvis super imagine muliebri novo exemplo per provincias circumlata
et diffusa per universum orbem obtrectantium fama litteris aliis commonuerim,
ut talis facti paenitentia et intermissione propositi rumor aemulus consenescat
et, quod in moribus temporum carpat, publica lingua non habeat: quamvis etiam
super excidio pereuntis Illyrici pio apud vos prodederimus affectu esse nobis
dolori, cur ista nos detrimenta rei publicae nolueritis agnoscere et aliis
potius indicibus quam pietatis vestrae litteris fuerint (fuerit V)
nuntiata; 2. tamen ne illud quidem apud serenitatem vestram dissimulare nos fas
est, quod in rebus divinis non sine publici discriminis metu nuperrime
contigisse cita semper malorum enuntiatrix fama non tacuit et, ut natura fert
hominum, quae ad obtrectandum novis (novis o2 nobis V) semper
casibus excitatur, oblata occasione carpendi malitiam suam in tempora studio
scaevae loquacitatis exercet. 3. Est enim proditum nuper apud Constantinopolim
sacratissimo paschae venerabilis die, cum omnes paene in eundem locum vicinarum
urbium populos religio castigatiore sub praesentia principum ritu celebranda
collegerat, clausas subito catholicas ecclesias, trusos in custodiam
sacerdotes, scilicet ut eo potissimum tempore, quo indulgentia principali
tristia noxiorum claustra reserantur, piae legis et pacis ministros saevus
carcer includeret, omniaque bellicum in modum turbata mysteria, nonnullos in
ipsis ecclesiae sacrariis interemptos tantamque circa altaria vim saevisse, ut
et venerabiles episcopi in exilium truderentur et sanguis humanus, quod dictu
nefas est, caelestia sacramenta perfunderet. 4. His repente compertis turbatos
esse nos fateor. Quis enim in facinore tam cruento dei omnipotentis non timeret
offensam aut quo pacto extra summum Romani orbis omniumque mortalium putaret
esse discrimen, cum ipse auctor nostri imperii et rei publicae, quam nobis
credidit, gubernator omnipotens deus funestis admodum execrabilibusque
commissis crederetur irasci, domini sancti frater neposque Augusti venerabiles,
cum, si quid de causa religionis inter antistites ageretur, episcopale
oportuerit esse iudicium? Ad illos enim divinarum rerum interpretatio, ad nos
religionis spectat (expectat V) obsequium. 5. Sed esto, sibi de mysticis
et catholicis quaestionibus amplius aliquid principalis cura praesumpserit:
itane usque ad exilia sacerdotum, usque ad hominum caedes debuit indignatio
concitata procedere, ut, ubi castae preces, ubi vota sincera, ubi sacrificia
illibata solvuntur, illic se gladius haud facile etiam in iugulum (iugulum
o2 iugum V) noxiorum destringendus exereret? 6. Rebus denique
ipsis docetur, quid super his senserit divina maiestas. Primum quidem hoc
praesentis commotionis indicium fuit, atque utinam solum! Facit enim humana
trepidatio tanti sibi conscia perpetrati, ut gravius aliquid - quod avertat
omnipotens deus - post terribilis ultionis experimenta metuamus: audio
eccclesiam sacrosanctam, tot imperatorum opibus (operibus a) expolitam,
pretiosis cultibus nobilem, tanta supplicantium principum (oratione
augustissimam add Car.) flagrasse et illud Constantinopolitanae
urbis unicum lumen in favillas dilapsum deo non vetante fumasse - execrari enim
videtur inquinata mysteria et avertisse oculos ab eo loco, quem iam sanguis
infecerat, ne obsecrare quis pietatem caelestem sub cruentis posset altaribus -
aedificia quoque divina non minore splendore nobilia ex concitatione (c.
Car. cogitatione V agitatione Petschenig contignatione
Meyer?) saevientis incendii flamma se latius effundente consumpta et,
quae publicam faciem elaborata (a add Bar.) maioribus nostris
ornamenta decorabant, velut quodam urbis funere concremata. 7. Haec ego (ergo
V) quamvis crebris iniuriis lacessitus tacere debuerim nec
coniunctissimum fratrem regnique consortes (consortem Bar.) tam
fideliter admonere, tamen necessitudinem sanguinis stimulo taciti doloris
anteferens hortor ac suadeo, ut haec, si fieri potest, emendatis in posterum
moribus corrigantur ac divina iracundia, quantum re proditur, excitata votorum
sedulitate placetur (placeatur V). Accipite a me summum simplicitatis
iudicium: idcirco hoc clementiae vestrae insinuandum putavi, ne me velut
gratulationis occultae faceret apud quemquam taciturnitas ipsa suspectum neve
quis crederet me talibus factis praebere consensum et, qui saepe ne acciderent
communerim, postea quam commissa sunt non dolerem (dolere Cod.
Angel.). Nam quis esse possit (posset Bar.) expers doloris, qui
se meminit Christianum, tantam subito perturbationem religionis inductam ut
omenm catholicae fidei statum necesse sit fluctuare? 8. Erat inter episcopos
causa, quae collato tractatoque consilio deberet absolvi; missi ad sacerdotes
urbis aeternae atque Italiae utraque ex parte legati; expectabatur ex omnium
auctoritate sententia informatura regulam disciplinae - integrum nempe esse
debuerat neque quicquam novari, dum definitio deliberata procederet -: cum
interea mirum quoddam praecipitium festinationis exarsit, ut non expectatis
litteris sacerdotum qui fuerant mutua partium legatione consulti, non
examinatis rebus in exilium truderentur antistites animadversioni prius dediti
(addicti Car.) quam sententiam iudicii episcopalis experti. Denique quam
immatura illa damnatio fuerit, res probavit (probabit V). Namque hi,
quorum expectabatur auctoritas, pacifica Ioanni episcopo communione permissa
sanciendam concordiam censuerunt nec quemquam putarunt ante iudicium consortio
repellendum. 9. Quid nunc aliud superest, quam ut catholicam fidem
schismata in diversum dissociata dilacerent, quam ut haereses communioni semper
inimicae ex tanta gestarum rerum varietate nascantur, ut iam populo paene non
debeat imputari, si forte in dissonas partes sectarum diversitate discedat, cum
ex auctoritate publica discordiarum materies sit praemissa et fomes quidam
nutriendae seditionis animatus? 10. Quod ne in magnam aliquam generis humani
perniciem recrudescat, vota facienda sunt, ut ad humanas prolapsiones patiens
deus rem male gestum prosperet ac secundet. Nam, quantum in nobis est, possumus
timere, quod gestum est: quantum ad pietatem semper placabilis dei, non erit
meriti impunitas indulta sed veniae.
W321. CTh 14.1.4 (Exsuperantio, Iulio et ceteris decurialibus d. 8 July 404
Roma) Leges tam a superioribus principibus quam a divo patre nostro conditas
nostra auctoritate firmamus. Singulos itaque iudices scire volumus, ne quis
huic collegio iniuriis corporalibus temptet notam adterere neque ab his
commodis, quae rationibus approbantur, (add id Momm.app.)
audeat separare. Huic etenim collegio volumus antiquam privilegiorum
praerogativam servari.
W322. CTh 16.8.17 (Hadriano pr.pr. d. 25 July 404 Roma) Dudum iusseramus, ut
ea, quae patriarchis a Iudaeis istarum partium ex consuetudine praebebantur
(praebeantur E), minime praeberentur. Verum nunc amota prima iussione
secundum veterum principum statuta privilegia cunctos scire volumus Iudaeis
mittendi copiam a nostra clementia esse concessam.
W323. CTh 13.5.31 (Hadriano pr.pr. d. 18 Aug 404) Universa, quae consultis
nostris vel decretis illustris praefecturae indulta sunt naviculariis, si nulla
melior utiliorque sententia commutavit vel auctoritas sanctionis infregit,
firma servari decernimus.
405 STILICHONE II ET ANTHEMIO VV CC CONSS
W324. CTh 2.8.24 (Hadriano pr.pr. d. 4 Feb 405/400 Ravenna) Religionis
intuitu cavemus atque decernimus, ut septem diebus quadragesimae, septem
paschalibus, quorum observationibus et ieiuniis peccata purgantur, natalis
etiam die et epifaniae spectacula non edantur.
W325. Sirm 2 = CTh 16.2.35 (Hadriano pr.pr. d. 4 Feb 405/400 Ravenna) Ut
veneratio sacerdotibus debetur innoxiis, ita et poena moderata inquietis atque
(add sede Momm.app?) deiectis. Quemadmodum enim deo
servientes et divini sacerdotii (sacerdotis E servitii O)
integritate lucentes non solum vitam suam proprio praestant ornamento, sed
etiam subiectae plebis atque oboedientis exemplo, ita hi, quorum indigniora
sunt sub integritatis professione peccata, si exclusi degradatique
(depravatique libri) ab episcopiis (episcopiis Momm. episcopis
libri) comprobentur, qui resupinos (resupinos Z1E resupino
Z2YDO) spiritus (spiritu Z1?YDO) adversum definita
rettulerint, separati ab his urbibus, quas errore proprio tenuerunt (tinxerunt
Momm.app?), et sibi debent esse reperti et aliis constituta
ablegatione (a. edd. obligatione libri) terrori. Plurimos enim
bonos faciunt et veneratio optimorum sacerdotum et notabilis (notabiles
ZbYaDaO) reprehensio pessimorum. Suggerentibus episcopis
didicimus quosdam sacerdotes Christianae legis, quorum delicta coetu episcopali
et (omit et YDO) deprehensa fuerint (fuerant O) et eorum
(iterum EYDO) sententia vindicata (neglecta O) in sinu earum
urbium, in quibus talia commissa sunt, permanere et quaerere turbas populi,
convocare turbatores quietis, exsistere tumultus popularis (populares E)
auctores, innocentes se post iudicium dicere, plebem colligere et velut adhuc
episcopos salutari, comitatum sanctum petere, mereri mendaciis oracula et
furtiva rescripta (responsa O). Sancimus itaque hac lege, ut
(omit Ut veneratio ... hac lege, ut 16.2.35)
quicumque residentibus sacerdotibus fuerit episcopali loco detrusus et (est
G) nomine, si aliquid vel (omit vel LOXCPMS Inst)
contra sententiam (custodiam 16.2.35) vel contra quietem
(add publicam 16.2.35) moliri fuerit deprehensus
rursusque sacerdotium petere, a quo videtur exclusus (expulsus
16.2.35), procul ab ea urbe, quam indignus (omit
indignus 16.2.35) infecit, secundum legem divae memoriae
Gratiani centum milibus vitam agat. Sit ab eorum coetibus separatus, a quorum
est societate discretus; careat urbe, quam tenuit (polluit O),
segregetur a plebe (a plebe Z ab ea YDO), quam mentitus vitae
praeceptor infecit (omit a quorum ... infecit
16.2.35). Sit (sitque 16.2.35)
huiusmodi (huiuscemodi EYD) personis tenore huius legis illicitum
(omit huius legis insert tenore 16.2.35)
sacra nostra adire secreta et impetrare rescripta: omnia (omnibus
16.2.35) abiectis (adiectis LEPMS obiectis
O) per culpam sacerdotio personis quae impetrata sunt vel impetrata
fuerint (fuerint Momm. fuerant ZEYbDb v.i.f omit
16.2.35) infecta permaneant (permaneant ZEYD non
permaneant O): scituris his, quorum defensione (non insert
Z) nituntur, absque sui reprehensione non futurum, si hoc eis
polliceantur (pollicentur 16.2.35) suffragium, qui divinum non
videntur meruisse (metuisse YDO) iudicium, Hadriane parens carissime
atque amantissime. Hanc igitur legem sublimis magnificentia tua cunctas
(cunctas edd. cunctis libri) per dioceses sibi creditas
publicabit edictis, ut id, quod pro quiete repertum, pro iudicii episcopalis
confirmatione constitutum, pro reprimendis culpis inventum est, ab omnibus
excolatur, a sacerdotibus reservetur (et sacerdotibus reseretur
Momm.app? omit Hadriane ... reservetur
16.2.35).
W326. CTh 16.6.3 (edictum d. 12 Feb 405 Ravenna) Rebaptizantium non patimur
devios errores. ET CETERA.
W327. CTh 16.5.38 (same) Nemo Manichaeum, nemo Donatistam, qui praecipue, ut
comperimus, furere non desistunt, in memoriam revocet. Una sit catholica
veneratio, una salus sit, trinitatis par sibique (sibi E) congruens
sanctitas expetatur (expectatur VEa). Quod si quis audeat interdictis
sese illicitisque miscere, et praeteritorum innumerabilium constitutorum et
legis nuper a mansuetudine nostra prolatae laqueos non evadat et si turbae
forte convenerint seditionis (seditiones Eb), concitatos aculeos
acrioris commotionis non dubitet exserendos.
W328. CTh 16.6.4 = 16.6.5 (Hadriano pr.pr. d. 12 Feb 405 Ravenna) Adversarios
catholicae fidei exstirpare huius decreti auctoritate prospeximus. Ideoque
intercidendam (interdicendam esse YO) specialiter eam sectam nova
constitutione censuimus, quae, ne haeresis vocaretur, appellationem schismatis
praeferebat. In tantum enim sceleris progressi dicuntur hi (ii Cuiac.),
quos Donatistas vocant, ut baptisma sacrosanctum mysteriis recalcatis
temeritate noxia iterarint (iterarent Cuiac. 1566 iterent
1586) et homines semel, ut traditum est, munere divinitatis ablutos
contagione profanae repetitionis infecerint (inficerent Cuiac.). Ita
contigit, ut haeresis ex schismate nasceretur. Inde male credulas mentes
ad spem secundae indulgentiae blandus error invitat; facile est enim persuadere
peccantibus veniam prius praestitam denuo posse praestari, quae, si concedi
iterum eodem modo potest, non intellegimus, cur tertio denegetur. Hi vero et
servos vel homines iuri proprio subditos iterati baptismatis polluunt
sacrilegio. (omit sacrilegio insert Ne divinam gratiam sub
repetito baptismate polluta Donatistarum vel Montanistarum secta violaret,
fallendi occasionem severitate huius praeceptionis abolemus statuentes, ut
certa huiusmodi homines poena sequatur legisque censuram experiantur ultricem,
qui in catholicam religionem perverso dogmate commisissent.
16.6.5) Quare hac lege sancimus, ut quisquis post haec
(Iubemus igitur, ut, si quis posthac 16.6.5) fuerit
rebaptizasse detectus, iudici qui provinciae praesidet offeratur, ut facultatum
omnium publicatione multatus inopiae poenam, qua in perpetuum afficiatur
(afficiatur Cuiac. inficiatur EYO omit qua ... afficiatur
16.6.5), expendat, ita ut filiis eorum, si a paternae
societatis pravitate dissentiunt, ea quae fuerint paterna non pereant, ut (aut
Hänel), si ipsos forsitan scaevitas paternae depravationis
implicuit ac reverti ad catholicam religionem malunt, adipiscendorum his
bonorum copia non negetur. 1. Ea praeterea loca seu praedia, quae feralibus
sacrilegiis deinceps constiterit praebuisse secretum, fisci viribus
applicentur, si tamen dominus aut domina aut praesens forte fuisse aut
consensum praestitisse prodetur (probetur Cuiac.): quos quidem iusta
etiam (iustam O) per sententiam notabit (notavit E Cuiac.)
infamia. Si vero his nesciis per conductorem procuratoremve eorum in domo
agitatum huiusmodi facinus comprobatur, praeiudicio a praediorum publicatione
suspenso impliciti sceleris auctores cohercitos (coerciti Cuiac.) plumbo
exilium, in quo omni vitae suae tempore afficiantur, accipiet. 2. Ac ne
forsitan sit liberum conscientiam piacularis flagitii perpetrati intra
domesticos parietes silentio celare, servis (servis Momm. servitiis
Seeck), si qui (si qui W si quis E qui Cuiac.)
forsitan ad rebaptizandum cogentur, refugiendi ad ecclesiam catholicam sit
facultas, ut eius praesidio adversus huius criminis et societatis auctores
attributae libertatis (libertatis WO liberalitatis EY
Cuiac.) praesidio defendantur liceatque his sub hac condicione fidem
tueri, quam extorquere ab invitis domini (dominis YO) temptaverint, nec
assertores dogmatis catholici ea, qua ceteros, qui in potestate sunt positi,
oportet ad facinus lege constringi, et maxime convenit omnes homines sine ullo
discrimine condicionis aut (ac Y) status infusae caelitus sanctitatis
esse custodes. 3. Sciant ii vero, qui ex supra dictis sectis (sectis WYO
omit E Cuiac.) iterare baptisma non timuerint aut qui
consentiendo hoc facinus propria (proprium Momm.app?) huius
societatis permixtione damnaverint, non solum testandi sibi, verum adipiscendi
(t.s.v.a. Cuiac. testandum sibi verum adipiscendum EYO) aliquid
sub specie donationis vel agitandorum contractuum in perpetuum copiam
denegatam, nisi pravae mentis errorem revertendo ad veram fidem consilii
emendatione correxerint. 4. Illos quoque par nihilo minus poena constringat
(constringat YO constringit E Cuiac.incl.W),
si qui (si qui YO si quis E qui Cuiac.) memoratorum
interdictis coetibus seu ministeriis praebuerint coniventiam (cohibentiam
Y), ita ut moderatores provinciarum, si in contemptum (contemptu
YO) sanctionis huiusce (huiuscemodi E huiusmodi Cuiac.)
consensum putaverint commodandum, sciant se viginti libras (libras E
librarum YO) auri esse multandos, officia etiam sua simili condemnatione
subiuganda. Principales vel defensores civitatum, nisi id quod praecepimus
fuerint exsecuti vel his praesentibus ecclesiae catholicae vis fuerit illata,
eadem multa se noverint attinendos (omit ita ut filiis ... attinendos
16.6.5).
W329. CTh 16.5.37 (Hadriano pr.pr. d. 26 Feb 405/400 Ravenna) Rescriptum, quod
Donatistae a Iuliano tunc principe impetrasse dicuntur, proposito programmate
celeberrimis in locis volumus anteferri et gesta, quibus est huiuscemodi
allegatio inserta, subnecti, quo omnibus commonescat et catholicae confidentiae
stabilita constantia et Donatistarum desperatio (desperantium
Momm.app?) fucata (fugata E) perfidia.
W330. CTh 16.11.2 (Diotimo procons. Africae d. 5 March 405 Ravenna) Edictum,
quod de unitate per Africanas regiones clementia nostra direxit (dixerit
L), per diversa (diversas provincias T) proponi volumus, ut
omnibus innotescat (innotescant E) dei omnipotentis unam et veram fidem
catholicam, quam recta credulitas (credulitas EYDOL Cuiac.
fidelitas T) confitetur, esse retinendam.
W331. CTh 9.42.19 (Ursicino com.sacr.larg. d. 20 Apr 405 Ravenna) Possessiones,
quae ex bonis Gildonis aut satellitum eius in ius (iniussu Seeck)
nostrae serenitatis retentae sunt ab occupatoribus, nostro patrimonio
aggregentur, ita ut ab his ex eo tempore, quo indebite retentarunt (retenta
sunt Momm.app?), praestationum simplum inferatur. Qui si conventi
intra kalendas Octobres possessiones putaverint retinendas, sciant se ad dupli
restitutionem coartandos et duplos fructus esse reddendos.
W332. CTh 11.30.62 (ad Diotimum procons. Africae d. 22 July 405 Ravenna) In
negotiis, quae ex appellatione descendunt, veterem consuetudinem volumus
custodiri, illud addentes, ut, si quando a gentilibus vel a praefectis eorum
fuisset interposita provocatio, sacrum sollemniter, hoc est proconsularis
cognitionis, praestoletur examen.
W333. CTh 9.38.10 (Romuliano/Romulo pr.pr. <Gall.> d. 6 Aug 405 Ravenna)
Omnes omnium criminum reos vel deportatione depulsos vel relegatione aut
metallis deputatos, quos insulae variis servitutibus aut loca desolata
susceperunt, hac nostra indulgentia liberamus, separatis illis, qui ad locum
poenae destinatum contra iudicium sententias ire noluerunt. Indignus est enim
humanitate, qui post damnationem commisit in legem.
W334. CJ 11.59.11 (Hadriano pr.pr. d. 27 Aug 405/400) Locorum domini intra sex
menses edictis vocati revertantur (teneantur Ia). Qui si adfuerint, et
propria teneant et ea quae ex praeterito contraxerint (contraxerunt OX)
debita redhibere cogantur. 1. Sin vero impares esse earum rerum tributis
propria confitentur absentia nec adesse voluerint, penes eos, qui haec
susceperint et certum quem tributorum canonem promittunt, proprietas
possessionis intemerata permaneant, ut, postquam ea (eam Ia) exsolverint
(persolverint Ob), sciant sibi inquietudinem submovemdam nec subreptione
cuiusquam competitionis loca quae tenuerunt auferenda (auferendam Ia).
2. Quibus etiam illud indulsimus, ut ex eo tempore, ex quo primum loca de
quibus agitur coeperint possidere, tributa poscantur.
W335. CTh 15.1.43 (Hadriano pr.pr. d. 24 Sept 405 Ravenna) Petentibus loca
publica ea condicione adnuimus, ne quid usui (usui Tilius vi V)
vel ornatibus aut commodis civitatum auferatur. Et quamquam nullum opinemur
existere, qui contra commoda vel ornatum propriae civitatis competitorum
obreptionibus coniveret, attamen huiuscemodi rescripta (add non nisi
V delete n.n. Momm.app.) ad excellentiam tuam
referri praecipimus, scientibus iudicibus, quod, si qui deinceps subrepticia
voluerit allegare rescripta, non nisi reprehensione existimationis suae et
poena officiorum suorum his aditum praebebunt, si in tradendis locis publicis,
si qui forte nostra liberalitate fuerint concessi, excellentiae tuae non
expectetur auctoritas.
W336. CTh 11.20.3 (Hadriano pr.pr. d. 5 Oct 405/400 Ravenna) Exigua quodammodo
aedificiorum pensitatio nullum erga possessiones suas superindicti oneris
pondus agnoscat. Per omnes autem civitates municipia vicos castella ex horreis
balneis ergasteriis tabernis domibus cenaculis, salinis etiam omnibus praeter
mancipum, quae populi Romani lavacris inserviunt, vel his, quae in memoratis
locis sub pensionis locatione retinentur, nullius excepta persona unius anni,
hoc est tertiae indictionis devotione congrua a (a Cuiac. omit
V) locorum dominis pensio conferatur, excepta scilicet aeternabili urbe,
quam ab huiusmodi munere reverentia propriae maiestatis excusat. Ea videlicet
ratione servata, ut, si qui dominorum defuerit, vel a procuratoribus vel ab his
qui haec loca sub conductione detentant, id quod praeceptum est inferatur
dominorum rationibus imputandum, ea condicione servata, ut sciant tantum,
quantum ipsi percipere consuerunt, omni maturitate oportere (oportere se
Momm.app.) conferre.
W337. CTh 5.16.30 (Silvano com.rer.priv. d. 5 Oct 405 Ravenna) Qui praedia
domus nostrae perpetuo iure detentant, iuxta tenorem praesentis
iussionis maturius exigantur, tum (in perpetuum Momm.app?) etiam
omnia reliqua, quae huc usque officii palatini neglegentia
resederunt, pari cura compulsa, protinus privato aerario nostro
inferantur.
W338. CTh 11.1.27 (Salvino com.rer.priv. d. 13 Nov 405/400 Ravenna) Opulentes,
quos annua solutione debitas inferre convenerat pensiones, cum eo, quod resedit
in debitum, quadruplum (indebitum quadruplum Momm.app?) iubemus
inferre. Ii vero, quos forte mediocritas a contumaciae huius excusat invidia,
simplam debiti summam omni maturitate redhibere cogantur. Quos tamen oportuerat
pro media saltem praeceptionis condemnatione retineri, qui (quia lenti
Momm.app?) ad solvenda rei nostrae debita extiterunt (restiterunt
Pith. Cuiac. 1586).
W339. CTh 16.5.39 (Diotimo <procons. Africae> d. 8 Dec 405 Ravenna)
Diotimo suo salutem. Donatistae superstitionis haereticos quocumque loci vel
fatentes vel convictos legis tenore servato poenam debitam absque dilatione
persolvere decernimus.
406 ARCADIO AUG VI ET PROBO V C CONSS
W340. CJ 11.71.3 (Hadriano pr.pr. before 11 Jan 406) Loca omnia fundive
rei publicae propositis prius licenter (recenter O) edictis dehinc, ubi
in eum canonis modum contendentium augmenta subcreverint, ut extendi ultra aut
superari (add ab O) alterius oblatione non possint, perpetuariis
conductoribus locentur.
W341. CTh 13.7.2 (Longiniano pr.pr. d. 11/10 Jan 406 Ravenna)
Multi naves suas diversorum nominibus et titulis tuentur. Cui fraudi obviantes
praecipimus, ut, si quis ad evitationem publicae necessitatis titulum
crediderit apponendum, sciat navem esse fisco sociandam. Nam ut privatos quoque
non prohibemus habere navigia, ita fraudi locum esse non sinimus, cum omnes in
commune, si necessitas exegerit, conveniat utilitatibus publicis oboedire et
subvectionem sine dignitatis privilegio celebrare. Nisi igitur intra triginta
dies haec fuerit fraus remota, universa navigia, quae ad exceptiones
confugiunt, dominis auferuntur.
W342. CTh 13.11.11 (Longiniano pr.pr. 9 Feb 406 Ravenna) Per hoc quinquennium
multos comites ac peraequatores nec non etiam discussores per diversas
provincias constat esse directos, quos nihil profuisse utilitatibus publicis
cognovimus. Ideoque sublimitas tua eorum actus diligenti examinatione perpendat
et si quos neglegenter (neglegenter Reinesius neglegentes V)
invenerit iniuncta curasse, ablatis codicillis primitus et refusis (et remissis
Momm.app?) faciet in duplum quae perceperunt emolumenta
redhibere. Si quos vero rapacitate plectenda a provincialibus aliquid
abstulisse constiterit, direpta in quadruplum redhibere compellas.
W343. CTh 7.13.16 (provincialibus d. 15 Feb/19/17 Apr 406 Ravenna) Contra
hostiles impetus non solas iubemus personas considerari, sed vires, et licet
ingenuos amore patriae credamus incitari, servos etiam huius auctoritate edicti
exhortamur, ut quamprimum (quamprimum Momm. cumprimum R) se bellicis
sudoribus offerant, praemium libertatis, si apti ad militiam arma susceperint,
pulveratici etiam nomine binos solidos accepturi: praecipue sane eorum servos,
quos militia armata detentat, foederatorum nihilo minus et dediticiorum,
quoniam ipsos quoque una cum dominis constat bella tractare.
W344. CTh 7.13.17 (same) Provinciales pro imminentibus necessitatibus omnes
invitamus edicto, quos erigit ad militiam innata libertas. Ingenui igitur, qui
militiae obtentu arma capiunt amore pacis et patriae, sciant se denos solidos
patratis (patratis Momm. paratis R) rebus de nostro percepturos
aerario, quibus tamen ternos ex summa supra dicta iam nunc solidos praeberi
mandavimus; nam optimos futuros confidimus, quos virtus et utilitas publica
necessitatibus obtulit.
W345. CTh 7.18.15 (Longiniano/Longiano pr.pr. d. 24 March 406 Ravenna) Qui
relictis militaribus castris se ad depraedationes vel latrocinium contulerint,
severitatem publicam non evadant.
W346. CTh 11.1.30 (Sapidiano vicar. Africae d. 4 Sept 406 Altinum) Super
mutando canone a quolibet impetrata rescripta vacuentur et si qui (qui
Goth. quis V) deinceps ausus fuerit quae prohibemus postulare, in
duplum teneatur obnoxius. Nam cum in privatis causis quae contra leges fuerint
elicita, cassentur, rectius in publicis negotiis, quae adversum vetera decreta
extorta fuerint, submovemus.
W347. CTh 11.36.33 (Nestorio com. et duci d. 7 Dec 406 Ravenna) Aliquantos in
Tripolitana provincia reos temere ad appellationis comperimus auxilium
convolare, ut poenam provocatione defugiant (diffugiant V). Ideoque
decernimus, ut manentibus his, quae de audientiae discretione superioribus sunt
decreta praeceptis, in convictos tamquam confessos sententia proferatur, ea
nihilo minus condicione servata, ut nullus, priusquam iudicii formam examen
susceptae cognitionis inveniat, appellandi habeat facultatem.
407 HONORIO VII ET THEODOSIO II AUGG CONSS
Tenure of western quaestor no.8 begins: Dardanus?
W348/8/1. CTh 16.5.40 (Senatori pr.urb./pr.pr. d. 22 Feb/24 Apr 407 Roma) Quid
de Donatistis sentiremus, nuper ostendimus. Praecipue tamen Manichaeos vel
Frygas sive Priscillianistas meritissima severitate persequimur. Huic itaque
hominum generi nihil ex moribus, nihil ex legibus sit commune cum ceteris. 1.
Ac primum quidem volumus esse publicum crimen, quia quod in religionem divinam
(r.d. Momm. religione divina VE) committitur, in omnium fertur
iniuriam. 2. Quos bonorum etiam publicatione persequimur, quae tamen cedere
iubemus proximis quibusque personis, ita ut ascendentium vel descendentium vel
venientium ex latere cognatorum usque ad secundum gradum velut in
successionibus ordo servetur. Quibus ita demum ad capiendas facultates esse ius
patimur, si non et ipsi pari conscientia polluuntur. 3. Ipsos quoque volumus
amoveri ab omni liberalitate et successione quolibet titulo veniente
(l.e.s.q.t.v. Iust. liberalitatis et successionis q.t. venientes
VE). 4. Praeterea non donandi, non emendi, non vendendi, non postremo
contrahendi cuique convicto relinquimus facultatem. 5. In mortem quoque
inquisitio tendit. Nam si in criminibus maiestatis licet memoriam accusare
defuncti, non immerito et hic debet subire iudicium. Ergo et suprema illius
scriptura irrita sit, sive testamento sive codicillo sive epistula sive
quolibet genere reliquerit voluntatis qui aut Manichaeus aut Fryga aut
Priscillianista fuisse convincitur, hoc quoque casu eadem illa circa gradus
superius comprehensos condicione servata: alioquin nec filios heredes existere
aut adire permittimus, nisi a paterna pravitate discesserint: delicti enim
veniam paenitentibus damus. 6. Servos etiam extra noxam esse volumus, si
dominum sacrilegum revertentes (reverentes E relinquentes
Momm.app.?) ad ecclesiam catholicam servitio fideliore
transierint. 7. Praedium, quo se (p.q.s. Momm. praedium quod
Goth.) huiusmodi hominum coetus, domino, etsi non communione criminis
implicato, sciente tamen nec prohibente, contraxit, patrimonio nostro societur,
ac, si dominus ignoravit (ignorabit V), actor vel procurator
possessionis cohercitus plumbo perpeti (perpeti Momm. perpetui
VE) metallorum operi deputetur, conductor si idoneus est, deportabitur.
8. Rector provinciae, si haec crimina dissimulatione (crimen ad dissimulationem
E) vel gratia delata distulerit aut convicta neglexerit, sciat se multa
viginti librarum auri feriendum. Defensores quoque et principales urbium
singularum nec non et officia provincialia decem librarum auri poena
constringet (constringit E), nisi in his, quae a iudicibus super hoc
praecepta fuerint, exsequendis et sagacissimam curam et sollertissimam
(s.c.e.s. V sanctissimam E) operam commodarint.
W349/8/2. CTh 7.13.18 (Stilichoni com. et mag.mil d. 22 March 407/409) Iuniorum
collatione, vel qui proxime in pretio ab honoratis pro rerum necessitate
petiti sunt vel si umquam tale aliquid rei publicae ratio flagitaverit, immunes
haberi oportere decernimus, qui militiae praerogativa ad tribunatus
praepositurasve pervenerint.
W350/7/2. CTh 7.20.13 (same) Oportet inter eos, qui ambitu ac suffragiis ad
tribunatus praepositurasque perveniunt, et eos, qui labore periculis atque
ordine militiae decurso huiusmodi dignitates acceperint, esse discretionem.
Quare immunes eos haberi decernimus, qui militiae praerogativa, ut dignum est,
ad tribunatum praeposituramve perveniunt. Commonendi autem sunt comites et (ut
R aut Cujac.) duces militum, ut et ipsi eos relevatos esse
cognoscant neque aliquid hoc nomine ab his flagitandum. De quibus ad omnes
militares iudices paria scripta direximus.
W351/8/3. CTh 14.1.5 (Curtio pr.pr. d. 7 Apr 407 Ravenna) Cum tot et tam
evidentibus praeceptionibus sacris iam inde ab antiquis principibus, nostris
quoque rescriptis decuriae sint (sunt V) sacratissimae urbis privilegia
confirmata, attamen quae saepius statuta sunt, hac (haec V) etiam lege
firmamus. ET CETERA.
W352/8/4. CTh 16.2.34 (Sapidiano vicar. Africae d. 25/26 June 407/399 Brixia)
Si ecclesiae venerabilis privilegia cuiusquam fuerint vel temeritate violata
vel dissimulatione neglecta, commissum quinque librarum auri, sicut etiam prius
constitutum est, condemnatione plectatur. Si quid igitur contra ecclesias vel
clericos (ecclesiis vel clericis YDO) per obreptionem vel ab haereticis
vel ab huiuscemodi (huiusmodi E) hominibus fuerit (fuerat YDO)
contra leges impetratum, huius sanctionis auctoritate vacuamus.
W353/8/5. CTh 7.8.9 (Sapidiano <vicar. Africae> pp. 6 Aug 407/409/399
Carthago) Licet proxime iusserimus quinque librarum auri condemnatione
proposita praedia, quae ex Gildonis bonis ad nostrum aerarium delata sunt, ab
hospitibus excusari, nunc etiam praecipimus, ut omnes domus ex eodem iure
venientes, in quibuslibet civitatibus sunt constitutae, ab hospitibus
excusentur, quo possint conductores facilius inveniri (invenire Ra). Si
quis igitur contra nostram fecerit iussionem, multa pridem ferietur inflicta.
W354/8/6. CTh 16.5.41 (Porfyrio procons. Africae d. 15/25/18 Nov/Aug/March 407
Roma) Licet crimina soleat poena purgare, nos tamen pravas hominum voluntates
admonitione paenitentiae volumus emendare. Quicumque igitur haereticorum, sive
Donatistae sint sive Manichaei vel cuiuscumque alterius pravae opinionis ac
sectae profanis ritibus aggregati, catholicam fidem et ritum, quem per
(e.r.q.p. V meritumque E) omnes homines cupimus observari,
simplici confessione susceperint, licet (licet E liceat V) adeo
inveteratum malum longa ac diuturna meditatione nutriverint, ut etiam legibus
ante latis videantur obnoxii, tamen hos, statim ut fuerint deum simplici
religione confessi, ab omni noxa absolvendos esse censemus, ut ad omnem
reatum, seu ante contractus est seu postea, quod nolumus, contrahitur
(contrahetur Goth.), etiamsi maxime reos poena videatur urgere,
sufficiat ad abolitionem errorem (errorem Cujac. errorum V)
proprio damnavisse iudicio et dei omnipotentis nomen, inter ipsa quoque
pericula requisitum, fuisse complexum, quia nusquam debet in miseriis (miseriis
E miseris V) invocatum religionis deesse subsidium. Ut igitur
priores quas statuimus leges in excidium sacrilegarum mentium omni executionis
urgeri iubemus effectu, ita hos, qui simplicis fidem (fidem Hänel
fide VE) religionis licet sera confessione (confessionem E)
maluerint, censemus datis legibus non (non V omit E)
teneri. Quae ideo sanximus, quo universi cognoscant nec profanis hominum
studiis deesse vindictam et ad rectum redundare cultum legum quoque adesse
suffragium.
W355/8/6. CTh 16.2.38 (same) POST ALIA. Privilegia, quae
ecclesiis et clericis legum decrevit (decrevit E decernit VYDO
Hincm.) auctoritas, hac quoque praeceptione sancta et inviolata
permanere decernimus. Atque hoc ipsis praecipuum ac singulare deferimus, ut,
quaecumque de nobis ad ecclesiam tantum pertinentia (pertinentium YD
Hincm.) specialiter fuerint impetrata, non per coronatos, sed ab
advocatis (per advocatos YDO Hincm.) eorum arbitratu et iudicibus
innotescant (innotescat YDO Hincm.) et sortiantur (sortiatur
YDO Hincm.) effectum. Sacerdotes vero provinciae erunt solliciti,
ne sub hac scilicet privilegii excusatione etiam contra eorum utilitatem
aliquid his inferatur incommodum (incommodi Momm.app.).
W356/8/7. Sirm 12 = CTh 16.5.43-16.10.19 (Curtio pr.pr. d. 15/25 Nov 407/408
Roma pp. 5 June 408 Carthago) Profanos haereticorum spiritus superstitionemque
gentilium vel sola quidem religiosorum virorum sacerdotum dei in observandis
sollicitudo criminibus, sedulitas in monendo, auctoritas in docendo emendare
debuerat. Nec nostrarum tamen legum scita cessarunt, quae in dei omnipotentis
cultum poenae etiam terrore proposito reducerent deviantes, ignaros quoque in
ministeria divina formarent. Sed nimirum ipsa vis mali humana pariter ac divina
permiscens deceptos plerosque persuasionibus pravis tam in praesens quam in
futurum impellit exitium et deo simul ac nobis perdit infelicium vitas, quas et
hic legibus dedit et illic cogit ferre iudicium. Compulsi igitur Donatistarum
pertinacia, furore gentilium, quae quidem mala desidia iudicum, coniventia
officiorum, ordinum contemptus accendit, necessarium putamus iterare quae
iussimus. Quapropter (omit Profanos ... quapropter
16.5.43) omnia (ut omnia Z), quae in Donatistas,
qui et Montenses (Montanistas 16.5.43) vocantur,
Manichaeos sive Priscillianistas vel in gentiles a nobis generalium legum
auctoritate decreta sunt, non solum manere decernimus, verum in exsecutionem
(executionem 16.5.43) plenissimam effectumque deduci, ita
ut aedificia quoque vel horum vel Caelicolorum etiam, qui nescio cuius dogmatis
novi conventus habent, ecclesiis vindicentur. Poena vero lege proposita velut
(veluti 16.5.43) convictos tenere debebit eos, qui
Donatistas se confessi fuerint vel catholicorum sacerdotum (omit
sacerdotum 16.5.43) scaevae (sanctaeve Eb)
religionis obtentu communionem refugerint (c.r.s.r.o.
16.5.43), quamvis Christianos esse se (omit se
Z) simulent. Iam vero (omit Profanos ... iam vero
16.10.19) templorum detrahantur annonae et rem annonariam
iuvent expensis devotissimorum militum profuturae. 1. Simulacra, si qua
etiamnunc in templis fanisque consistunt et (et delete
Momm.app.) quae aliquem (alicubi 16.10.19)
ritum (ritum Sirm ritu E Cuiac.) vel acceperunt vel
accipiunt paganorum, suis sedibus revellantur (evellantur
16.10.19), cum hoc repetita sciamus saepius sanctione
decretum. 2. Aedificia ipsa templorum, quae in civitatibus vel oppidis vel
extra oppida sunt, ad usum publicum vindicentur. Arae locis omnibus destruantur
omniaque templa in possessionibus nostris ad usus adcommodos transferantur
(transferentur Z), domini destruere cogantur. 3. Non liceat omnino in
honorem (honore E) sacrilegii ritus funestioribus locis exercere
(exercere E Cuiac. exegere Z) convivia vel quicquam
sollemnitatis agitare (agitare Cuiac. Sirm agitari EZ).
Episcopis quoque locorum haec ipsa prohibendi ecclesiasticae manus tribuimus
facultatem. Nam et agentum in rebus executionem Maximi, Iuliani, Eutychi, ut
ea, quae generalibus legibus contra Donatistas, Manichaeos atque huiuscemodi
haereticos vel gentiles statuta sunt, impleantur, indulsimus. Qui tamen scient
in omnibus modum statutorum esse servandum, ut ea, quae contra vetitum videntur
esse commissa, mox iudicibus iuxta vim legum deferant vindicanda (omit
Nam et ....vindicanda 16.10.19). Quos quidem (iudices
autem 16.10.19) viginti librarum auri poena statutae dudum
multae (omit s.d.m. 16.10.19) constringet pari
multa officiis ordinibusque proposita (constringimus et pari forma officia
eorum 16.10.19), si haec quae statuimus (omit q.s.
16.10.19) eorum fuerint dissimulatione neglecta, Curti
parens carissime atque amantissime. Quod ad continendos hominum mores
religionemque provisum et ad rectores provinciarum sublimis magnificentia tua
faciet pervenire et digno per omnes iubebit vigore servari (omit Curti
... servari 16.10.19 omit Iam vero .. servari
16.5.43). PROPOSITA CARTHAGINE IN FORO SUB PROGRAMMATE
PORPHYRII PROCONSULIS.
Tenure of western quaestor no.8 ends
408 BASSO ET PHILIPPO VV CC CONSS
Tenure of western quaestor no.9 begins
W357/9/1. CTh 14.4.8 (Hilario pr.urb. d. 15 Jan 408 Roma) Quicumque de
suariorum corpore originariam functionem sub cuiuslibet desiderio auxilii vel
honore declinasse noscuntur vel ad diversa (ad diversa Cuiac. adversa
V) se officia contulisse aut (aut delete Momm.app.)
adnotationibus vel rescriptis nostrae serenitatis elicitis, ad munus pristinum
revocentur, tam qui paterno quam qui materno genere inveniuntur obnoxii:
oportet enim viribus vacuari, quae in dispendium publicum adumbratione extorta
(extorta Goth. exorta V) sint. Nullique penitus ad quemlibet
honorem atque militiam aditus tribuatur et si (et si Goth. nisi
V) qua deinceps de nostris altaribus per adnotationem vel rescriptum vel
quolibet genere fuerint elicita vel emendicata, cassentur. 1. Eos etiam, qui ad
clericatus se privilegia contulerunt, aut agnoscere oportet propriam functionem
aut ei corpori quod declinant proprii patrimonii facere cessionem. 2. Ii vero,
qui praedia obnoxia corpori vel ex empto vel ex donato vel ex quolibet titulo
tenent, pro rata publicum munus agnoscant aut possessionibus cedant. 3. Circa
reliqua etiam corpora, quae ad privilegia urbis Romae pertinere noscuntur,
eadem praecepti nostri forma servetur.
W358/9/2. CTh 1.20.1 (Curtio pr.pr. d. 3/2 Feb/Nov 408 Roma) Honorati, qui
lites (qualiter B) habere noscuntur, his horis, quibus causarum merita
vel fata (fata NM Iust.CRMb facta ABGLS
Iust.PMLa) penduntur (penduntur NG Iust.C
panduntur A Iust.R), residendi cum iudice non habeant
facultatem: nec meridianis horis a litigatoribus iudices videantur. Quina
(quinque BGL) itaque pondo auri tam iudici quam eius officio atque
(atque MS et NABGL) honoratis parem multam ascribendam esse
cognoscas (cognoscant NBG1L cognoscat G2S), si quis (qui
B) contra praeceptum huiusmodi venire temptaverit.
W359/9/3. CJ 11.74.3 (Petronio pr.pr. <Gall.> before 1 May 408) Omnia
praedia, tam ea, quae in re privata olim tenentur, quam illa, quae ex
proscriptorum bonis ad fiscum sunt devoluta, eatenus ab huiusmodi privilegiis
et excusationibus submoveantur, ut (et O) omnes species annonarias,
cursitationes etiam debitas atque integram opinionem sciant esse solvendam.
Arcadius died on 1 May 408.
IMPP HONORIUS ET THEODOSIUS AUGG
Stilicho was killed on 23 August 408.
Tenure of western quaestor no.9 ends
Tenure of western quaestor no.10 begins: Volusianus?
W360/10/1. CTh 11.28.4 (Theodoro pr.pr. d. 13 Sept 408 Mediolanum) Ab
omni intra Italiam iugatione, quam munere annonariae functionis absolvimus,
etiam glebalem pensionem iubet serenitas nostra removeri.
W361/10/2. CTh 9.42.20 (Theodoro pr.pr. d. 24 Sept 408 Mediolanum)
Proscriptorum satellitumque fortunas aerario nostro iubemus accedere. Ideoque
per agros (omit per agros V), per cuncta domicilia titulos
nostrae serenitatis affigi praecipimus. Quidquid sane ab eorum procuratoribus
ex praediorum fructibus congregatum est, largitionibus nostris protinus
copuletur, ne, si iussa nostra aut dissimulatione neglexerint aut colludio
praetermiserint, supplicium exilii pariter et proscriptionis sustineant.
W362/10/3. CJ 4.2.16 (Theodoro pr.pr. d. 16 Oct 408) Quisquis iudici fenebrem
pecuniam mutuaverit, si in provincia fuerit (fuerit
PvLvCRb fuit PtLtRaM)
versatus, quasi emptor legum atque provinciae, vel (omit vel Ma)
si quis collectarius honoris pretium dederit ambienti, exilii poena una cum
ipso iudice plectetur.
W363/10/4. CTh 9.42.21 (Theodoro pr.pr. d. 25 Oct 408) Qui in facultates
Stilichonis et actus videntur esse versati (versi Momm.app?) vel
ex isdem facultatibus aliquid subtraxisse vel aliquid rapuisse, omnifariam
reddant.
W364/10/5. CTh 9.40.19 (Donato procons. Africae/pr.urb. d. 11 Nov 408)
Satellites Gildonis custodiis mancipentur et proscriptione damnentur.
W365/10/6. CTh 16.5.42 (Olympio mag.off. et Valenti com.domest. d. 14 Nov 408
Ravenna) Eos, qui catholicae sectae sunt inimici, intra palatium militare
prohibemus, ut (omit ut E) nullus nobis sit aliqua ratione
coniunctus, qui a nobis fide et religione discordat.
W366/10/7. CTh 9.40.20 (Theodoro pr.pr. d. 22 Nov/Sept 408) Si quis ex
proscriptorum numero comitatum nostrae serenitatis sive moenia aeternae urbis
intraverit, deportatione plectetur.
W367/10/7. CTh 9.42.22 (same) Qui suas opes praedoni publico vel eius filio
ceterisque satellitibus dederunt vel iure vel corpore, quibus ille usus est ad
omnem ditandam inquietandamque barbariem, his omnem repetendi viam iubemus esse
praeclusam.
W368/10/7. CTh 7.21.4 (same) Eos, qui testimoniales non suo merito, sed eorum
contemplatione sunt adepti qui pro his nostram clementiam sunt precati, par
severitas persequatur. Eos tamen esse in urbe sacratissima non vetamus, qui
posuerunt illic larem atque domicilium.
W369/10/8. CTh 16.5.44 (<Donato procons. Africae> d. 24 Nov 408 Ravenna)
Have, Donate, carissime nobis. Donatistarum haereticorum Iudaeorum nova atque
inusitata detexit audacia, quod (quo Momm.app.) catholicae fidei velint
sacramenta turbare. Quae pestis cave contagione (c.c. Momm. atque
contagionis E atque contagionis si V) latius emanet ac profluat.
In eos igitur, qui aliquid, quod sit catholicae sectae contrarium adversumque,
temptaverint, supplicium iustae animadversionis expromi praecipimus.
W370/10/9. CTh 1.16.14 (Theodoro pr.pr. d. 25/24/26 Nov 408 Ravenna)
Moderatores provinciarum (provinciae Brev.) curam gerere iubemus, ne
quid potentium procuratores perperam illiciteque (illicite GL)
committant.
W371/10/10. CTh 7.13.19 (com.sacr.larg. d. 25 Nov 408 Ravenna) Tirones in
scholis loco semper posteriore ponantur. Nec enim patimur quemquam celsiorem
gradum obtinere, nisi cui et laborum assiduitas et stipendiorum prolixitas
suffragatur.
Tenure of western quaestor no.10 ends
W372. Sirm 9 = CTh 16.2.39 (Theodoro pr.pr. iterum d. 27/22 Nov 408 Ravenna)
Utinam quidem ii tantum clericorum nomen induerunt, quorum in deteriorem partem
relabi vita non possit. Esset laetitia communis et facile pios (pios
edd. plus Z) ritus cultusque divinos veneratio humana sequeretur.
Sed facile vitia subrepunt (subripiunt Z), ut illuc etiam error irrepat
(irripiat Z), ubi esse nisi pura non possunt. Et si censura iudicii
sacerdotalis in specula provideat, ut inter bonos non sint, qui boni esse non
possunt; ne tamen crimina deprehensa luxurient et sit libera peccantibus
pertinacia, placet, ut, (omit Utinam..placet, ut
16.2.39) quemcumque (quicumque NE) clericum
indignum officio suo episcopus iudicarit (iudicaverit
16.2.39) et ab ecclesiae ministerio segregaverit, aut qui
(si qui 16.2.39) professum (professus G) sacrae
religionis obsequium (omit obsequium 16.2.39)
sponte dereliquerit (reliquerit H), continuo eum curia sibi (e.c.s
NGEXCPMS Sirm s.e.c. V e.s.c. HO) vindicet, ut
liber illi (illius G) ultra ad ecclesiam recursus esse non possit
(posset N) et (add non E2) pro hominum qualitate vel (et
16.2.39) quantitate patrimonii vel ordini suo vel collegio
civitatis adiungat (adiungatur 16.2.39), modo ut (et
Q) quibuscumque apti erunt (apti erunt YDGCPM Sirm apti
erint V appetierint H appetierunt NE) publicis
necessitatibus obligentur, ita ut colludio quoque locus non sit: ut per
singulos (per singulos igitur 15.2.39) binae librae auri
inferendae aerario nostro a decem primis curialibus exigantur, si alicui
(aliquibus 16.2.39) illicitam coniventiam (cohibentiam
HEC) et colludia foeda praestiterint, omnisque hominibus (hominibusque
16.2.39) improbissimis ab omnibus officiis militiae aditus
obstruatur. Nusquam enim fidi esse possunt, quos infideles deo summo ecclesia
refutaverit, Theodore parens carissime atque amantissime. Quod illustris
magnificentia tua in omnium notitiam datis ad singularum iudices provinciarum
litteris faciet pervenire, ut universis id proposita sollemniter edicta
declarent (omit Nusquam..declarent 16.2.39).
W373. CTh 16.5.45 (Theodoro pr.pr. II d. 27 Nov 408 Ravenna) Defensorum
curialium omniumque officiorum specula custodiat, ne quis intra aliquam
civitatem vel ulla territorii parte secreta, qui ab ecclesiae catholico
sacerdote dissidet, illicitae coitionis habeat facultatem. Ipsa etiam loca iuri
publico sociari seclusa omni excusatione (executione V) censemus et
proscriptos eos in exilium detrudi, qui audeant disputare ea et asserere, quae
institutio divina condemnat.
W374. CJ 2.15.1 (Flaviano pr.urb./pr.pr. d. 29 Nov 408 Ravenna) Regiae
maiestatis est, ut nostrae tantum domus et patrimonia titulorum inscriptione
legantur. Omnes igitur intellegant publico iure esse deputandum id, cui nomen
dominicum (domini Ca) praescribitur (perscribitur C).
W375. CTh 5.16.31 (Volusiano com.rer.priv. d. 29 Nov 408 Ravenna) Quidquid
praediorum ex tempore, quo clementiae nostrae pater
iam humanam in caelestem aeternitatem mutavit, de re
privata nostra vel donatum iure directo (add vel aliter
Momm.app?) pervenire monstratur ad quamcumque
personam, auferendum serenitas nostra decernit.
W376. Sirm 16 = CTh 5.7.2 (ad Theodorum/Theodoro pr.pr. II d. 10/11/3 Dec acc.
17 Dec 408/409 Ravenna) Punitis auctoribus mali publici laesorum quidem dolori
dedimus ultionem, sed provincialibus nostris libertatis restituendae
festinatione sentimus uno eodemque tempore armis et legibus consulendum. Hinc
denique bellorum curis mixta ratio et salubris constitutio admonuit faciendum,
ut (omit Punitis ... faciendum, ut 5.7.2) diversarum
homines provinciarum cuiuslibet sexus condicionis aetatis, quos barbaricae
feritatis discursus (barbarica feritas 5.7.2) captiva
necessitate transduxerat, invitos nemo retineat, sed ad propria redire
cupientibus libera sit facultas. 1. Quibus si quicquam in usum recuperandarum
virium (omit r.v. 5.7.2) vestium vel (vestium vel
CTh vel vestium Z) alimoniae dicatur impensum (impensum est
5.7.2), humanitati sit praestitum, nec maculet (maneat
5.7.2) boni facti gloriam avara (omit b.f.g.a.
5.7.2) victualis sumptus repetitio, cum forsitan alimoniae
istius mercedes operarum reddiderit compensatio. Quod in examen venire non
patimur, ne ad propria redire cupientes indecoris contentionibus retardentur:
(omit cum forsitan ... retardentur 5.7.2) exceptis
his, quos quis barbaris vendentibus emisse (quos b.v. emptos esse
5.7.2) docebitur, a quibus status sui pretium propter
utilitatem publicam emptoribus aequum est redhiberi: ne ingentis (imminentis
Momm.app.) damni consideratio (ne quando enim d.c.
5.7.2) a tali necessitate positis negari faciat emptionem,
et inveniamur, quorum libertati consuli voluimus, saluti potius obfuisse
(omit et inveniamur ... obfuisse 5.7.2). Hos decet
(decet redemptos 5.7.2) aut datum pro se pretium
emptoribus restituere, aut labore, obsequio vel opere quinquennii vicem referre
beneficii (beneficiis Z), habituros incolumem, si in ea nati sunt,
libertatem. Nec honestas emptoribus quinquenii tempus ad compensationem maioris
forsitan pretii datum ingemiscat exiguum, quia humanae vitae fragilitas forte
intra metas potest temporis constituti deficere nec ad legis beneficium
pervenire. Credant saltim perditum casibus, quod humanitate detulerint, licet
humana misericordia deo iudice quod alteri tribuit, sibi praestet. Quapropter
servata definitione legis, cuius moderationem placere non dubium est
(omit Nec honestas..dubium est 5.7.2), reddantur
(add igitur 5.7.2) sedibus propriis (add sub
moderatione qua iussimus 5.7.2), quibus iure postliminii
et (etiam 5.7.2.) veterum responsis prudentium
(omit prudentium 5.7.2) incolumia cuncta servata
sunt. Quam sanctionem adeo volumus custodiri, ut, (omit quam ... ut
5.7.2) si quisquam temeritate sacrilega praeceptis (si
quis itaque huic praecepto 5.7.2) fuerit conatus
obsistere, actor (auctor NBGS) et (omit et
5.7.2) conductor procuratorque, qui ad tuendam absentis
domini possessionem esse detegitur (omit qui ... detegitur
5.7.2), dari se metallo (metallis
5.7.2) aut poenam deportationis non ambigat subiturum (cum
poena d.n. ambigat 5.7.2). Si vero possessionis dominus
contra mansuetudinis nostrae salubre constitutum venire temptaverit
(omit contra ... temptaverit 5.7.2), rem suam fisco
noverit vindicandam seque per rectoris provinciae sententiam (omit
p.r.p.s. 5.7.2) deportandum. Et (omit et Z)
ut facilis exsecutio proveniat imperatis, Christianae (add religionis
Momm.app.) sacerdotes, vicinorum et proximorum locorum ecclesias
retinentes, quorum moribus congruit effectus talium praeceptorum (proveniat,
Christianos proximorum locorum volumus huius rei sollicitudinem gerere
5.7.2.), curiales quoque proximarum civitatum placuit
admoneri, ut emergentibus talium necessitatum causis adeant iudices legis
nostrae auxilium petituri (talibus causis sciant legis nostrae auxilium
deferendum 5.7.2). Et ne quis contumaciae suae culpam praecepti
ignoratione tueatur, Theodore parens carissime atque amantissime, illustris
magnficentia tua legis tenorem litteris suis edictisque propositis ad omnium
iudicum et provincialium notitiam faciet pervenire (omit Et ne ...
pervenire 5.7.2), ita ut noverint rectores universi decem
libras (librarum 5.7.2) auri a se et tantumdem ponderis
(omit ponderis 5.7.2) a suis apparitoribus
exigendum, si quod praeceptum est, in gratiam cuiuspiam neglectum esse doceatur
(si praeceptum neglexerint 5.7.2): cum saluberrimae
sanctionis exsecutionem deferri (fieri Momm.app?) ab omnibus
quidem, sed iudicum maxime et officiorum cura obsequioque iubemus.
W377. CTh 7.16.1 (same) Hostis publicus Stilicho novum atque insolitum
reppererat, ut litora et portus crebris vallaret excubiis, ne cuiquam ex
Oriente ad hanc imperii partem pateret accessus. Huius iniquitate rei
moti et ne rarior sit diversarum mercium commeatus, praecipimus hac sanctione,
ut litorum desistat (desinat Momm.app.) ac portuum perniciosa
custodia et eundi ac redeundi libera sit facultas.
W378. CTh 10.10.25 (same) Cum per Illyrici partes barbaricus speraretur
incursus, numerosa incolarum manus sedes quaesivit externas, in cuius
ingenuitatem assidua petitorum solet libido grassari eique illicite iugum
servitutis imponere. Igitur praescriptum sublimitas tua recognoscat, ut
Illyricianos omnes, quos patria complectitur vel alia quaelibet terra
susceperit, petere non liceat.
W379. CTh 1.27.2 (Theodoro pr.pr. d. 13 Dec 408) Episcopale iudicium sit ratum
omnibus, qui se audiri a sacerdotibus acquieverint. Cum enim possint (possent
cod. Phil.) privati inter consentientes etiam iudice nesciente
audire (audiri cod. Phil.), his licere id patimur, quos
necessario veneramur eamque illorum iudicationi adhibendam esse reverentiam,
quam vestris deferri necesse est potestatibus, a quibus non licet provocare
(provocari cod. Phil.). Per publicum quoque officium, ne sit
cassa cognitio, definitioni exsecutio tribuatur.
409 HONORIO VIII ET THEODOSIO III AUGG CONSS
Tenure of western quaestor no.11 begins: Potamius?
W380/11/1. CTh 3.10.1 (Theodoro pr.pr. d. 14/23 Jan/1 Feb/1 Nov 409 Ravenna)
Quidam vetusti iuris ordine praetermisso obreptione (subreptione C1)
precum nuptias, quas se intellegunt non mereri, de nobis aestimant (existimant
N Iust.) postulandas, se habere puellae consensum confingentes.
Quapropter tale sponsalium genus praesentis (praesenti PMS) legis
definitione prohibemus. Si quis igitur contra hanc definitionem nuptias precum
subreptione (subreptionibus S) meruerit, amissionem (amissione
NB) bonorum et poenam deportationis subiturum se esse non ambigat et
amisso iure matrimonii, quod prohibita usurpatione meruerit (meruit NB
meruerat O), filios se iuste hac ratione susceptos non habiturum, nec
umquam postulatae indulgentiae adnotationisve (adnotationis suae NBL)
principis (omit p. OE Iust.) indultu (vel indultu
PMS) efficacem se veniae effectum meruisse: exceptis his, quos
consobrinorum, hoc est quarti gradus, coniunctionem lex triumphalis memoriae
patris nostri exemplo indultorum supplicare non vetavit (vetavit ECPMLS
vetuit NBO), exceptisque his, qui parentum sponsionem de nuptiis
filiarum (filiorum PMS) impleri desiderant vel sponsalia, hoc est
arrarum data nomine, reddi sibi praecepto legum cum quadrupli poena deposcunt.
Nos (non Et) enim peti de nobis nuptias supplicatione prohibemus, quas
deceat de voluntate parentum vel de ipsis adultis puellis aut mulieribus
impetrari. Nam si negato coniugio, quod fuerat (fuerit N) ante
promissum, lis aliqua legum praecepto nascatur, de iure nos consuli non
vetamus.
W381/11/1. CJ 5.4.20 (same) In coniunctione filiarum in sacris positarum patris
expectetur (expetetur M) arbitrium: si sui iuris puella sit intra
quintum et (omit et N) vicesimum annum constituta, ipsius quoque
exploretur assensus. Si patris auxilio destituta, matris et propinquorum et
ipsius quoque requiratur adultae iudicium. 1. Si vero utroque orbata parente
sub curatoris defensione consistat et inter honestos competitores matrimonii
oriatur forte certamen, ut (ut PtLtMa?N et
PvLvCMb) quaeratur, cui potissimum puella iniungenda sit;
si puella cultu verecundiae propriam noluerit (voluerit C) depromere
voluntatem, coram positis propinquis iudici deliberare permissum sit, cui
melius adulta societur.
W382/11/2. Sirm 14 = CTh 16.2.31-16.5.46 (Theodoro pr.pr. d. 15/14/16
Jan/25/24/26 Apr 409/412) Dubium non est coniventia iudicum fieri et culpabili
dissimulatione inultum relinqui, quod ad turbandam quietem publicam in
contemptum Christianae religionis, quam debito cultu veneramur, sub publica
testificatione commissum addiscimus et pariter non punitum. Vicina peccato in
iudice dissimulatio est, quam ignoratio commissi criminis non defendit. Per
provinciam Africam tantum quorundam temeritati licuisse comperimus, ut
Christianae legis antistites de propriis domibus raptos vel, quod est atrocius,
de ecclesiae catholicae penetralibus protractos cruciatibus diversis
afficerent, alios vero ad solam divini cultus iniuriam avulsa capillorum parte
foedatos vel alio iniuriae genere deformatos concurrentium speculis exhiberent,
ut esset circa eos venia gravior, quorum saluti contemptus ignoverat. Tanti
sceleris nefas et immane flagitium numquam ante compertum Africanorum
iudiciorum auctoritas nec creditae sibi potestatis iure persequitur nec debita
cura referendi in nostram fecit notitiam pervenire. Ignorari ab his potuisse
non credimus, quod commissum in civitatibus publice memoratur, quod iugis
(iugis Seeck iugi Z) et magistratuum et ordinum cura, stationarii
apparitoris sollicitudo, quae ministra est nuntiorum atque indicium, absentiae
exhibet potestatum. Licet enim insinuare levia, graviora reticere? Non
tacuissent (tacuissent Momm. tacuisse Z), quod propriis
innotescere rectoribus per alterum formidarent, nisi intellegerent nolle
iudicem vindicare. Expectandum fuit institutis accusationibus contra
professionis propriae sanctitatem, ut episcopi suas persequerentur (e.s.p.
Momm. episcopus s. persequeretur Z) iniurias et reorum nece
deposcerent ultionem, quos invitos decet vindicari? Deducitur in hanc
necessitatem veniae persuasor alienae, praeceptor indulgentiae, ut de se aut
ipse (aut ipse Momm. non ipse Z) tractasse videatur, quod et
petenti alius non negaret, aut praeceptis obsecuturus sacerdotii criminosorum
vi impunite (vi impunite Momm.? ea impunitae Z) subiaceat.
Episcopos et alios ecclesiae catholicae ministros nisi aut vigor potestatum aut
fides iudicum laudabili auctoritate tueatur, erunt addicti audaciae pessimorum.
Quapropter iubemus, ut eos, qui talia commisisse dicuntur, diversorum per
Africam iudicum sine innocentum laesione requirat auctoritas, ac proprio
exhibitos examini, si convinci manifesta probatione cognoverit, cuiuslibet
dignitatis et honoris reos probatos aut metallo tradat aut poenam deportationis
subire compellat, facultatibus eorum fisco nostro sociatis, ut habeant vitam
sibi clementiae nostrae more concessam, quae similibus non donabitur tempore
futuro criminibus. Si quidem praesentis legis aeternitate cunctis observanda
constituimus, Theodore parens carissime atque amantissime, quod
illustris magnificentiae tuae (magnificentia tua Z) praelatum
litteris, proponendum edictis, in omnium volumus notitiam pervenire, ut,
(omit Dubium non est..pervenire, ut Th) si quisquam (quis
16.2.31) in hoc genus sacrilegii proruperit, ut in
ecclesias catholicas irruens sacerdotibus et ministris vel ipsi (ipsi
Sirm ipso VEYD Hincm.) cultui locoque aliquid importet
iniuriae, quod geretur (geritur 16.2.31), litteris
ordinum, magistratuum et curatoris (curatorum 16.2.31) et
notoriis (notoriis V notariis EYDO Hicm. Sirm)
apparitorum, quos stationarios appellant, deferatur in notitiam potestatum, ita
ut vocabula eorum, qui agnosci potuerint, declarentur. Et si per multitudinem
commissum dicitur (dicetur 16.2.31), si non omnes, possunt
tamen aliquanti cognosci, quorum confessione sociorum nomina publicentur. Atque
ita provinciae moderator, sacerdotum et catholicae ecclesiae (omit e.
Z) ministrorum, loci quoque ipsius et divini cultus iniuriam capitali in
convictos vel (sive 16.2.31) confessos reos sententia
noverit vindicandam nec expectet, ut episcopus iniuriae propriae ultionem
deposcat, cui sacerdotii (sacerdotii Zb sacerdotio Za omit
16.2.31) sanctitas ignoscendi solam gloriam derelinquit.
Sitque cunctis non solum liberum, sed etiam (et 16.2.31)
laudabile, factas sacerdotibus vel ministris atroces (f.a.s. aut m.
16.2.31) iniurias velut publicum crimen persequi ac de
talibus reis ultionem mereri, ut hac saltem ratione, quod agi adversum se per
episcopum non posse confidit, at aliorum accusationibus malorum audacia
pertimescat (omit ut hac ... pertimescat 16.2.31.) Et (Quod
16.2.31) si multitudo violenta civilis apparitionis
exsecutione et adminiculo ordinum possesorumve non potuerit praesentari
(potuerit praesentari 16.2.31 potuerint praestari
Z), quod se armis aut locorum difficultate tueantur (tueatur
16.2.31), iudices Africani armatae apparitionis
praesidium, datis ad virum spectabilem comitem Africae litteris, praelato legis
istius tenore deposcent (deposcant 16.2.31), ut rei talium
criminum non evadant. Et (omit et 16.5.46) ne
Donatistae vel ceterorum vanitas haereticorum aliorumque eorum, quibus
catholicae communionis cultus non potest persuaderi, Iudaei atque gentiles,
quos vulgo paganos appellant, arbitrentur legum ante adversum se datarum
constituta cepisse (tepuisse 16.5.46), noverint iudices
universi praeceptis earum fideli devotione parendum et inter praecipua curarum,
quidquid adversus eos decrevimus, (add non ambigant
16.5.46) exequendum. (add Quod
16.5.46) si quisquam iudicum peccato (loco VE)
coniventiae, dissimulandi arte (omit d.a.) executionem praesentis legis
omiserit, (add noverit 16.5.46) amissa dignitate
graviorem motum se nostrae clementiae subiturum, officium quoque suum, quod
saluti propriae contempta suggestioni (suggestione Z
16.5.46) defuerit, punitis tribus primatibus condemnationi
viginti librarum auri subdendum (subdendos Z plectendum
16.5.46). Ordinis quoque viri, si in propriis civitatibus
vel territoriis commissum tale aliquid siluerint gratia obnoxiorum (in gratiam
noxiorum 16.5.46), deportationis poenam et propriarum
amissionem facultatum se noverint subituros.
W383/11/3. CJ 4.63.3 (Theodoro pr.pr. before 21 Jan 409) Nobiliores natalibus
et honorum luce conspicuos et patrimonio ditiores perniciosum urbibus
mercimonium exercere prohibemus, ut (uti C) inter plebeium et
negotiatorem (plebem et negotiatores PR) facilius sit emendi vendendique
commercium.
W384/11/4. CTh 9.2.5 (Caeciliano pr.pr. d. 21/22/20/23 Jan 409/405 Ravenna)
Defensores civitatum, curatores, magistratus et ordines oblatos sibi reos in
carcerem non mittant, sed in ipso latrocinio vel congressu violentiae aut
perpetrato homicidio, stupro vel raptu vel adulterio deprehensos et actis
municipalibus sibi traditos expresso crimine prosecutionibus arguentium cum
his, a quobus fuerint acusati, mox sub idonea prosecutione ad iudicium
dirigant. ET CETERA.
W385/11/4. CTh 9.2.6 (same) Si quos praecepto iudicum praemisso inscriptionis
vinculo reos factos adminiculum curiae propriae dirigere iussum fuerit,
municipalibus actis interrogentur, an velint iuxta praeceptum triumphalis
patris nostri XXX diebus sibi concessis sub moderata et diligenti custodia
propter ordinationem domus propriae parandosque sibi sumptus in civitate
residere. Quod si fieri voluerint, hoc genus beneficii cupientibus non negetur:
si vero dirigi velint, mox reos cum suis accusatoribus mittant nec ad arbitrium
adversariorum in civitatibus retineri patiantur. ET CETERA.
W386/11/4. CTh 9.31.1 (same) POST ALIA. Nemo curialium plebeiorum
possessorumve filios suos nutriendos pastoribus tradat. Aliis vero rusticanis,
ut fieri solet, nutriendos non vetamus. Si vero post istius legis publicationem
quisquam nutriendos pastoribus dederit, societatem latronum videbitur
confiteri.
W387/11/4. CTh 9.36.2 (same) POST ALIA. Noverint iudices cuilibet
culmini honorive praesidentes necessariis utrique parti, si petantur,
dilationibus non negatis a die inscriptionis intra anni curricula criminales
causas limitandas, quo emenso subeat (habeat V Brev.) accusator,
quia destitit, poenam sibi legibus constitutam; et si persona vilior
(add non O) fuerit, cui damnum famae (infamiae GPMS) non
sit iniuria, poenam patiatur exilii, nisi forsitan intra anni metas consensus
(consensu G Brev.) partium abolitionem poposcerit. In iudicum
(iudicium GaECPML) autem debet esse diligentia, ut, si nulla
rationabilis a reo vel accusatore dilatio postuletur, urgeant talium (aliam
G) causarum notionem non exspectatis anni moris. Si vero accustor vel
reus propter documenta forsitan sibi necessaria annum voluerint custodiri
(custodire GECS), dare assensum debet patientia cognitoris, in alteram
partem severiorem formatura sententiam. ET CETERA.
W388/11/4. CTh 11.39.13 (same) POST ALIA. Quoniam ingenui testes
(ingenuitates L) ad causas postulantur alienas, si socii et (omit
et H) participes criminis non dicantur, sed fides ab his notitiae
postuletur, in exhibitione (exhibitionem H) necessariarum personarum,
hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad
iudicium per accusatorem (actorem E) aut ab his, per quos fuerint
postulati, sumptus competentes dari praecipiat (praecipimus H).
ET CETERA.
W389/11/4. CTh 11.8.3 (same) POST ALIA. Velut licito committi
frequenti laesorum deploratione didicmus, ut maioribus subiectis mensuris atque
ponderibus gravi possesso damno quatiatur. (Quare add Goth.)
iubemus, ut cura et sollertia defensorum hoc fieri a susceptoribus non sinant
deprehensosque ad iudicium dirigant, cum ipso commissae fraudis indicio. 1.
Idem (item Momm.app.) fieri notum est, ut provincialibus nostris
contestari iniurias suas cupientibus actorum confectio a defensoribus
ordinibus, curatore et magistratibus denegetur, idque gratia (gratiae
Goth.) tribuatur eorum, quos rationabiliter intellexerint arguendos.
Quod ne accidat, noverint cuncti provinciales, quotiens petitam sibi actorum
copiam a memoratis viderint denegari querellae propriae libellum conscriptum eo
tenore (tempore CRM), quo fuerat contestandum in frequentioribus
civitatum locis affigendum conveniendosque scribas, tabularios et cetera
officia publica commomenda (commonendi CR), per quae libellum colligi
oportebit atque invitis supra memoratis personis sub actorum confectione
ingeri, quorum quaestione fides possit inquiri: qua probata in eos, quos
gestorum petitam confectionem negasse constiterit, vigor iudiciarius
exeratur.
W390/11/5. CTh 9.37.4 (Caeciliano pr.pr. d. 25/20/27/22/30 Jan/1 Feb 409
Ravenna) Abolitionem invito reo, postquam fuerit officii custodiae traditus,
intra dies XXX accusatori petenti dari (dare OGPMLS) permittimus, post
hoc tempus, nisi reus consentiat, censemus non esse tribuendam. Si vero
ingenuos aliquos velut (vel GaO) testes criminis (criminum
GS) petitos ab accusatore deductos esse constiterit solam custodiae
iniuriam tolerasse, qui testes dicantur esse, non conscii, eorum ab accusatore
sumptibus consulendum est. Quod si ingenuorum, licet plebeiorum, corpora
fuerint laesa verberibus tormentisque vexata, abolitionem etiam duarum partium
consensu petitam iubemus vigore iudicum (iudicii G) denegari et crimen
propositum, cuius examen tormentis iam coeperat, agitari nec ante (antea
PM) a iudice (iudicem E) dimitti, quam in reum probato crimine
vindicetur aut in accusatorem pari forma sententiae damnatio referatur.
ET CETERA.
W391/11/5. CTh 9.3.7 (same) POST ALIA. Iudices (add
provinciarum B) omnibus dominicis diebus productos (omit
productos BG) reos e custodia carcerali videant interrogent, ne his
humanitas clausis per corruptos carcerum custodes negetur (negetur VHC
Iust. denegetur NBGOE). Victualem substantiam non habentibus
faciant ministrari (ministrare L Iust.), libellis duobus aut
tribus diurnis vel quot existimaverint (estimaverint B Pith.)
commentarienses decretis, quorum sumptibus proficiant alimoniae pauperum. Quos
ad lavacrum sub fida custodia duci oportet: multa iudicibus viginti librarum
auri et officiis eorum eiusdem ponderis constituta, ordinibus quoque trium
librarum auri multa proposita, si saluberrime (saluberrime VH?E
saluberrima NBGOCPMLS Iust.) statuta contempserint. Nec deerit
anstistitum Christianae religionis cura laudabilis, quae ad observationem
constituti iudicis (iudicii G) hanc ingerat monitionem (munitionem
NGC).
W392/11/6. CTh 9.16.12 (Caeciliano pr.pr. d. 1 Feb 409 Ravenna) Mathematicos,
nisi parati sint codicibus erroris proprii sub oculis episcoporum incendio
concrematis catholicae religionis cultui fidem tradere numquam ad errorem
praeteritum redituri, non solum urbe Roma, sed etiam omnibus civitatibus pelli
decernimus. Quod si hoc non fecerint et contra clementiae nostrae salubre
constitutum in civitatibus fuerint deprehensi vel secreta erroris sui et
professionis insinuaverint, deportationis poenam excipiant.
W393/11/7. CTh 16.8.19 (Iovio pr.pr. d. 1 Apr 409/412 Ravenna) Caelicolarum
nomen inauditum quodammodo novum crimen superstitionis vindicabit (vindicavit
libri quondam modo n.c.s. indicavit Seeck). Ii nisi intra (infra
E) anni terminos ad dei cultum venerationemque Christianam conversi
fuerint, his legibus, quibus praecepimus haereticos astringi, se quoque
noverint attinendos. Certum est enim, quidquid a fide Christianorum discrepat,
legi Christianae esse contrarium. Quam quidem adhuc, vitae suae etiam
(nequam Momm.app?) et iuris immemores, adtrectare ita audent, ut
de Christianis quosdam foedum cogant taetrumque Iudaeorum nomen induere. Et
quamvis qui haec admiserint, priscorum principum legibus iure damnati sint, non
tamen paenitet saepius admonere, ne mysteriis Christianis imbuti perversitatem
Iudaicam et alienam Romano imperio post Christianitatem cogantur arripere. Ac
si quisquam id crediderit esse temptandum, auctores facti cum consciis ad
poenam praeteritis legibus cautam praecipimus constringi, quippe cum gravius
morte sit et immitius caede, si quis ex Christiana fide incredulitate Iudaica
polluatur. Et idcirco iubemus, ne ecclesiis quisquam nocens vel (innocens ad
eas confugiens extrahatur, Iudaeo potissimum ne liceat inde servum
Momm.app?) cuiusquam abducere fideli ac devota deo praeceptione
sancimus, sub hac videlicet definitione, ut, si quisquam contra hanc legem
venire temptaverit, sciat se ad maiestatis crimen esse retinendum.
W394/11/7. CTh 2.8.25 (same) POST ALIA. Dominica die, quam vulgo
solis appellant, nullas edi penitus patimur voluptates, etsi fortuito
in ea aut imperii nostri ortus redeuntibus in semet anni metis
obfulserit aut natali debita sollemnia deferantur.
W395/11/8. CTh 7.15.1 (Gaudentio vicar. Africae d. 29 Apr 409 Ravenna) Terrarum
spatia, quae gentilibus propter curam munitionemque limitis atque fossati
antiquorum humana fuerant provisione concessa, quoniam comperimus aliquos
retinere, si eorum cupiditate vel desiderio retinentur, circa curam fossati
tuitionemque limitis studio vel labore noverint serviendum ut illi, quos huic
operi antiquitas deputarat. Alioquin sciant haec spatia vel ad gentiles, si
potuerint inveniri, vel certe (certa R) ad veteranos esse non immerito
transferenda, ut hac provisione servata fossati limitisque nulla in parte
timoris esse possit suspicio.
W396/11/9. CTh 16.5.47 (Iovio pr.pr. d. 26 June 409 Ravenna) Si quis contra ea,
quae multipliciter pro salute communi, hoc est pro utilitatibus catholicae
sacrosanctae ecclesiae, adversus (et diversos E) haereticos et diversi
dogmatis sectatores constituta sunt, etiam cum adnotationis nostrae beneficio
venire temptaverint, careat impetratis. ET CETERA.
W397/11/9. CTh 2.4.7 (same) POST ALIA. Quaecumque forte ecclesiae
venerabilis negotia sunt vel esse poterint (poterint GPMS potuerint
NBOL), actiones celeri legum ordine servato iudicantium disceptatione
finiantur (firmantur B). Nec enim debet defensione loci nominisque
venerabilis suscepta publica diu secretaria praestolari.
Tenure of western quaestor no.11 ends?
W398. CJ 4.61.12 (d. 23 Sept 409/408-412 Ravenna) Quidquid contra vectigales
largitionalium titulorum vel pragmaticis sacris vel adnotationibus fuerit
elicitum, effectu et viribus carere censemus.
W399. CTh 5.12.1 (d. 3 Nov 409 Ravenna) ..manentibus indulgentiis a
nobis praestitis, ut in fiscum inferatur, quidquid exactum fuerit
amplissima ... cae.
W400. CTh 11.28.5 (Honoratis et possessoribus per Africam d. 25 Nov 409 acc. 25
June 410?) Reliquorum ex fiscalibus titulis cuncta debita nostrae
mansuetudinins indulgentia subsequatur.
W401. CTh 8.4.25 (Liberio pr.pr. d. 26/27 Nov/23 Apr 409/412 Ravenna) Quicumque
ex diversis officiis omnium moderatorum officiales contra vetitum altioris
militiae gradum indebite obtinuisse noscuntur, in propria revocentur officia.
Universos igitur apparitores, quos extra conscientiam tuam vel stipendiorum
meritum claruerit ad militiam convolasse, praecipimus revocari similique
praeceptione diversorum iudicum officiales antiquae militiae restitui.
ET CETERA.
W402. CTh 14.7.2 (same) POST ALIA. Collegiatos et vitutarios et
Nemesarios signiferos cantabrarios et singularum urbium corporatos simili forma
praecipimus revocari. Quibus etiam supplicandi inhibendam facultatem esse
censuimus, ne originem, quod fieri non potest, commutare ulla iussio videatur
ac si forte per sacram auctoritatem cognoscitur aliqui liberatus, cessante
beneficio ad originem revertatur.
W403. CTh 12.1.170 (same) POST ALIA. Eos curiales, qui non
expletis muneribus declinarunt esse quod nati sunt, reddi urbibus debita
(adhibita NGv) censura praecipimus (praecepimus XNC).
410 VARANE VC CONS
Tenure of western quaestor no.12 begins
W404/12/1. CTh 6.26.16 (Faustino pr.pr. d. 6 Jan/June 410/413 Ravenna)
Peculiari praeceptionis nostrae favore praestamus, ut in scriniis memoriae
epistularum libellorumque ab exceptoribus usque ad melloproximos dignitatem
clarissimorum honoremque percipiant, et sicuti reliqui, qui in isdem
scriniis militant, liberum cum ordinariis iudicibus
ingressum in secretarium consessumque habere legibus
meruerunt, ii quoque, in quos hanc stipendiorum meritis
clarissimatus conferimus dignitatem, cum spectabilibus etiam sese
habere reverentiam recogoscant, ut consedendi ingrediendique secretarium
sciant a nobis licentiam contributam, sub multae interminatione, quam
officio sanctio dudum indulta constituit.
W405/12/2. CTh 7.18.16 (Gaisoni com. et mag.<off.>/mil. d. 12 June
410/413) Qui sine commeatu aliquo annum in penatibus propriis vel in
quibuslibet locis desidiosa quiete transegerit, decem sequentibus postponatur;
in quo vero biennium talis culpa deprehenditur, viginti sibi antepositos
congemiscat; tertius autem annus triginta praelatos iure deflebit (deflevit
R), ita ut quartus exempto matriculae nulli veniam derelinquat.
ET CETERA.
W406/12/3. CTh 11.28.6 (Macrobio procons. Africae d. 25 June 410 Ravenna)
Considerantes Africae devotionem usque in initium fusionis quintae universa
reliqua, quae tam ad arcam sublimium potestatum quam ad largitiones pertinent,
relaxari praecipimus. Privatae quoque rei debita similiter relaxamus chartis
abolitis, quibus debita publica continentur.
W407/12/4. CTh 9.38.12 (Palladio <procons. Africae>/pr.pr. d. 6 Aug
410/416-421 Ravenna) Liberata re publica tyrannidis iniuria omnium criminum
reos relaxari praecipimus.
W408/12/5. CTh 13.5.34 (Faustino pr.pr. d. 15 Aug 410 Ravenna) POST
ALIA. Iudices, qui in portibus dioeceseos (dioceseos V) suae
onusta navigia, cum prosperior flatus invitat, sub praetextu hiemis immorari
permiserint, una cum municipibus et corporatis eiusdem loci fortunarum
propriarum feriantur dispendiis. Navicularii praetera poenam deportationis
excipiant, si aliqud fraudis eos admisisse fuerit revelatum.
W409/12/6. CTh 16.5.56 = 16.5.51 (Heracliano com. Africae d. 25 Aug 410/415)
Sciant cuncti, qui (Oraculo penitus remoto, quo 16.5.51)
ad ritus suos haeresi superstitionis obrepserant (surrepserant O),
sacrosanctae (sciant omnes sanctae 16.5.51) legis inimici
plectendos se poena et proscriptionis et sanguinis, si ultra convenire per
publicum exercendi (execranda 16.5.51) sceleris sui
temeritate temptaverint, ne qua vera divinaque reverentia contagione temeretur
(omit ne ... temeretur 16.5.51).
W410/12/7. CT 6.28.7 (Palladio procons. Africae d. 25 Sept 410 Ravenna)
Proconsularis apicis dignitatis adiectione principes agentes in
rebus praecipimus decorari.
W411/12/8. CT 14.1.6 (Bonosiano pr.urb. d. 25 Sept 410/409 Ravenna) Vellemus
privilegia augere decuriae, nisi genus esset iniuriae antiquitati aliquid
sociare. Quare cuncti cognoscant quinque libras auri multae nomine propositas,
si quo in loco eorum actibus ullius persona obrepere (obripere V) forte
temptaverit. Emolumenta omnia per diversos erepta redhiberi decernimus. In eos
sane, qui contra divalia statuta venisse dicuntur, spectabilis vicarius
Africae vindictam ferre curabit.
W412/12/9. Hänel 1163 = Collatio Concil. Carthag. 1 n., 3 n.29) = CTh
16.11.3 (Marcellino <tribuno et notario> d. 14 Oct 410 Ravenna) Flavio
Marcellino suo salutem. Inter imperii nostri maximas curas catholicae legis
reverentia aut prima semper aut sola est. Neque enim aliud aut belli laboribus
agimus aut pacis consiliis ordinamus, nisi ut verum dei cultum orbis nostri
plebs devota custodiat: ut etiam Donatistas vel terrore vel monitu olim implere
convenerat, qui Africam, hoc est regni nostri maximam partem, et saecularibus
officiis fideliter servientem, vano errore et dissensione superflua decolorant.
Nos tamen eadem frequentius non piget replicare, quae omnium retro principum
devota in deum definivit auctoritas, ne temporibus nostris, si quid forte in
iniuriam legis catholicae fuerit generatum, iusto iudicio hoc nobis possit
imputare posteritas. Nec sane latet conscientiam nostram sermo caelestis
oraculi, quem errori suo posse proficere scaeva Donatistarum interpretatio
profitetur, qui quamvis depravatos animos ad correctionem mitius invitaret,
aboleri eum tamen etiam ante iussimus, ne qua superstitionibus praestaretur
occasio. Nunc quoque excludendam subreptionem simili auctoritate censemus.
Illudque merito profitemur, libenter nos ea, quae statuta fuerant, summovere,
ne in divinum cultum nobis se quisquam auctoribus aestimet posse
peccare. Et quamvis una sit omnium et manifesta sententia, catholicae legis
plenam veritatem recto hominum cultu et caelesti sententia comprobatam, studio
pacis et gratiae, venerabilium virorum episcoporum legationem libenter
admisismus, quae congregari Donatistas episcopos ad coetum celeberrimae
desiderat civitatis, ut electis etiam sacerdotibus, quos pars utraque
delegerit, habitis disputationibus, superstitionem ratio manifesta confutet.
Quam rem intra quattuor menses praecipimus explicari, ut conversos animos
populorum etiam clementia nostra, sicut desiderat, celerius possit cognoscere.
Quod si intra praestitutum tempus edicti studiose Donatiastarum episcopi
declinaverint convenire, trini edicti vocatione contumacium tempora
concludantur. Quibus emensis atque transactis si provocati adesse
contempserint, cedat cum ecclesiis populus, qui doctores suos silentio
cognoverit superatos, ut victum se aliquando gratuletur, sciatque, si non
praeceptis nostris, vel catholicae legis veris imperiis serviendum. Cui quidem
disputationi principe loco te iudicem volumus residere. Quidquid etiam ante in
mandatis acceperis, plenissime meministi, omnemque vel in congregandis
episcopis, vel evocandis, si adesse contempserint, curam te volumus sustinere:
ut et ea, quae ante mandata sunt, et quae nunc statuta cognoscis, probata
possis implere sollertia; id ante omnia servaturus, ut (omit Inter
imperii ... servaturus, ut 16.11.3) ea, quae circa
catholicam legem (fidem Cuiac.), vel olim (omit olim G
Cuiac.) ordinavit antiquitas, vel parentum nostrorum auctoritas
religiosa constituit (continuit E), vel nostra serenitas roboravit
(moderavit L), novella subreptione (superstitione
16.11.3) summota (remota G Cuiac.), integra
et inviolate custodias (custodiri praecipimus 16.11.3). Ut sane
adminicula competentia actibus tuis deesse non possint, viros spectabiles
proconsulem atque vicarium serenitas nostra commovit, ut, si propriarum
dignitatum statum cupiunt retinere, si apparitionem suam extrema declinare
supplicia, tam ex propriis officiis, quam ex omnium iudicum apparitione, abunde
necessarios faciant deputari. Erit iam sollicitudinis tuae, si quid ulla
cognoveris arte differri, missis relationibus indicare, ut neglegentes puniat
digna correctio. Omnia sane, quae vel in unum episcopis congregatis, disputatio
completa firmaverit, vel desistentibus forte statuerit circa contumaces lata
sententia, te conferre conveniet, ut quid ad confirmandam catholicam fidem
praeceptio nostra profecerit, celerius possumus agnoscere (omit Ut sane
... possumus agnoscere 16.11.3). ET DIVINA
MANU. Vale, Marcelline, carissime nobis.
W413/12/10. CJ 4.40.4 (Faustino pr.pr. before 16 Nov 410) Ne frumentum, quod
devotissimo exercitui mittitur, in praedam lucrumque vertatur, hac sanctione
decernimus, ut, quicumque hoc fuerint forte mercati, honestiores quidem stilum
proscriptionis incurrant (incurrunt Ma), inferiores autem vilioresque
personae capitali supplicio subiaceant.
W414/12/11. CTh 6.26.15 (Melitio pr.pr. d. 16 Nov 410 Ravenna) Quotiens equorum
aliarumque rerum procedit indictio, in sacris scriniis militantes immunes ac
segreges habeantur, ita ut neque in militia neque post militiam huius
sollicitudinis molestiam sustineant, quibus exceptis alios, cum ratio
flagitaverit, indictio postulabitur; scientibus iudicibus eorumque
apparitionibus decem librarum auri multa (multae Goth.) se subiciendos,
si ab eorum in futurum conventionibus non temperarint.
411 THEODOSIO AUG IV CONS
W415/12/12. CTh 7.13.20 (Macedonio com.rer.priv. d. 8 Feb 411 Ravenna)
Tirones tricenis solidis aestimatos ab omnibus officiis iudicum Africae,
exemplo praecedentis temporis, postulamus; quod (omit quod insert
postulamusque Momm.app?) simul etiam ad honoratis memoratarum
provinciarum nec non Sardiniae Siciliae et Corsicae. Eos sane honores excipi ab
his (Eo sane onere excipi Goth. Momm.app.) conveniet,
quibus aut praesenti tempore publicum munus iniunctum est aut in Italiae sive
urbis solo barbara vastitate depulsi sunt.
W416/12/13. CTh 9.38.11 (Gaisoni com. et mag.off. d. 12 Feb 411/410 Ravenna)
POST ALIA. De his, qui tyrannicae praesumptionis ... aut
sacramenta sectati ad nostrum imperium redierunt, hanc volumus esse sententiam,
ut, quos inter incendia tyrannidis assumptae fidelis paenitudo revocavit,
ordinem et fructum militiae non amittant. Eos vero, quibus lentum regressum
necessitas desperationis indixit, soluto cingulo matricula convenit aboleri,
ita ut illud quoque par reverentiae forma custodiat, ne redire ei ad pristinam
militiam liceat, qui aliud militandi genus elegerit.
W417/12/14. Sirm 11 = CTh 16.2.40 (Melitio pr.pr. d. 24 June/25/24 May/Dec
411/412 Ravenna) Recte clementiam nostram sacrosanctae religionis obsequiis
devotis assiduitatibus servientem ad confirmationem privilegiorum, quae
ecclesiis dicavit vetustas, magnificentiae tuae suggestio religiosa commonuit,
ut temerariorum hominum conatibus penitus oppressis, quibus studium est
Christianam innocentiam semper appetere, eam nostri formam sanciamus arbitrii,
cui deinceps nullus impune refragator existat (omit Recte..existat
16.2.40). Placet igitur (omit igitur
16.2.40) rationabilis consilii tenore perpenso, quoniam
quid remedii (occurrat quaeritur sacerdotumque postulata
Momm.app?) confusa nequissimis ausibus viam relinquunt
(omit quoniam ... relinquunt 16.2.40), destricta
moderatione praescribere, a quibus specialiter necessitatibus ecclesiae urbium
singularum habeantur immunes. Primo (prima 16.2.40) quippe
illi (illius 16.2.40) usurpationis contumelia depellenda
est, ne praedia usibus caelestium secretorum dicata sordidorum munerum fasce
(faece V2YDO Iust.) vexentur. Nulla (nullam 16.2.40) iugationem
talium privilegiorum sorte gratulantem (quae t.p.s. gratulatur
16.2.40) muniendi itineris constringat iniuria; nihil
extraordinarium ab hac vel superindicticium (superindicticiumve
16.2.40) flagitetur; nulla pontium instauratio, nulla
translationem sollicitudo gignatur. Non aurum ceteraque talia poscantur.
Postremo nihil, quod praeter canonicam illationem (p.c.i.q.
16.2.40) adventiciae necessitatis sarcina repentina
depoposcerit, eius functionibus ascribatur. Vacent ecclesiae solis, quibus bene
consciae sunt, divinae praedicationis officiis, cuncta (cuncti Florus)
in orationibus (orationibus Florus rationibus Z) celebrandis
horarum omnium momenta consumant. Gaudeant nostra in perpetuum liberalitate
munitae, quarum nos erga cultum pietatis aeternae (aeternae Z aeterna
Florus) devotione gaudemus. Quapropter sublimis magnificentia tua
religiosis mentibus in huiuscemmodi negotio nobiscum decenter accincta, oraculi
praesentis atque in omne aevum perpeti firmitate duraturi serie comperta,
roboratis (roborati Z) omnibus, quae sacrosanctae venerationis intuitu
huiusce sanctionis auctoritate praescribimus, provinciarum iudices scriptis
currentibus admonebit, quo evidenter agnoscant universos, qui deinceps
temerariae praesumptionis adnisu in iniuriam ecclesiarum nostrique praecepti
aliquid fortasse temptaverint, severissima interminatione quatiendos, ita ut in
talibus deprehensi contumacia fervente peccati (omit Vacent ... peccati
insert Si quis contra venerit 16.2.40) post debitae
ultionis acrimoniam, quae erga sacrilegos iure promenda est, exilio perpetuae
deportationis utantur (uratur 16.2.40).
W418/12/15. CTh 15.1.48 (Bonosiano pr.urb. d. 28 Nov 411 Ravenna) Nihil ex his,
quae instaurationi ornatibusque singulis deputavit antiquitas, nullius (ullius
Momm.app.) colore occasionis auferri volumus. Igitur a
(add a Momm.) futuro proximo consulatu universa praedictae urbi
debitorum vectigalium illibata augmenta pervaleant (permaneant Seeck
semper valent Momm.app.).
W419/12/16. Sirm 15 = CTh 16.2.41 (Melitio pr.pr d. 11/13 Dec 411/412 Ravenna)
Non cassum veterum prudentia constituit quod appetitam innocentiam solaretur et
purgatis repperit ultionem, ne libera calumniantis intentio insontes
affligeret. Terret quidem reum proposita poena criminibus et facit accusatorem
vindictae contemplatione cautiorem, ne quisquam solis aliquando inimicitiarum
stimulis incitatus ingerat non probanda iudicibus. Quae fori aequitas,
responsis veterum et legum nostrarum aeternitate solidata, cunctis est delata
personis, debet clericis nunc prodesse (omit Non cassum..prodese
16.2.41), quos (Clericos 16.2.41) non nisi apud episcopos
(episcopos EYDO Hincm.785 episcopum V
Hincm.326 Sirm) convenit accusari (accusari convenit
16.2.41). Quibus nihil convenit habere commune (add
cum saeculo Seeck), ne cultus venerabilis sacerdos et Christianae legi
dicatus minister, quibus (qualibus Momm.app.) intuitu religionis
maior quam ceteris talibus reverentia deferenda est, securo calumniantis
arbitrio cuiuslibet criminis nondum probata obiectione maculetur et talibus
personis, quibus dignum est detulisse (add reverentiam
Momm.app?) pro merito, peccatum iniuria fieri et sine ultione
illicite patiamur. Quapropter placitura omnibus legis aeternitate sancimus, ut
(omit Quibus..sancimus, ut insert Igitur
16.2.41) si episcopus vel presbyter, diaconus et quicumque
inferioris loci Christianae legis minister apud episcopos, si quidem alibi non
oportet, a qualibet persona fuerint accusati, sive ille sublimis vir honoris
sive cuiuslibet (s. ullius 16.2.41 s. sit qui
Momm.app.) alterius dignitatis, qui hoc genus laudabilis
intentionis arripiat (arripiet 16.2.41) ut homo peccatis
aliquibus vel criminibus pollutus mentiendo probatis obsequio vel locum
tenentibus sacerdotii vel divinis servientibus mysteriis delationem ingerat
(d.i. Momm. omit ut homo ... ingerat
16.2.41), noverit docenda probationibus, monstranda
documentis se debere deferre (inferre 16.2.41). In quo
(quo Momm. qua Z) si est culpa, minister religionis vitae suae
pollutione removendus sacris non potest interesse secretis. At si huius est
vesaniae, quae nullis fulta probationibus composita criminatione talium virorum
appetisse propositum videatur aut ... (omit In quo ... videatur aut
16.2.41). Si quis igitur (ergo
16.2.41) circa huiusmodi personas (Sirm text
ends) non probanda detulerit, auctoritate huius sanctionis intellegat se
iacturae famae propriae subiacere, ut damno pudoris, existimationis dispendio
discat sibi alienae verecundiae impune insidiari saltem de cetero non licere.
Nam sicut episcopos presbyteros diaconos ceterosque, si his obiecta comprobari
potuerint (potuerint comprobari YDO), maculatos ab ecclesia venerabili
aequum est removeri, ut contempti post haec (hac YDO) et miserae
humilitatis (humilitatis EYD Sirm calamitatis O) inclinati
despectu iniuriarum non habeant actionem, ita similis videri debet iustitiae,
quod appetitae innocentiae moderatam deferri iussimus ultionem. Ideoque
huiusmodi dumtaxat causas (causas dumtaxat Momm.app.) episcopi
sub testificatione multorum actis audire debebunt.
412 HONORIO IX ET THEODOSIO V AUGG CONSS
W420/12/17. CTh 16.5.52 (Seleuco pr.pr. d. 30 Jan 412 Ravenna) Cassatis, quae
pragmaticis vel adnotatione manus nostrae potuerint impetrari (impetrare
YD), et manentibus his, quae iam (iam YDO etiam VE) dudum
super hoc definita sunt, et veterum principum sanctione servata, nisi ex die
prolatae legis omnes Donatistae, tam sacerdotes quam clerici laicique,
catholicae se (catholicae sectae YD), a qua sacrilege descivere,
reddiderint (reddiderunt E), tunc illustres singillatim poenae
nomine fisco nostro auri pondo quinquaginta cogantur inferre, spectabiles auri
pondo quadraginta, senatores auri pondo triginta, clarissimi auri pondo
viginti, sacerdotales auri pondo triginta, principales auro pondo viginti,
decuriones auri pondo quinque, negotiatores auri pondo quinque, plebei auri
pondo quinque, circumcelliones auri pondo decem. 1. Qui nisi a conductoribus,
sub quibus commmanent, vel procuratoribus executori (executoribus YD)
exigenti (exigenti Momm.app. exigendi V) fuerint
praesentati, ipsi teneantur ad poenam, ita ut nec domus nostrae homines ab
huiuscemodi censura habeantur immunes. 2. Uxores quoque eorum maritalis
segregatim multa constringat. 3. Eos enim (dein Momm.app?), quos
nequaquam illata damna correxerint, facultatum omnium publicatio subsequetur.
4. Servos etiam dominorum admonitio vel colonos (servos e. vel colonos d.a. vel
Momm.app.) verberum crebrior ictus a prava religione revocabit,
ni malunt ipse ad praedicta dispendia, etiam si sunt catholici, retineri
(retiner Y). 5. Clerici vero ministrique eorum ac perniciossisimi
sacerdotes, ablati de Africano solo, quod ritu sacrilego polluerunt, in exilium
viritim ad singulas quasque regiones sub idonea prosecutione mittantur,
ecclesiis eorum vel (et YDO) conventiculis praediisque, si qua in eorum
ecclesias haereticorum largitas prava contulit, proprietati potestatique
catholicae, sicut iam dudum statuimus, vindicatis.
W421/12/18. CTh 11.1.31 (Seleuco pr.pr. d. 31 Jan 412 Ravenna) Possessor
Africanus pro destitutis posessionibus cogitur (cogetur V) tributa
dependere. Quod ne accidat, hac definitione sancimus nullum possessorem neque
munificum praedium pro alienis debitis vel destitutione esse detinendum neque
eorum praediorum depectione (defectione Cuiac.) praegravari, quae ex
isdem bonis, quae retinent, nequaquam esse monstrantur, ne ullis praestigiis
atque commentis exactio mutiletur. Electos igitur inspectores iam nunc
censuimus esse mittendos, ut eorum relatione, integro canoni et illibatae
pensitationi sollemni quatenus provideri debeat, aestimetur.
W422/12/19. CTh 11.18.1 (Melitio pr.pr. d. 15 Feb 412/409 Ravenna) Tirones,
quorum pretia exhausti aerarii necessitas flagitavit, praebere nolumus
illustres viros praefectos, cum gerunt infulas dignitatis vel cum sublimem
egerint praefecturam; non magistros militum vel comites domesticorum simile
munus astringat, neque enim tirones de facultatibus eorum poscendi sunt, quorum
virtus triumphis nostris subiugat de hoste captivos; non praepositum vel
primicerium sacri cubiculi, non castrensem, non comitem sacrae vestis, non
ceteros cubicularios, non magistrum officiorum, quaestorem (quaestoremve
Momm.app.) vel comites sacri ac privati aerarii illustres, non
virum spectabilem primicerium notariorum, non consistorianos comites ac
scriniorum magistros vel tribunos et notarios eadem damni multa percellet: non
viros spectabiles comites archiatrorum, non comites stabuli, curapalatii,
scholares, proximos scriniorum eademque scrinia, comites dispositionum,
decuriones, magistrum admissionum et cetera similes comitum laboribus nostris
socias dignitates eiusdem praestationis sors teneat; non tribunos vel
praepositos militares post testimonium inveteratae militiae. Habeant in commune
omnes, sive dum adminstrant seu postquam administraverint, debitum regiae
liberalitatis officium; nemo tirones equos (equosve scr.) vel
praestationem aurariam vereatur, quam sub legis nostrae sanctione prosequimur.
Illos tantum tironum atque auri munus astringat, quos honorarios vocavit
antiquitas vel qui fasces civilium partium consecuti nulla prius laboribus
rudimenta posuerunt. De ipsis etiam militaris nominis viris eos praepositos vel
tribunos a privilegiis esse convenit alienos, qui castrorum expertes habeantur
nec in hostem Martio aere caluerunt.
W423/12/18. CTh 11.16.23 (same) POST ALIA. Ab illustribus
personis sordida munera et extraordinariae necessitatis damna removemus.
ET CETERA.
W424/12/20. CTh 7.18.17 (Constantio mag.mil. d. 29 Feb 412 Ravenna) Omnes
tribunos, qui per Africam vagorum et desertorum requirendorum sumpserunt
officium, ne sub huiusmodi professione vastent provinciam, submoveri
praecipimus. In futurum autem istud nequaquam vocabulum vel officium infaustum
constituimus per Africam esse debere, ita ut, si quis ad condemnatam huius
officii qualitatem praedae causa aspirare temptaverit, capitalis in eum
severitas exeratur.
W425/12/21. CTh 12.6.31 (Euchario procons. Africae d. 29 Feb/1 March 412
Ravenna) Euchario suo salutem. Humilibus officiis aut extraordinaria oneribus
occupari curiales non patimur, ne publica vacillet utilitas. Susceptionem
itaque vestium aequius est ab officio proconsulari vel ab his qui in eodem
meruerunt sollemniter procurari. Horum namque interest huiusmodi explorare
rationem et quaerere qualitatem eorum, quorum ad contuendum cura commodior est.
Neque enim aequum est, ut ad officium lucella, ad curialem susceptionis tantum
damna pertineant. Hanc igitur ab ordinibus iniuriam submovemus, exceptis his,
si qui curialium officio memorato aut militasse aut militare fuerit
deprehensus.
W426/12/21. CTh 6.29.9 (same) Cursus publici praepositos
scire praecipimus, si sibi et militae suae consulunt,
nihil eos contra veterem disciplinam debere praesumere: 1. cui
cum generatur iniuria, haud dubie sacrilegii crimine obligantur. Libera
quin etiam facultas mancipi sit contemplatione proprii discriminis coempta
sanitate robusta usui cursus animalia sua sollicitudine praeparare.
ET CETERA.
W427/12/21. CTh 8.4.23 (same) Quia plurimi consuetam proconsularem ceterorumque
iudicum fugientes militiam diversis palatinis seu illustrium potestatum
officiis se sociasse dicuntur, decernimus omnes absolutos cingulo militiae ad
propriam functionem deduci. In futurum sane praecipimus, ut, si quis
comprehensus (add a provinciali Momm.app?) ad militiam
palatinam aspirare aliquibus indiciis approbetur, in aeternum mancipatui vel
susceptioni societur, non ante ex eius officii conversatione removendus, quam
vitae finis huiusmodi sententia eundem potuerit liberare.
W428/12/21. CTh 11.1.32 (same) Illationem omnem auri vel argenti a
possessoribus in Karthaginiensi urbe poscendam esse decernimus, in qua
opportunitas est, si depraedator fraudium pareat (fraudium quid paret
Goth.), iudicis adeundi, ne qui sit facultas apochas abnegari (abnegare
Beck), cum devotio cognitori potuerit aperiri, scilicet remotis omnibus,
qui ad exactionem provincialium exquisita lucra captare festinant.
W429/12/21. CTh 11.7.19 (same) Tertiam partem canonis fundorum privatorum vel
sextam enfyteuticorum ex kal. Mart., sicut consuetudo deposcit, reliquam vero
canonis summam ex kal. Ian. par erit postulari, ne praepostera exactione
possessor ad redimendam conventionis cogatur iniuriam. ET
CETERA.
W430/12/21. CTh 11.7.20 (same) POST ALIA. Constituto tempore
publice apud Karthaginem in secretario, admisso populo, exactorum ordinabuntur
idoneae strenuaeque personae. De quibus si popularis (pupillaris G)
accusatio ulla processerit, in eorum locum (loco NGCPMLS) alios par erit
(parere ECPMLS) destinari, ita ut severa indagatione (indignatione
O), si in concussione possessorum deprehensi fuerint, ilico et capitali
(add supplicio vel N) periculo subiaceant et direptorum quadrupli
poena ex eorum patrimonio eruatur (eruatur TO eruetur
VEtCPMS). Iudices autem triginta librarum auri multae acerbitate
sciant se esse plectendos, nisi ea, quae salubriter ordinata sunt, necessaria
devotione compleverint.
W431/12/21. CTh 11.7.21 (same) Grave et contra rerum ordinem iudicamus,
ut idem municeps et civitatis necessitatem et exactoris publici subire cogatur
officium. Quod ne contingat, generali lege sancimus cognitoris, cuius interest,
iussione ad praedia mansuetudinis nostrae vel quae sub fisci nomine coeperint
retineri moderanda vel ex suo corpore idoneos dari (dari Goth. dare
V) debere vel ex his, si qui perfuncti sacramento militiae absolutione
potiuntur. Ab his namque convenit, a quibus ratio ob praedam discuti consuevit,
administrationem sustineri (sustinere V) huiuscemodi praediorum.
Iudicibus itaque atque officiis poenam quinquaginta librarum auri imponimus,
nisi commode obtemperaverint definitis.
W432/12/22. CTh 8.4.22 (Seleuco pr.pr. d. 29 Feb 412 Ravenna) Quicumque post
militiam provincialis officii vel certe adhuc militans ad maius privilegium
militiae ditatus spoliis provincialium properavit, absolutus sacramento eius
militiae originiario solo atque status sui (sui Goth. suis RT)
reddatur obsequiis. Neque isdem in futurum nulla (ulla Beck) adtemptandi
maioris splendoris officii atque sacramenti potestas sit.
W433/12/23. CTh 8.4.24 (Probo com.sacr.larg. d. 29 Feb 412 Ravenna) Quisquis in
officio palatino apparitor vel exutus eodem munere ex proconsulari officio vel
ordinarii iudicis potuerint repperiri, sublatis militiae privilegiis functioni
propriae regionique reddatur.
W434/12/24. CTh 13.5.35 (Seleuco pr.pr. d. 6 March 412 Ravenna) Universos, quos
navicularios condicioni obnoxios invenit antiquitas, praedictae functioni
conveniet famulari. Personas igitur memoratas et eorum heredes et praedia
persequenda esse decernimus, ut canon sacratissimae urbis et expeditionalium
portuum necessitas impleatur.
W435/12/25. CTh 12.1.174 (Euchario procons. Africae d. 10 March 412 Ravenna)
Duumvirum impune non liceat extollere potestatem fascium extra metas propriae
civitatis. Curiales etiam (add a Momm.app.) sacerdotio
provinciae, sed et filios reddi praecipimus propriae civitati.
W436/12/26. CTh 13.5.36 (naviculariis per Africam d. 17 March 412 Ravenna)
Tributa naviculariis privilegia hac interminatione firmamus, ut, si quis
cuiuslibet dignitatis iudicium vel militantum crediderit neglegenda et aditus
negaverit petitum a se tuitionis praesidium, patrimonium suum noverit istius
functionis oneribus addicendum sine ulla spe veniae, quam de nobis sub
adnotationis indulto meruerit. 1. Illud etiam addimus, ut decem librarum auri
multa tam naviculariis quam iudicibus nec non proconsuli et vicario
spectabilibus viris et viro clarissimo annonae
praefecto officiisque eorum proponatur, si umquam (add
quidquam Momm.app.) ordini memorato, vel ipsi coegerint (ipse si
coegerit Momm.app.) vel sponte cupienti quod non potest fieri, de
centesimis suis auferri permiserint vel de propria substantia quidquam
sportulae nomine cuiquam donare vel offerre personae, ut a singulis constitutum
multae pondus non ambigant (ambigatur Momm.app.?) exigendum.
Accipientem quoque quadruplum fisco nostro iubemus exsolvere. ET
CETERA.
W437/12/26. CTh 13.5.37 (same) POST ALIA. Si ulla dignitas vel
apparitio frumenti curam sustinens dirigendi a naviculario magistrove navis
aliquid accepisse detegitur, probato crimini pro motu iudicis poena non desit.
ET CETERA.
W438/12/26. CTh 13.9.6 (same) POST ALIA. De submersis navibus
decernimus, ut levato velo istae causae cognoscantur. Et si quisquam de talibus
negotiis aliquid accepisse detegitur, iudex, apud quem constiterit, his
conquerentibus qui nudantur pro qualitatibus personarum multandi removendi
proscribendi habeat potestatem. Si vero causarum talium cognitores, libelli
datione (aditione V) vel planaria interpellatione commoniti, intra metas
temporis constituti, hoc est intra biennium causis talibus veteri lege
praescriptum, has causas audire neglexerint et legitimum tempus fuerit elapsum,
praeiudicium noceat eatenus cognitori, ut naviculario propter vitium iudicis
absoluto mediam oneris eius partem, propter cuius probandam amissionem legitimo
dumtaxat tempore cognitio petebatur, iudex cogatur inferre, residuam vero
officium eius exsolvat.
W439/12/27. CTh 5.9.2 (Melitio pr.pr. d. 19 March 412 Ravenna) Nullum dominis
vel patronis repetendi aditum relinquimus, si expositos quodammodo ad mortem
voluntas misericordiae amica collegerit, nec enim dicere suum poterit, quem
pereuntem contempsit; si modo testis episcopalis subscriptio fuerit subsecuta,
de qua nulla penitus ad securitatem possit esse cunctatio.
W440/12/28. CTh 14.2.4 (Palmato pr.urb. d. 29 March 412 Ravenna) Cura rectorum
provinciarum corporati urbis Romae, qui in peregrina transgressi sunt,
redire cogantur, ut servire possint functionibus, quas imposuit antiqua
sollemnitas.
W441/12/29. CJ 11.62.11 (Probo com.sacr.larg. d. 13 Apr 412 Ravenna) Ius
emphyteutici praedii, quod sine obligationis vinculo retentatum est, nostro
iudicio immutabile perdurare praecipimus (praecepimus O): possessionem
autem, quae sine obligatione speciali fuerit vitiosa, vetustate temporis
volumus adiuvari.
W442/12/30. CTh 13.11.13 (Iohanni pr.pr. d. 6 June 412 Ravenna) Loca, quae
praestationem suam implere non possunt, praecipimus adaequari, ut, quid
praestare possint, mera fide et integra veritate scribatur, id vero quod
impossible est e vasariis publicis auferatur. Et primo quidem veteribus dominis
ascribi praedia ipsa conveniet, quorum si personae eorumve heredes non
potuerint repperiri, vicinos vel peregrinos volentes, modo ut sint idonei,
dominos statuendos esse censemus. In tantum autem omnium beneficiis provocamus,
ut id, quod defectae possessioni (defectae possessionis Seeck delectae
possessioni Momm.app.) inspectoris arbitrio ascribitur, biennii
immunitate relevetur, ut (delete ut Momm.app.) nec idonea
praedia alterius glebae sarcina in posterum praegraventur.
W443/12/31. CTh 5.16.32 (Cereali com.rer.priv. before 13 June 412) Ne omni
patrimonio domus aeternalis venditionibus denudetur, praeceptione
praeteriti temporis antiquata distractionem volumus conquiescere, atque
in domo aeternali universa praedia, quae ex promulgatae auctoritatis die
reliqua fuerint, retineri. Illud tamen sollicita praecipimus
ordinatione constitui, ut, si pretia, quae ab emptoribus
illata sunt, intra provincias retinentur nec ad sacratissimam...
.
W444/12/32. CTh 3.8.3 (Iohanni pr.pr. d. 22 June 412 Ravenna) Nulli videatur
ambiguum eorum (eorum O edd. earum NB1ECPMS), quae
nuptiarum tempore mulieres accipiunt (accipiant E), etiamsi ad secundas
nuptias extantibus ex priore matrimonio liberis emenso tempore forte
migraverint, in diem vitae usumfructum circa eas debere durare, salva his
proprietate, quibus ius integrum post earum obitum leges sacratissimae
reservarunt, ut manifestum est, quod delatum ex priore coniugio liberis
constat.
W445/12/33. CTh 16.8.20 (Ioanni pr.pr. d. 26 July 412/409 Ravenna) Quae
Iudaeorum frequentari conventiculis constat quaeque synagogarum vocabulis
nuncupantur, nullus audeat violare vel occupata detinere, cum sine intentione
religionis et cultus omnes (omnis E) quieto iure sua
debeant retinere. 1. At cum vero Iudaeorum memorato populo sacratum diem
sabbati vetus (vetus E Cuiac. omit V) mos et consuetudo
servaverit (servaverit Goth. servavit VE), id quoque inhibendum
esse censemus, ne sub obtentu negotii publici vel privati memoratae
observationis hominem astringat ulla conventio, cum reliquum omne tempus satis
publicis legibus sufficere videatur sitque saeculi moderatione dignissimum, ne
delata privilegia violentur; quamvis retro principum generalibus constitutis
satis de hac parte statutum esse videatur.
W446/12/33. CTh 8.8.8 = 2.8.26 (same) POST ALIA. Die sabbata
(sabbati NBGLS sabbato T Iust.) ac reliquis sub tempore,
quo Iudaeis cultu sui (rei T) reverentiam servant, neminem (minime
E) aut facere aliquid aut ulla ex parte conveniri (convenire GL)
debere praecipimus (praecepimus N), cum fiscalibus commodis et litigiis
privatorum constet reliquos dies posse sufficere. ET CETERA.
W447/12/34. CTh 8.10.4 (Euchario procons. Africae d. 8 Aug 412 Ravenna)
Universa compulsorum genera ex Africanis provinciis constituimus esse pellenda,
his videlicet restitutis, quae forsitan per temeritatem sustulerant.
W448/12/35. CTh 6.26.14 (Epifanio pr.urb. d. 15 Oct 412/407 Ravenna) Quamvis
innumeris legibus scriniorum gloria decoretur, iubemus tamen, ut primo omnium
sit eorum secura possessio ab omnibus sordidis muneribus excusata,
superindictum non timeant, venalicium non petantur solumque canonicae
indictionis praestent tributum, glebalis auri solutionem nesciat labore
dignitas conquisita, extraordinarium munus ignoret nec ullam temonis patiatur
iniuriam, equorum tironumque praestationem nullus agnoscat, qui
honorem proximi et comitivam primi dispositionum longi temporis sudore
quaesivit. Et haec quidem (eadem Cuiac.) patrimoniis censuimus
deferenda, quibus omnia illibata servamus, quaecumque divi
genitoris nostri et cunctorum principum statuta detulerunt. 1.
Ipsis vero veniendi ad comitatum liberam licentiam perpetuamque
praestamus nec in eorum personis expectari augustam praecipimus iussionem. 2.
Quod autem omnibus constat deferri, adiectu alterius dignitatis perire non
patimur, ut, etiamsi prosperioris fortunae iudicio ad honoris ornamenta
processerint, vetera tamen eis scrinii labore privilegia quaesita serventur et
integrum circa eos eorumque facultates semper maneat, quod anterioris aetatis
industria conquisivit. ET CETERA.
W449/12/35. CTh 6.18.1 (same) Nullam honorabiles viri in publicis
salutationibus patiantur iniuriam neve se illis ullus anteponat, qui
primi ordinis comitivam aut pretio impetravit aut gratia. Licet enim unum nomen
sit, tamen est meritis aestimandum, eosque solos tempora observare conveniet,
qui post probatos labores in nostro palatio comites esse meruerunt. Ac ne
impune ullius temeritas contra statutum nostrum possit audere, decem librarum
auri officiis omnibusque, quos salutationis cura constringit, damnum
praecipimus (praecepimus R) imminere.
W450/12/36. CTh 11.30.64 (Iuliano procons. Africae d. 15 Oct 412 Ravenna) Non
ignoramus post interpositam provocationem in causis fiscalibus antiquitus
constitutum, ut viginti dies constituti intra provinciam videantur et ut sacri
(viginti diebus constituti intra p. sacri Momm.app?) auditorii
cognitores divinae domus negotia terminarent, ex contigua vero provincia intra
quadraginta dies negotia universa discingerent. Verum serenitas nostra certum
moderamen invenit. Praecipimus (providimus Momm.app?) itaque, ut
praeter hos viginti dies, quos lex augusta constituit, viginti alios
iungeremus. Quorum quidem omnium haec erit forma servanda, ut, quocumque die ex
adiectis viginti diebus fuerit negotium peroratum, sacri auditorii habere
(add per Momm.app?) reverentiam iudicetur sitque ultimus,
etiamsi non quadragensimus comprobatur. Quae idcirco ita custodienda sancimus,
ne, si unius (unus Goth.) tantum observabitur dies, aut aegritudo
iudicantis aut litigantis fuerit (fuerit delete Momm.app.)
occupatio, recte praefinitum tempus interdum distulisse videatur. Ideoque hanc
reverentiam cunctis his, qui superadditi sunt, diebus statuendam esse
censuimus, ut nihil postea excusationis occurrat. Lapsos enim post hoc tempus
reparationem praecipimus non habere: ac ne medio tempore officii colludium
differat litigantem, viginti librarum auri multam praecipimus imminere, ut, si
eorum culpa atque colludio, quos suggerendi cura constringit, negotium
claruerit fuisse dilatum, praescriptae multae teneantur obnoxii. Si in tot
diebus utilitatibus suis non adfuerit litigator, cui adversus fiscum nostrum
iurgium manet, emenso iam tempore nullius reparationis beneficium speret, solam
(speret et solam Goth.) fisco exsecutionem superesse iam noverit. 1. In
contiguis quoque provinciis, in quibus quadraginta dies dedit antiqui |
